Кіріспе

Латын жазушысы Гигин, көбінесе Гигин Громатикус деп аталады, Траян билігі тұсында (б.з. 98–117) жер өлшеу саласында еңбек еткен латын жазушысы. Оған жатқызылатын шекаралар туралы еңбектің фрагменттері Кейінгі Антикалық дәуірде жинақталған жер өлшеу жұмыстарының жинағы – Corpus Agrimensorum Romanorum-да табылады.

Атауы

Громатикус деген сөз "жер өлшеуші" немесе "геодезист" дегенді білдіреді және олардың ежелгі замандағы көп қолданылатын құралдарының бірі – Groma (жер өлшеу құралы) сөзінен туындаған. Оның Гигинусқа қатысты қолданылуы Кодекс Аркерианусқа сілтеме жасайды, ондағы Corpus Agrimensorum Romanorum көшірмесінің бір бөлігі Kygini gromatici constitutio feliciter ("Кигинус геодезистің құрылысы жақсы түсіндірілген") деп жазылған. Мәтіннің басқа қолжазбалары, мысалы, Палатин Ватикан. Латын. 1564 жылы "explicit liber Hygini gromaticus" ("Гигинус геодезия туралы кітабы түсіндіреді") деп көрсетеді, онда gromaticus сөзі автордың есіміне емес, кітапқа қатысты грамматикалық анықтама ретінде қолданылған. Осы себепті Брайан Кэмпбелл сияқты кейбір ғалымдар бұл атаудан бас тартып, оны жай ғана Гигинус немесе Гигинус 1 деп атайды (сол мәтінде жұмысы кездесетін басқа Гигинустан ажырату үшін).

Шығармалары

Гигин шамамен 100 жыл шамасында белсенді болған. Оның қазірге дейін сақталған жалғыз еңбегі – “De Constitutione [Limitum]” (“Шектерді белгілеу туралы”), “Corpus Agrimensorum Romanorum” (“Римдік жер өлшеушілер жинағы”) жинағындағы, кеш антикалық дәуірде құрастырылған. “De Constitutione” тек бұзылған түрінде сақталған, бірақ оның мазмұны грек астрономиялық және математикалық мәтіндерінің латын тіліне қабылдануы туралы маңызды мәліметтерді қамтиды. Ерекше айта кетерлік жайт, Гигин декуман мен картаны – көптеген римдік қалалардағы негізгі шығыс-батыс және солтүстік-оңтүстік бағыттарын белгілеуде гномонды (күн сағатын) пайдалануды қолдайды және осы әдісті күннің шығуы мен батуы сияқты басқа, дәлдігі төмен әдістермен салыстырады. Мәтіннің Бубновтың “Geometria Incerti Auctori” (“Белгісіз авторлардың геометриялық еңбектері”) кіретін бір бөлігімен байланысы бар. Еңбектің басылымдары C. F. Lachmann’s “Gromatici Veteres”, Vol. I (1848), Карл Олоф Тулиннің “Corpus Agrimensorum Romanorum”, Vol. I (1913) және Брайан Кэмпбеллдің “Римдік жер суреттеушілердің жазбалары” (2000) кітаптарында жарияланған. Гигиннің тағы бір еңбегі – “Liber Gromaticus de Divisionibus Agrorum” (“Егістік жерлерді бөлу туралы кітап”) тек атауы ғана белгілі және “De Constitutio” еңбегімен бірдей болуы мүмкін. Римдік әскери лагерлер туралы трактат (“De Munitionibus Castrorum”) бұрын осы Гигинге жатқызылған, бірақ ол шамамен 3 ғасырда жазылған және қазір “Псевдо Гигинусқа” жатқызылады.