Кіріспе

Ұлыбритания халқының санағы
1851 жылғы Ұлыбритания халқының санағы 1851 жылдың 30 наурызы күні, жексенбіде, әрбір шаңырақта тұратын адамдарды тіркеді және Ұлыбритания санақтарының екіншісі болды, онда үй шаруашылығы мүшелері туралы мәліметтер енгізілді. Дегенмен, бұл санақ 1841 жылғы Ұлыбритания санағына қарағанда көптеген жаңа деректер қосты, жас, туыстық қатынас және шығу тегі туралы қосымша ақпарат ұсынды, соның арқасында 1851 жылғы санақ демографтар мен генеалогтар үшін құнды мәліметтер көзіне айналды. Англия мен Уэльстің 1851 жылғы санағы 1912 жылы (сол кезде 100 жылдық жабылу ережесі қолданылмаған) Мемлекеттік тіркемелер кеңсесінде жалпы қарауға ашылды және қазір ХО 107 класы ретінде Ұлттық мұрағатта қолжетімді. Шотландиядағы 1851 жылғы санақ Шотландияның Бас тіркелімінде сақталады. Ирландияда 1851 жылғы санақ өткізілді, бірақ көптеген тіркемелер жойылды; қалғандары Солтүстік Ирландияның Мемлекеттік тіркемелер кеңсесінде (Ұлыбритания құрамында қалған Ирландия округтері үшін) немесе Ирландияның Ұлттық мұрағатында (қазіргі Ирландия Республикасының округтері үшін) сақталады. Англия, Уэльс және Шотландияның жалпы халқы 21 121 967 адам деп тіркелді. Санақ Англия мен Уэльстегі дін санағымен бір уақытта өткізілді, онда 30 наурыздағы діни мекемелер мен діни қызметке қатысушылар тіркелді. Бұл туралы мәліметтер де ХО 129 класы ретінде Ұлттық мұрағатта сақталады.

Бұрынғы санақтардың дамуы

1851 жылғы санақ адамдардың туған жерін толыққанды жазған алғашқы санақ болды. 1841 жылы тек адамның туған ауданы ғана тіркелген болса, 1851 жылғы санақта туған аудан мен приход немесе қаласы да көрсетілген. Осы мәліметтерді сұраудың мақсаты сол кездегі өзекті мәселелердің біріне – ауылдық жерлерден қалаларға көші-қон қарқынына жауап беру болды. Нәтижелер ауылдық жерлерден қалаларға айтарлықтай көшу болғанын растады. 1851 жылғы санақ әр адамның отбасылық жағдайы мен үй шаруасының басшысымен байланысын, сондай-ақ мүгедектік туралы мәліметтерді жазған алғашқы санақ болды. Мұнда "соқыр, саңырау немесе ақыл-есі кем" деген мәліметті жазуға арналған бөлім болды. Бұрын ересектердің жасын бес жылға дейін дөңгелектегенімен, енді нақты жылға дейін жазылды. 1851 жылы адамдардың кәсіптері туралы бұрынғы санақтарға қарағанда әлдеқайда толыққанды мәліметтер сұралды. Бұл үкіметке кәсіптерді "санаттарға" және "кіші санаттарға" бөліп талдауға мүмкіндік берді. Сауда және өндіріс шеберлері өздерінің кәсіптерін сипаттағаннан кейін "шебер" деген сөзді және санақ күні жұмыс істеген ер адамдардың санын көрсетулері сұралды. 1851 жылғы санақтың толық көшірмесін интернеттен табуға болады. 1851 жылғы халық санағының толық құжаттамасы, соның ішінде санақ нысандары мен санаушыларға арналған нұсқаулар Солтүстік Атлантика халық санағы жобасынан қолжетімді.

Діндер бойынша санақ

Үкімет Англия мен Уэльсте шіркеулер мен шапкіштардың, қорлардың, орындықтардың, 30 наурыз 1851 күні діни қызметтерге қатысудың және алдыңғы он екі айдағы орташа көрсеткіштердің санағын жүргізді. Жергілікті дін қызметкерлерінен есептер жиналды. 17 927 609 халқы бар елде 10 896 066 адам (60,8%) қатысты. Англия шіркеуінің қызметтеріне 5 292 551 адам (барлық қатысушылардың 48,6%), басқа протестант шіркеулеріне 4 536 264 адам (41,6%) және католик шіркеулеріне 383 630 адам (3,5%) қатысты. Бұл кейінгі санақтарда қайталанбаған бірегей тәжірибе болды. Дінге қатысты санақ нәтижелері қазір Ұлттық мұрағатта HO 129 класы ретінде сақталады.

Генеалогиялық құндылығы

1851 жылғы санақ XIX ғасырдағы британдық генеалогиялық зерттеулердің маңызды көздерінің бірі саналады. Жеке тұлғалардың үй шаруашылығы басшысымен байланысы туралы ақпарат адамдар арасындағы туыстық қатынастарды дәл анықтауға мүмкіндік береді. Бұдан әрі, әр адамның нақты жасы мен туған жерінің толық мәліметтері зерттеушіге туылған жерін немесе крещение (шомылу) жазбаларын табуға бағыт көрсетеді. Көп жағдайда бұл зерттеушіге туған жерін салыстырмалы түрде оңай анықтауға көмектеседі, бірақ кейбір жағдайларда жағдай оңай болмайды. Мысалы, санақта адамның туған жері дұрыс көрсетілгенімен, оның крещениесі (тууы туралы жалғыз жазба болуы мүмкін) басқа жерде тіркелген болуы мүмкін. Керісінше, адам бір жерде туып, крещениеден өткенімен, басқа жерде өскен болуы мүмкін, сонда ол өзінің туған жері ретінде соңғы жерді есте сақтап, санақта осылай көрсеткен. Тағы бір қиындық – үй шаруашылығы туралы мәліметтерді әдетте санақ жүргізушіге үй шаруашылығының басшысы берген, ал басшылардың әрбір үй мүшесінен ақпарат алуға деген жауапкершілігі әртүрлі болған. Егер адам елден тыс жерде туған болса, тек елдің аты ғана көрсетіледі (ел ішіндегі нақты орны емес). Сондықтан, мысалы, ағылшын санағында туған жері "Шотландия" деп жазылған көптеген адамдар кездеседі.

Деректердің қол жетімділігі және жариялануы

1851 жылғы тізімдер цифрлық форматқа келтірілді және жазылымды веб-сайттарда қолжетімді. 1851 жылғы халық санағында туған жері немесе приход тіркелген алғашқы жыл болғандықтан, бұл тізімдер генеалогтар үшін өте маңызды. 1851 жылғы халық санағының микродеректері Солтүстік Атлантикалық халық санағы жобасы арқылы тегін қолжетімді.

Дін санағы

Діни санақ нәтижелері (Ұлттық мұрағат, HO 129) Digital Microfilm жобасының бөлігі ретінде тегін жүктеуге қолжетімді. Көптеген графтықтар бойынша есептер графтық мұрағат қоғамдары және осы сияқты ұйымдар тарапынан жарияланды. (2 том.) . (3 том.)