Кіріспе

Ауғанстан мен Пәкістанда кең таралған алмасу некелерінің түрі – Ватта-сатта немесе шигар. Бұл Пәкістан мен Ауғанстанда жиі кездесетін, екі үйдің аға-інісі мен апа-сіңлісін бірдей үйлендіру арқылы жүзеге асырылатын неке дәстүрі. Кейде оған жеңе-қарындас немесе туысқандар да қатысуы мүмкін. Ватта-сатта – екі отбасы немесе рудан әйелдерді ғана алмасу емес, сонымен қатар осы некелерде өзара қорқыту мен жазалау мүмкіндігін тудырады. Осылайша, әйеліне зорлық көрсеткен күйеуінің інісі немесе әйеліне қарсы жаза қолдануы мүмкін. Ватта-сатта кейбір отбасыларда тұрмыстық зорлық-зомбылықтың азаюына себеп болады десе, ал басқаларында оның керісінше, өте жоғары деңгейде болуына әкеледі. Пәкістанда көбінесе бір рудың ішінде (эндогамды) жасалады, некелердің 75% астам бөлігі қан туыстармен, ал олардың 90% бір ауыл, тайпа немесе ру (заат, бирадери) шеңберінде өтеді. Пәкістанның ауылдық аймақтарындағы некелердің 30% астамы Ватта-сатта арқылы жасалады.

Негізгі себептері

Ватта-сатта әдет-ғұрыптың себептері төмен және белгісіз кірістері бар, сондай-ақ мемлекеттік құқықтық институттары нашар немесе сенімсіз ортамен байланыстырылады. Ватта-сатта кедей адамдар үшін некедегі келіспеушіліктерді, ажырасуды және отбасылық зорлық-зомбылықты алдын алудың ең тиімді жолы болуы мүмкін. Екі отбасы арасындағы қалыңдық алмасу, қалыңмал (құдалық) және қорлық дауларының талаптары мен салдарына шектеу салатын бейресми тәсіл ретінде де қарастырылады.

Ауру таралуы

Солтүстік-батыс және батыс Пәкістанның ауылдық аймақтарында және оның тайпалық аймақтарында Ватта-Сатта барлық некелердің 30% астам бөлігін құрайды. Келіндерді сату-алыстау әдеті Ауғанстанның мұсылман шаруалық қоғамдарында да кездеседі. Малидегі ислам қауымдарында екі отбасы арасында қалыңдық алмасу да байқалады, бұл жергілікті жерде "фален ни фален" деп аталады. Бұл практика Йеменнің ауылдық аймақтарында да кең таралған.

Ислам діні

Шигар – екі отбасы арасындағы қыздар мен қалың малдың айырбасталатын әдеті. Бір отбасының қызы мен қалыңын екінші отбасының қызы мен қалыңына алмастырады. Бұл Сауд Арабиясында және көрші елдерде кең таралған. Көбінесе бұл практика қалың мал төлеуді азайту немесе одан қашу мақсатымен жасалады, сондықтан Исламда тыйым салынған, бірақ Сауд Арабиясында әлі де кездеседі. Пайғамбар Мұхаммед (с.ғ.с.) Сахих Бухари және Сахих Муслим кітаптарында: «Исламда шигар жоқ» деген сөздері келтірілген.