Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Католик шіркеуіндегі діни-саяси көзқарас
Clerical political conception within the Catholic Church
Ультрамонтанизм – Католик шіркеуіндегі діни-саяси көзқарас, ол Папаның құқықтары мен билігіне ерекше мән береді. Ол Галликанизммен қарама-қайшы келеді, яғни халықтың азаматтық билігі – көбінесе монархтың немесе мемлекеттің билігі арқылы көрінетін – шіркеуде Папаның билігімен теңестіріледі деген сенім.
Ultramontanism is a clerical political conception within the Catholic Church that places strong emphasis on the prerogatives and powers of the Pope. It contrasts with Gallicanism, the belief that popular civil authority—often represented by the monarch's or state's authority—over the Church is comparable to that of the Pope.
Тарих
Бұл термин орта ғасырлардан бастау алады, сол кезде итальяндық емес папа «ультрамонтано» – Альп тауларының ар жағынан келген папа деп аталды. Орта ғасырлардағы итальян университеттеріндегі шетелдік студенттер де «ультрамонтани» деп аталды. Францияда протестанттық реформациядан кейін бұл ұғым қайта жаңғырды, бірақ бағыты кері бұрылып, Италиядағы «таулардың ар жағындағы» адамды – Папаны білдірді. «Ультрамонтайн» термині француз істерінде папалық билікті қолдаған католиктерді атау үшін пайдаланылды, олар галликандық және янсенистік топтардан өзгеше болды, және бұл патриотизмнің жоқтығын білдіретін айыптау ретінде қарастырылды. XVIII ғасырда бұл термин шіркеу мен мемлекет арасындағы кез келген қақтығыста шіркеуді қолдаушыларды білдіретін болды. Австрияда ультрамонтанистер жозефинизмге, ал Германияда фебронианизмге қарсы болды. Ұлыбритания мен Ирландияда ультрамонтанистер католиктердің азаттығына қол жеткізу үшін протестанттық мемлекетке жеңілдіктер беруді жақтаған цисальпинизмге қарсы шықты. XVIII ғасырдағы Испанияда Бурбон монархтары монархияның билігін кеңейтіп, Католик шіркеуін рухани саладан басқа барлық мәселелер бойынша өз юрисдикциясына бағынуға тырысқан корольдік саясатты жүзеге асыруды бастады. Испанияның Карл III-нің министрлері, Флоридабланка графы мен Кампоман графы, шіркеудің зайырлы салаға қатысты ажырамас құқықтары бар деген ультрамонтанистердің аргументтерін қабылдамады. Испания королінің реформалары толыққанды сәтті болмады, оларға қарсылық көрсету 1767 жылы Испания империясынан қуылған Иса қоғамын қолдаумен байланыстырылды, бірақ одан бұрын олар педагогтар болып жұмыс істеген. Канададағы католик дін қызметкерлерінің көпшілігі Француз революциясын және оның дінге қарсы бағытталғандығын жек көріп, рухани және саяси жетекшілік үшін Римге жүгінді. Көптеген қарапайым адамдар осы идеалдарды Канаданың институттары мен құндылықтарын сақтаудың кілті деп санады. Сондықтан оларды ультрамонтанистер деп атады. Ультрамонтанистер протестант ағылшын және франкофон саясаткерлеріне сенімсіздікпен қарады, бірақ шіркеу қарсылықты басудағы шіркеудің рөлін бағалайтын британдық губернаторлармен, франкофон либералды мамандықтарға қарағанда, байланыс жасау оңайырақ болды.
The term descends from the Middle Ages, when a non Italian pope was said to be papa ultramontano – a pope from beyond the mountains (the Alps). Foreign students at medieval Italian universities also were referred to as ultramontani. After the Protestant Reformation in France, the concept was revived but with its directionality reversed to indicate the man "beyond the mountains" in Italy: the Pope. The term ultramontain was used to refer to Catholics who supported papal authority in French affairs – as opposed to the Gallican and Jansenist factions, who did not – and was intended as an insult implying lack of patriotism. In the 18th century the term came to refer to supporters of the Church in any conflict between church and state. In Austria ultramontanists were opposed to Josephinism, and in Germany to Febronianism. In Great Britain and Ireland ultramontanists resisted Cisalpinism, which favored concessions to the Protestant state in order to achieve Catholic emancipation. In eighteenth century Spain, the Bourbon monarchs began implementing policies of regalism, which expanded the power of the monarchy and sought to bring the Catholic Church under its jurisdiction in all matters except the spiritual sphere. Charles III of Spain's ministers, Count of Floridablanca and the Count of Campomanes rejected the arguments of the ultramontanists that the Church had inalienable rights in the secular sphere. The regalist reforms that the Spanish crown sought to implement were not completely successful, and the resistance to them were attributed to support for the Society of Jesus, which had been expelled from the Spanish Empire in 1767, but prior to that were educators. In Canada, the majority of Catholic clergy despised the French Revolution and its anti clerical bias and looked to Rome for both spiritual and political guidance. There were many laymen and laywomen who supported these ideals as key to preserving Canadian institutions and values. For this reason they were called ultramontanists. The ultramontanes distrusted both the Protestant anglophone and francophone politicians, but the Church found it easier to deal with British governors, who appreciated the role of the Church in containing dissent, than with the francophone liberal professionals who were secularists.
Реакция
Католик шіркеуінен тыс басқа христиандық топтар мұны «ультрамонтанизм ересі» деп атаған нәрселердің жеңісі деп жариялады. Ол «Мюнхендегі католиктік конгресс декларациясында», Бонн тезистерінде және Утрехт декларациясында нақты айыпталды. Бұл құжаттар 1723 жылдан бері Римнен тәуелсіз болған Утрехт католик шіркеуінің ескі епископтық орденімен бірігіп, Риммен ажырасып, ескі католиктердің (cat=no) негізгі құжаттары болды. Италияның бірігуінен кейін және 1870 жылы Франко-Прус соғысының басталуына байланысты Бірінші Ватикан Кеңесінің күрт (және ресми емес) аяқталуынан кейін ультрамонтанизм қозғалысы мен оған қарсы консилиаризм көбінесе ескірді. Дегенмен, ультрамонтанизмге сенушілердің аз бөлігінің кейбір өте экстремалды көзқарастары – әсіресе Рим папасына, тіпті оның жеке пікірлерінде де, сенім мен моральдан тыс мәселелерде де абсолютті қатесіздік пен мінсіздік атрибуциялауы – сақталды және Католик шіркеуі мен папалыққа қарсыластары Екінші Ватикан Кеңесіне (1962–1965 жж.) дейін оларды өздерінің үгіттерінде қуана пайдаланды. Алайда, бұл экстремалды көзқарастар ешқашан 1870 жылғы Бірінші Ватикан Кеңесінің папаның қатесіздігі мен басымдығы туралы догмасымен қолдау алмады, керісінше, кейбір католиктердің бұрыс жеке пікірлерінен шабыттанды. Екінші Ватикан Кеңесінің «Lumen gentium» шіркеу туралы догматикалық конституциясында Католик шіркеуінің папа, епископтар және кеңестердің билігі туралы ілімі одан әрі дамытылды. Кеңестен кейінгі Апостолдық Креслоның ұстанымы папаның қатесіздігі немесе папалық басымдық туралы бұрынғы доктриналарды жоққа шығармады, керісінше, құрылымдық және ұйымдық биліктен доктриналық оқыту билігіне (магистериум деп те аталады) баса назар аударды. Папалық магистериум, яғни папаның оқыту билігі, «Lumen gentium» No. 25-те анықталды және кейіннен 1983 жылғы Канондық құқықтың қайта қаралуында кодификацияланды.
Other Christian groups outside the Catholic Church declared this as the triumph of what they termed "the heresy of ultramontanism". It was specifically decried in the "Declaration of the Catholic Congress at Munich", in the Theses of Bonn, and in the Declaration of Utrecht, which became the foundational documents of Old Catholics (cat=no) who split with Rome over the declaration on infallibility and supremacy, joining the Old Episcopal Order Catholic See of Utrecht, which had been independent from Rome since 1723. After Italian Unification and the abrupt (and unofficial) end of the First Vatican Council in 1870 because of the outbreak of the Franco Prussian War, the ultramontanist movement and the opposing conciliarism became obsolete to a large extent. However, some very extreme tendencies of a minority of adherents to ultramontanism – especially those attributing to the Roman pontiff, even in his private opinions, absolute infallibility even in matters beyond faith and morals, and impeccability – survived and were eagerly used by opponents of the Catholic Church and papacy before the Second Vatican Council (1962–1965) for use in their propaganda. These extreme tendencies, however, were never supported by the First Vatican Council's dogma of 1870 of papal infallibility and primacy, but were rather inspired by erroneous private opinions of some Catholic laymen who tend to identify themselves completely with the Holy See. At the Second Vatican Council's Dogmatic Constitution on the Church Lumen gentium, the Catholic Church's teaching on the authority of the pope, bishops and councils was further elaborated. The post conciliar position of the Apostolic See did not deny any of the previous doctrines of papal infallibility or papal primacy; rather, it shifted emphasis from structural and organizational authority to doctrinal teaching authority (also known as the magisterium). Papal magisterium, i. e. papal teaching authority, was defined in Lumen gentium No. 25 and later codified in the 1983 revision of Canon Law.
Дау
Кейбіреулер, мысалы бұрынғы кардинал Джозеф Ратцингер, католиктік әлеуметтік ілімнің субсидиарлық принципі ультрамонтанизмді басып өте алады және католик шіркеуін орталықтандыруға әлеуеті бар екенін айтты, ал басқалары оны жергілікті епископтар мен жергілікті приходтардың дін қызметкерлеріне көбірек пасторлық жауапкершілік беруге бағытталған бюрократиялық түзету деп санайды. Ультрамонтанизмге қарсы күрес Римдік юрисдикция ішінде де, сыртында да күшті болып қала береді. Ультрамонтанизм католик шіркеуі мен лютерандар және англикандар арасындағы экуменикалық жұмысты ерекше түрде көлеңкелеп тастады. 1999 жылы Англия-Рим-католик халықаралық консультациясы бірлесіп "Билік сыйы" атты құжат жариялады, онда осы мәселелер бойынша келісімдер мен қарама-қайшылықтар баяндалған.
Some, such as the former Cardinal Joseph Ratzinger, have claimed the Catholic social teaching of subsidiarity can overrun ultramontanism and has the potential to decentralize the Catholic Church, whereas others defend it as merely a bureaucratic adjustment to give more pastoral responsibility to local bishops and priests of local parishes. Challenges to ultramontanism have remained strong within and outside Roman jurisdiction. Ultramontanism has particularly overshadowed ecumenical work between the Catholic Church and both Lutherans and Anglicans. The joint Anglican Roman Catholic International Consultation published The Gift of Authority in 1999, highlights agreements and differences on these issues.
Басқа дәстүрлі шіркеулердің орны
Ультрамонтанизм басқа дәстүрлі шіркеулердің, әсіресе Англикан қауымының, Шығыс православие қауымының, Шығыс православие қауымының, Ежелгі католик шіркеуінің немесе Шығыс шіркеуінің ұстанымдарынан ерекшеленеді. Бұл шіркеулер шіркеулер толық бірлікте болған кезде папаны *primus inter pares* деп қарастырған және қазіргі күні де осы мәртебені мойындайды, бірақ бірлік жоқтығына байланысты бұл мәртебе бұзылған. Сондай-ақ, олар қатесіздік туралы доктриналарды немесе Римнен басқа патриархаттар мен автокефальді шіркеулерге қатысты папаның жалпыға бірдей юрисдикциясын мойындамайды, бұл *primus inter pares* тұжырымдамасының бір бөлігі ретінде болмаса. 1999 жылғы «Билік сыйы» атты бірлескен мәлімдемесінде Католик шіркеуі мен Англикан қауымы епископтардың өмірі мен қызметінің коллегиялық сипаты туралы келісімге келді. Сол сияқты екі шіркеу де епископтар коллегиясында епископтық басымдықтың рөлін мойындады. Папаның жалпыға ортақ басымдығы мәселесінде бірлескен баяндамада ортақ түсініктер табылды және олардың талқылауларының «ерекше қорытындысы» – «Англикандықтар Рим епискобының жалпыға ортақ басымдығын белгілі бір шарттарда қалпына келтіруге және қабылдауға ұмтылады» деген мәлімдеме жасалды. Дегенмен, жалпыға ортақ коллегиялық аяда жүзеге асырылатын жалпыға ортақ басымдыққа қатысты Англикандық көзқарас пен нақты юрисдикциямен жалпыға ортақ басымдыққа қатысты Католик көзқарасы арасында нақты айырмашылық сақталды.
Ultramontanism is distinct from the positions adopted by the other traditional churches, particularly the Anglican communion, Eastern Orthodox communion, the Oriental Orthodox communion, the Old Catholic Church, or the Church of the East. These churches regard the pope as having been primus inter pares when the churches were united in full communion, and generally still acknowledge that status today, albeit in an impaired form due to disunity; similarly they do not recognize the doctrines of infallibility or the pope's alleged universal jurisdiction over patriarchates and autocephalous churches other than that of Rome itself, except insofar as this is part of the concept of primus inter pares. In the joint agreed statement "The Gift of Authority" (1999) the Catholic Church and the Anglican Communion were agreed on the collegial nature of the life and work of bishops. Similarly both churches acknowledged the role of episcopal primacy within the college of bishops. On the question of the universal primacy of the Pope, the joint report found common ground, and stated that a "particular conclusion" of their discussions had been "that Anglicans be open to and desire a recovery and re reception under certain clear conditions of the exercise of universal primacy by the Bishop of Rome"; nonetheless a clear distinction remained between the Anglican view of a universal primacy exercised within a universal collegiality, and the Catholic view of a universal primacy with actual universal jurisdiction.