Кіріспе

Гая ауданы – Үндістанның Бихар штатының тридцать сегіз ауданының бірі. Ол 1865 жылдың 3 қазанында ресми түрде құрылды. Ауданның оңтүстігімен Жарханд штатымен ортақ шекарасы бар. Гайя қаласы – аудан орталығы және Бихар штатындағы екінші ірі қала.

Тарих

Гайя туралы индустардың Рамаяна және Махабхарата эпостары да айтады. Рама, Сита және Лакшмана өз әкесі Дашаратқа пинда дана шалу үшін Гайяға келгендігі айтылады. Махабхаратта бұл жер Гайапури деп аталады. Ваю Пуранада Гайя – демон (асура) есімі екендігі және ол қатал аскетизмнен өткен соң Вишнудың құрметін алғаннан кейін оның денесі қасиетті болғандығы айтылады. Гайясураның денесі Гая Кшетра деп аталатын болады делінген. Гайя Магадха аймағында көптеген әулеттердің өркендеуі мен құлдырауына куә болды. Б.з.д. 6 ғасырдан б.з. 18 ғасырына дейін, шамамен 2300-2400 жыл бойы Гайя аймақтың мәдени тарихында маңызды орын иеленді. Бұл Шешунага әулетімен ашылды, оның негізін қалаушысы Шишунага б.з.д. 600 жыл шамасында Патна мен Гайяны биледі. Б.з.д. 519 жылы өмір сүрген және билік құрған Бимбисара Гайяны сыртқы әлемге таныстырды. Бұл аймаққа Будда және Махавира Бимбисараның билігі тұсында ықпал етті. Нанда әулетінің қысқа мерзімдік билігінен кейін Гайя және бүкіл Магадха аймағы Маурьян билігіне көшті, Ашока (б.з.д. 272 – 232) буддизмді қабылдады. Ол Гайяға сапар шегіп, Бодх-Гайяда принц Гаутаманың жоғары ағартуға қол жеткізгенін еске алу үшін алғашқы храмды салды. Гупталардың келуімен 4- және 5-ғасырларда индуизмнің қайта жандану кезеңі басталды. Магадханың Самудрагуптасы Гайяны назарға алуға көмектесті. Гупта империясы кезінде ол Бехар ауданының орталығы болды. Содан кейін Гайя Пала империясына Гопала билеушісімен бірге көшті. Бодх-Гайяның қазіргі храмы Гопаланың ұлы Дхармапаланың тұсында салынған деп есептеледі. 12 ғасырда Гайяға Мұхаммед Бахтияр Хилжи шабуыл жасады. 1764 жылы Буксар шайқасынан кейін бұл жер ағылшындардың билігіне көшті. Гайя ауданы және елдің басқа бөліктері 1947 жылы тәуелсіздік алды. Гайя – көрнекті ұлтшыл және Бихардың бірінші вице-премьері доктор Ануграх Нараин Синханың туған жері. Гайя 1864 жылға дейін Бехар және Рамгарх аудандарының бір бөлігі болды. 1865 жылы оған тәуелсіз аудан мәртебесі берілді. Кейін 1981 жылдың мамырында Бихар мемлекеттік үкіметі Гайя, Навада, Аурангабад және Джеханабад аудандарын біріктіріп Магадх бөлімін құрды. Осы аудандардың барлығы 1865 жылы Гайя ауданы құрылған кезде кіші бөлім деңгейінде болды. Гайядан үш аудан бөлініп шықты: 1976 жылы Аурангабад және Навада, ал 1988 жылы Джеханабад.

Экономика

2006 жылы Панчаяти Радж министрлігі Гайя ауданын елдегі 640 ауданның ішіндегі ең кедей 250 ауданның бірі деп атады.

Флора мен фауна

1976 жылы Гайя ауданында Гаутам Будда жабайы табиғат қорығы ашылды, оның ауданы ... құрайды.

Демография

2011 жылғы халық санауы бойынша Гая ауданының халқы 4,391,418 адамды құрайды, бұл шамамен Молдова мемлекетіне немесе АҚШ-тың Кентукки штатына жуық. Бұл Үндістандағы 640 ауданның ішінде 42-ші орынды белгілейді.

Білім

Гайядағы мектептер мемлекеттік немесе жекеменшік болып табылады. Мектептерде негізінен хинди немесе ағылшын тілі оқыту тілі ретінде қолданылады. Мектептер Бихар мектептік экзамендер кеңесімен, Орталық орта білім беру кеңесімен (CBSE) немесе Ұлттық ашық мектептер институтымен (NIOS) аккредиттелген. 10+2+3/4 жоспары бойынша, орта білімін аяқтағаннан кейін студенттер әдетте BSEB, NIOS немесе CBSE-ге қарасты жоғары сыныптарда оқитын мектепке түседі. Студенттер көбінесе үш бағыттың бірін таңдайды: гуманитарлық ғылымдар, экономика немесе табиғаттану, бірақ кәсіптік бағыттар да қолжетімді. Қажетті оқу жоспарын аяқтағаннан кейін студенттер жалпы немесе кәсіби білім беру бағдарламаларына қабылдана алады.