Кіріспе

1995 жылғы The Beatles әнінің синглі "Free as a Bird" – 1995 жылы желтоқсанда ағылшын рок-тобы The Beatles шығарған сингл. Ән алғаш рет 1977 жылы Джон Леннонның үйде демо-жазба ретінде жазылған. 1995 жылы, топтың тарағаннан кейін 25 жыл және Леннонның қазасынан кейін 15 жыл өткен соң, оның тірі қалған топ мүшелері Пол Маккартни, Джордж Харрисон және Ринго Старр демо-жазбаны пайдаланып студиялық нұсқасын шығарды. Сингл The Beatles Anthology видео-документальді фильмі мен Anthology 1 жинақ альбомын насихаттау мақсатымен жарық көрді. Anthology жобасы үшін Маккартни Леннонның жесірі Йоко Онодан Леннонның бұрын жарық көрмеген материалдарын сұрады, оған қалған үш бұрынғы Beatles мүшесі үлесін қоса алатын болды. "Free as a Bird" – Маккартни, Харрисон және Старр қосымша аспаптар, вокал мен аранжировкалар жасаған осындай үш әннің бірі ("Real Love" және көп жылдар өткен соң "Now and Then" әндерімен бірге). Джефф Линн, ол Харрисонның "Cloud Nine" альбомында және Traveling Wilburys тобында Харрисонмен бірге жұмыс істеген, әнге ко-продюсерлік жасады. Ән Ұлыбританиядағы UK Singles Chart тізімінде 2-орынға, ал АҚШ-тың Billboard Hot 100 тізімінде 6-орынға жетті. Ол сондай-ақ Австралия, Канада, Венгрия және Швеция сияқты кем дегенде 10 басқа елде де топ-10 қатарына енді. 1997 жылы "Дүэт немесе топтың вокалмен үздік поп-орындауы" номинациясында Грэмми сыйлығын жеңіп алды және Beatles тобының АҚШ-тағы 34-ші топ-10 синглі болды, бұл топқа төрт әртүрлі онжылдықта кем дегенде бір топ-40 хит әкелді. Әнге түсірілген музыкалық бейнефильмді Винсент Жолиет жасап, режиссерлігін Джо Питка жүзеге асырды. Ұшып бара жатқан құстың көзқарасынан түсірілген бұл бейнефильмде Beatles әндеріне көптеген сілтемелер бар.

Жазу

Джордж Мартин, 1960 жылдары Beatles тобының көптеген жазбаларын жасаған продюсер, есту қабілетінің нашарлауына байланысты "Free as a Bird" әнін продюсерлеуден бас тартты (бірақ кейіннен ол "Anthology" сериясын продюсерлікке алып, режиссерлік жасады). Харрисон Джефф Линнді (Electric Light Orchestra тобының негізін қалаушы мүшесі және Харрисонның 1987 жылғы "Cloud Nine" альбомының қосымша продюсері) продюсер ретінде ұсынды, ал жұмыс 1994 жылдың ақпан айында Маккартни студиясында басталды. Харрисон Линнмен жұмыс істеуге ниеттенгенін айтты, әйтпесе ол жобаға қатыспайды. Жаңа тректерді жасау үшін Джефф Эмерик пен Джон Джейкобс таңдалды. Леннонның 1977 жылы ән шырқаған түпнұсқа жазбасы монокассетаға сақталған, онда вокал мен фортепиано бір тректе болды. Ол кездегі технологиямен оларды бөліп алу мүмкін болмады, сондықтан Линн тректі дауыс пен фортепианомен бірге өңдеуге мәжбүр болды, бірақ бұл жобаның тұтастығы үшін жақсы болды деп түсіндірді, өйткені Леннон ән шырқағанмен қатар, әнге де ойнаған. Леннон 1980 жылы қайтыс болғанмен, Старрдың айтуынша, қалған үш Beatles Леннонның "тамаққа кеткенін" немесе "шай ішуге" барғанын айтып, оның оралуын күтіп отырды. Қалған Beatles Леннонның ән идеясы негізінде трек жазды, бірақ музыкалық тұрғыдан толықтыру қажет болды. Кейбір аккордтар өзгертілді, ал аранжировка Маккартни мен Харрисонның қосымша жолдар шырқауына арналған үзілістерді қосу үшін кеңейтілді. Харрисон солода слайд-гитарада орындады. Beatles тобының дауыстау және өңдеу жұмыстары 1994 жылдың ақпан және наурыз айларында Англияның Суссекс округінде, Маккартнидің үй студиясында жүзеге асырылды. Харрисон әнді Джордж Формбиге арнап аяқтады, ол Солтүстік Англияның комедиялық артисі және Beatles жанкүйерлері болған, банджо-укулелемен жеңіл кодо қосып, Джон Леннонның "қайта жақсы болды!" деген сөзін кері ойнатты, бұл Формбидің айтулы сөзі еді. Соңғы нәтиже "Джон Леннон жасағандай" естіледі, ол Маккартнидің айтуынша, қасақана болған жоқ және тірі қалған Beatles тобы соңғы миксті тыңдағаннан кейін ғана анықталды. Старр Маккартни мен Харрисонның гармонияларын естігенде, кейіннен аяқталған әнді тыңдағанда, ол олардың [Beatles] сияқты естілетінін айтты. Ол бұл пікірін жобаға "сырттан қараушы" ретінде қарағанын түсіндірді. Линн аяқталған тректің Beatles сияқты естілетініне толық сенімді болды, өйткені бұл жобаның негізгі идеясы еді, бірақ Харрисон: "Егер олар болса, олар сияқты естіледі. Қазірдің өзінде олар сияқты естіледі" деп қосты. Маккартни, Харрисон және Старр жазба жасау процесінің "Real Love" (шығаруға таңдалған екінші ән) жазғаннан гөрі әлдеқайда қызықты болғанын мойындады, өйткені соңғысы дерлік аяқталғандықтан, олардың үлесі өте аз болды және олар Леннонның қосымша музыканттары сияқты сезінді.

Музыкалық бейне

"Free as a Bird" әнінің музыкалық видеосы Винсент Жолиет тарапынан өндірілді және Джо Питка режиссерлік етті. Видеода, ұшып бара жатқан құстың көзқарасынан, "Penny Lane", "Paperback Writer", "A Day in the Life", "Eleanor Rigby", "Helter Skelter", "Piggies", "The Continuing Story of Bungalow Bill", "Strawberry Fields Forever", "Doctor Robert" және "The Fool on the Hill" сияқты The Beatles әндеріне көптеген сілтемелер бар. Видеода The Beatles тобының тарихы, музыкасы және өлеңдеріне қатысты 80-ден 100-ге дейін сілтемелер кездеседі. Видеоның басында құстың дауысы естілсе де, ол ешқашан көрінбейді. Нил Аспиналл (сол кезде Apple Records компаниясының бас директоры) бұл құстың түрі туралы ешкім келісе алмағандықтан болды деді. Питка түсірілімге кіріспес бұрын, өз идеяларын Маккартниге, Харрисон мен Старрға, сондай-ақ Оноға жіберіп, олардың барлығының келісімін алуы керек болды. Дерек Тейлор (Apple Records компаниясының бұрынғы бас директоры) Питкаға екі беттік хат жіберіп, оның жұмысын жалғастыра беруіна рұқсат берді және оның идеяларын жеке түрде қолдады. Видео мүмкіндігінше шынайы орындарда түсірілді: Питканың көркемдік бөлімі 1950-ші жылдардағы көрінісін қалпына келтірген Penny Lane, сондай-ақ The Liver Building және Ливерпуль доктері (Леннонның әкесі Альфред Леннонға сілтеме ретінде) түсірілді. Питка идеяларды сценарийге бекіткенімен, түсірілім басталғаннан кейін одан бас тартып, Steadicam камерасының ұстаған бұрыштары мен перспективаларына негізделген жаңа идеяларды қолданды. Мысалы, автокөлік апатын түсіру кезінде Питка бірнеше сағат бойы жоғарыдан түсірді, бірақ жерде Steadicam көмегімен түсірілген кадрдың әлдеқайда жақсы болатынын түсінді. "Өмірдегі бір күн" сахнасындағы полиция фургонына жазылған 847 BHN мемлекеттік нөмірі Джон мен Йоконың 1962 жылы A6 қылмысы үшін асылған Джеймс Ханратти ісіне деген ұстанымын көрсетеді (сол кезде даулы болған, бірақ 2002 жылы ДНК сараптамасымен кінәлі деп танылған). Питка түсірген кадрларға архивтік кадрларды қосу арқылы қолданылды, ол жасыл экранды пайдаланып, оларды цифрлық түрде біріктірді, мысалы, Пауылдың зираттағы ескі ағылшын қойшы иті және балуандық шерудегі піл. Піл соңғы кезде қосылды, себебі Аспиналл Питкаға телефон соғып, Старрға сахна ұнағанын, бірақ оған піл қоюды талап еткенін айтты, Питка бұл талапты кейіннен орындады, өйткені ол Харрисонның өтініші бойынша бұрыннан ситарды қосып қойған болатын. Steadicam түсірілімдерінен басқа, Питка әуеден түсірілген кадрлар үшін ресейлік Akil кранды қолданды, мысалы, Abbey Road зебрасының соңғы кадры, сондай-ақ күрделі әуе кадрлары үшін камерасы бар қашықтан басқарылатын ойыншық тікұшақты пайдаланды. Көрерменнің қызығуын ояту үшін екі көк жауыз эпизодқа түсірілді. Харрисон ән үшін студияда укулеледе ойнады және видеоның соңында артқы жағынан ғана көрінетін Формби стиліндегі укулеле ойнаушы ретінде пайда болуды сұрады. Питка бұған қарсылық көрсетті, өйткені ол The Beatles тобының заманауи мүшелерінің экранда пайда болуының дұрыс емес екенін ойлады. Кейінірек Питка Харрисонның 2001 жылы қайтыс болғаннан кейін және укулеле үлгі емес екенін білгеннен кейін, Харрисонның бұл рөлді ойнамағанына өкініш білдірді. Бұл видео 1997 жылы "Ең үздік қысқа формалы музыкалық видео" номинациясында Grammy сыйлығын жеңіп алды.

2015 жылғы қоспа

2015 жылдың 6 қарашасында Apple Records 1 альбомының жаңа делюкс нұсқасын әртүрлі басылымдар мен форматтарда шығарды (1+ деп белгілі). 1 альбомындағы көптеген тректер Гильс Мартин оригиналды көпжолға жазылған мастерлерден қайта араластырылды. Гильс Мартин Джефф Линнмен бірге DVD және Blu-ray нұсқаларына қосатын музыкалық бейне үшін "Free as a Bird" әнін де қайта араластырды. "Free as a Bird" әнінің жаңа араластырылуы Леннонның вокалын одан да тазартады және Харрисонның вокал сөзінің басқа нұсқасын пайдаланады, "біз білген өмірге не болды" деген сөздерді "біз білген махаббатқа не болды" деп ауыстырады. Леннонның "қайта жақсы болып шықты" деген сөзін айтқан фрагменті алға ойнатылды. Леннонның вокалы үшін қос трек ретінде пайдаланылып, бастапқы араластыруда жасырылған Маккартнидің жетекші вокалы енді екінші тармақта анық естіледі.

Сыни қабылдау

"Free as a Bird" әні 1970 жылы АҚШ-та "The Long and Winding Road" әнінен кейін Beatles атынан жаңа материалмен шыққан алғашқы сингл болды. Жарнамалық видео Ұлыбританиядағы ITV және АҚШ-тағы ABC телеарналарында көрсетілген The Beatles Anthology телесериалының бірінші бөлімінде көрсетілді. "Free as a Bird" әніге сын аралас пікірлер айтылды. The Guardian газетіндегі Кэролайн Салливан оның шығуына Битлз брендін пайдалану және оның Линнге, Битлзге қарағанда көбірек қарызды екенін айтып сын көтерді. The Independent газетіндегі Энди Гилл әнді "көңіл көтермейтін, әлсіз күй" деп атады. Джорджтың гитарасы қажет болғанда жұмсақ үнмен шертіледі, бірақ жалпы әсері – аза тұту сияқты. NME журналынан Бен Уиллмотт оны "Dire Straits-тен алынған жылтыр гитарамен және Макканың "Біз бір-бірімізсіз жасай аламыз ба?" деген сұрағымен жазылған қайғылы ән" деп бағалады. "Revolution in the Head" кітабының авторы Ян Макдональд оны "Битлздің 60-шы жылдардағы музыкасына ешқандай ұқсамайтын көңілсіз ән" деп мәлімдеді. "Breakfast with the Beatles" бағдарламасын жүргізуші Крис Картер: "Джон, Пол, Джордж және Ринго орындаған кез келген әнді (әсіресе керемет болса) қадірлеймін, ол қалай (немесе қашан) жазылғаны маған маңызды емес" деді. "Free as a Bird" 1997 жылы дуэт немесе топтың вокалымен орындалған ең үздік поп-өнім үшін Грэмми сыйлығын жеңіп алды.

Шығарылым және жарнамалық көрсеткіш

"Free as a Bird" 1995 жылы 20 қарашаның таңертеңінде BBC Radio 1 арнасында тұңғыш рет ойнатылды және келесі күні АҚШ-тың заманауи хит-радиостанцияларына жіберілді. Ол 1995 жылы 4 желтоқсанда Ұлыбританияда CD, кассета және 7 дюймдік винил форматтарында шығарылды, бұл Anthology 1 альбомында пайда болғаннан екі апта кейін болды. Сингл алғашқы аптада 120 000 дана сатылып, Ұлыбритания сингл чартында 2-орынға енді. Ол сегіз апта бойы чартта тұрды. АҚШ-та ән 1995 жылы 12 желтоқсанда шықты және Billboard Hot 100 чартында 6-орынға жетіп, Америкадағы The Beatles тобының 34-ші топ-10 синглі болды. Бұл топтың 1976 жылдан бері АҚШ-тағы алғашқы топ-10 әні және 1970 жылы сол чартта бірінші орын алғаннан бергі алғашқы жаңа синглы болды. CD және винилдің мұқабасы Джон Леннонның 1964 жылы жарық көрген "In His Own Write" кітабынан алынған суреттен жасалған.

Шығару тарихы

"Free as a Bird" шығарылу күні мен форматтары
Аймақ Күн пішімі (Форматы) Белгісі (Маркасы) Сілтеме (Дереккөз)
АҚШ 21 қараша 1995 Заманауи хит-радио Apple Records, Apple, Capitol Records, Capitol