Кіріспе

Римдік босатылған адам және жазушы (б.з.д. 64 ж. – б.з. 17 ж.)

Гай Юлий Гигин (/h//ᵻ/'/dʒ//aɪ//n//ə//s/; б.з.д. 64 ж. – б.з. 17 ж.) – латын тілінде жазған автор, ғалым Александр Полихистордың шәкірті және Цезарь Августың босатылған құлы. Светонийдің «Грамматика туралы» еңбегінің 20-шы бөлімінде айтылғандай, Август оны Палатин кітапханасының басшысы етіп сайлаған. Гигиннің Иберия түбегінде туған ма, әлде Александрияда ма – белгісіз. Суетонийдің сөзіне қарағанда, Гигин қарт жасында өте кедей болып қалған және тарихшы Клодий Лицин оған көмектескен. Гигин көп еңбек еткен автор: оның еңбектеріне топографиялық және тарихи зерттемелер, Хельвий Цинна мен Вергилийдің өлеңдеріне түсіндірмелер, сондай-ақ ауыл шаруашылығы және ара шаруашылығы туралы диссертациялар кірген. Бұлардың барлығы қазір жоғалып кеткен. Гигиннің атымен оның мифологиялық трактаттарын қысқартып жазған екі мектептік жазба сақталған; бірі – «Fabulae» («әңгімелер») жинағы, екіншісі – «Поэтикалық астрономия».

Қиял-қайырымдылық

"Фабулалар" үш жүзге жуық өте қысқа және қарапайым, тіпті дөңгелектеп айтқанда, мифтерден (мысалы, Агнодика) және аспан генеалогияларынан тұрады. Авторы қазіргі редактор Х. Дж. Розаның пікірінше, "білімі жетілмеген, жартылай оқыған, ақымақ жас" болған, бірақ қазір жоғалған грек трагедия жазушыларының еңбектерін пайдаланғандықтан құнды. Артур Л. Кит, Х. Дж. Роуздың "Гигини фабулалары" (1934) басылымын қарап шығып, "Эсхилдің көптеген пьесаларына, Ливий тарихтарының көп бөлігіне және басқа да баға жетпес қазыналардың жойылуына рұхсат берген Тағдырдың еркісіне таңырқады, ал осы мектеп оқушысының жаттығуы ғылыми еңбектердің негізіне айналды" деді. Гигиннің жинағы Антонин дәуіріндегі әрбір білімді римдіктің грек мифтері туралы ең қарапайым деңгейде білуі тиіс нәрсені көрсетеді. Бүгінде мифтердің көптеген нюанстары жоғалғандықтан, "Фабулалар" ақпараттың маңызды көзі болып табылады. Шындығында, "Фабулалар" мәтіні дерлік жоғалып кеткен: Фрайзинг аббаттығынан сақталған жалғыз қолжазба, шамамен 900 жылға дейін даулануға болатын Беневентан әрпімен жазылған, алғашқы басылымның негізін құрады, және 1535 жылы Якоб Мицилл баспадан шығарды. Баспа барысында, XV-XVI ғасырларда басылған көптеген қолжазбалар баспаханадағы өңдеуден өткеннен кейін сақталмайтын болғандықтан, қолжазба бөлініп кетті: оның тек екі кішкентай фрагменті ғана табылған, олар кітап мұқабасын бекіту үшін пайдаланылған. Ватикан кітапханасында 5 ғасырға жататын тағы бір фрагмент сақталған. Гигиннің дереккөздерінің ішінде Аполлоний Родосскийдің "Аргонавтика" зерттеулеріне жататын шолулар бар, оларды Аполлонийдің редакторы Р. Меркель өз басылымының кіріспесінде (Лейпциг, 1854) Тиберий заманына жатқызған.

Астрономия немесе Поэтика астрономиясы

De astronomia алғаш рет 1482 жылы Венецияда Эрдвард Ратдольттің "Clarissimi uiri Hyginii Poeticon astronomicon opus utilissimum" деген атпен жарияланды. Бұл "Ең көрнекті Гигинус жазған, өте пайдалы поэтикалық астрономия", негізінен, шоқжұлдыздарға байланысты мифтерді баяндайды, бұл мифтердің нұсқалары негізінен Эратосфенге дәстүрлі түрде жатқызылатын "Катастеризми" еңбегіне негізделген. "Фабулалар" сияқты, "Астрономия" да қысқартылған мәліметтер жинағы болып табылады. "Британ энциклопедиясының" он бірінші басылымында айтылғандай, латын тіліндегі стиль, білімі деңгейі және кішігірім қателер (әсіресе грек тіліндегі түпнұсқаларды аударғанда) олардың К. Юлий Гигин сияқты "осы деңгейдегі" ғалымның еңбегі емес екенін көрсетеді. Сондай-ақ, бұл трактаттардың Гигинус жазған "Генеалогиялардың" 2-ғасырдың екінші жартысында белгісіз автор жасаған қысқартылған нұсқасы екені, және оған мифология туралы толық трактат қосылғаны болжамдалды. "Астрономиядағы" жұлдыздар тізімі Птолемейдің "Альмагестіндегі" тізіммен толық сәйкес келеді, бұл 2-ғасырлық жинақ екенін растайды.

Мұра

Айдағы Hyginus кратері және 12155 Hyginus кіші планетасы оның құрметіне аталған. Ағылшын авторы сэр Томас Браун өзінің "Кирдің бағы" (1658) атты еңбегін Гигиннің "Фабулаларынан" алынған жаратылыс мифымен ашады.