Кіріспе

Cwrtmawr қолжазбалары – 1549 томдық ортағасырлық Уэльс құжаттарының жинағы, көбінесе Уэльс әдебиетінің мәтіндерінен тұрады. Бұл жинақ Сердигиондағы Ллангито қаласының жанындағы Cwrtmawr-да тұрған және 1919-1926 жылдар аралығында Уэльс Университетінің колледжінің директоры болған Джон Хамфрис Дэвиспен жинақталған. Қолжазбалар қазір Уэльс Ұлттық кітапханасында сақталуда.

Тарих

Джон Хамфрис Дэвис – библиограф, Уэльс әдебиеті мен мәдениетіне деген қызығушылығын көп жылдар бойы түрлі көздерден жинаған қолжазбалар жинағы арқылы көрсетті. Тарихи қолжазбалар комиссиясына арналған "Уэльс тіліндегі қолжазбалар туралы есепте" Дж. Гвеногврин Эванс Дэвиске бұрын жоғалған саналған қолжазбаларды қайта тауып, жаңадан белгілі болған қолжазбаларға назар аударғаны үшін алғыс айтты. Эванс сондай-ақ, оның есебінің шеңберіне кірмегенімен, Cwrtmawr қолжазбаларындағы Уэльс балладаларының жинағының "өте құнды" екенін атап өтті. 1925 жылы Дэвис Эванстың тізімдеген елу қолжазбасын (атап айтқанда Cwrtmawr 1-50) Уэльс Ұлттық кітапханасына тапсырды. Ол 1926 жылғы 10 тамызда қайтыс болғанда, барлық жинағын Ұлттық кітапханаға мұра етіп қалдырды.

Құрамы

Квртмавр қолжазбаларының үлкен бөлігі 18-шы және 19-шы ғасырларда жасалған, бірақ 16-шы және 17-шы ғасырлардағы қолжазбалар да кездеседі. Бұл жинақ негізінен уэльс әдебиетіне қатысты және түрлі материалдарды қамтиды, оның ішінде діни туындылар, мысалы, уағыздар мен гимндер, түсіндірмелер қосылған баспа материалдары, қолмен жазылған хаттар, күнделіктер мен жазбалар, есеп кітаптары, шежірелер, жинақ кітаптар, рецепттер, сөздіктер, музыка, сондай-ақ филология және библиография салаларына қатысты жазбалар бар.

Құрастырылған топтар

Джон Хамфрис Дэвис Квартмаур қолжазбаларын ұзақ уақыт бойы көптеген көздерден жинады. Ең ірі топ – Дэвис Джон Джонстаннан (Мирдин Фард) әр түрлі жағдайларда сатып алған қолжазбалардан тұрады. Басқа да маңызды топтар Ричардс отбасының жинақтарынан, пастор Питер Бейли Уильямс пен Сент-Джордж Армстронг Уильямс, Уильям Джон Робертс (Гвилим Коулид) және пастор Дэниел Сильван Эванс сияқты тұлғалардан алынған. Негізгі топтардан өзге, бірнеше маңызды, кіші топтар да бар. Олардың ішінде келесілерге қатысты қолжазбалар бар: қолжазба көшіруші Маргарет Дэвис (шамамен 1700–1785); Моррис Дэвис (1796–1876), автор, әнұраншы және музыкант; Уильям Дэвис (1805–1859); тәуелсіз пастор және мектеп мұғалімі Дэвид Эллис; Джеймс Спинтер Джеймс (1837–1914), баптист тарихшысы Оуэн Джонс, 'Маноэтви' (1838–1866); мектеп мұғалімі және жазушы Оуэн Джонс (1833–1899); кальвинист методист пасторы, жазушы және кітап сүйер Ричард Роберт Джонс (Дик Абердарон); Льюис Моррис; Роберт Прайс Моррис (шамамен 1831–1890), жергілікті тарихшы және антиквар; Джон Питер (Иоан Педр, 1833–1877), тәуелсіз пастор және Уэльс ғалымы; Хью Пью (1803–1868), тәуелсіз пастор және мектеп мұғалімі; және Роберт Уильямс (1810–1881), дін қызметкері, келттік ғалымы және антиквар.

Джон Джонс (Мирдин Фард)

Ж. Гвеногврин Эванс өзінің "Куртмаур қолжазбалары туралы баяндамасында" сипаттаған заттардың шамамен жартысы Мердин Фардтан алынған. Басқа қолжазбалар мен хаттар 18-19 ғасырлардың ақындары мен әдебиетшілеріне қатысты, олардың ішінде Дэвид Томас (Дафьдд Дду Эрири), Оуэн Уильямс (Оуэн Гвирфаи) және Эбенизер Томас (Эбен Фард) есімдері бар. Мердин Фард жариялаған немесе алған көптеген хаттар бар, сондай-ақ ол құрастырған Уэльс әдебиеті мен ежелгі нәрселерге қатысты 150-ден астам том да сақталған.

Ричардс отбасы

Бұл қолжазбалар тобы Уэльстің діни қызметкерлері отбасының басшысы, пастор Томас Ричардс (1754–1837) және оның бес дін қызметкері болып тағайындалған ұлы мен үш қызына қатысты, олар шіркеу және мәдени қозғалыстарға қатысқан. Шамамен 100 томдық бұл жинаққа 17-ші және 18-ші ғасырлардағы Лансилин қолжазбаларының бір бөлігі де кіреді. Мэри Ричардс (1787–1877) жинаған көшірмелер мен жазбалар тобы да бар. Отбасы мүшелеріне жолданған хаттар Кюртмаур жинағында сақталған.

Уильямс отбасы

Бұл топ Реверенд Питер Уильямстың (1723–1796) ұрпақтарымен байланысты, ал негізінен Реверенд Питер Бейли Уильямс (1763–1836) және Реверенд Сент-Джордж Армстронг Уильямс (1804–1886) жазған немесе иеленген құжаттарды қамтиды. Дегенмен, кейбір қолжазбалар Реверенд Питер Уильямс және оның ұлы Реверенд Элизер Уильямсқа (1754–1820) қатысты. Жеке және отбасылық құжаттармен қатар, әдеби және тарихи қызығушылық тудыратын қолжазбалар да бар. Реверенд Питер Бейли Уильямс қайтыс болғаннан кейін оның қолжазбалары кеңінен тарап кетті, ал Джон Хамфрис Дэвис оларды әртүрлі көздерден жинады. Кейбіреулерінің шығу тегі белгісіз, бірақ Дэвис Л. Армстронг Уильямс пен Дж. Глин Дэвистен қолжазбалар алғаны белгілі, ал кейбіреулері Мэрдин Фардтан алынған деп саналады.

Гвилим Коулид

Ақын, баспагер, кітап сатушы және библиофил Гвилим Коулид (1828-1904) Дэвистің көптеген қолжазбалары мен баспа кітаптарының бастауы болды, бірақ кейбіреулерінің, әсіресе Cwrtmawr Mss 33 және 42-нің қайдан алынғаны белгісіз, тіпті Дэвис өзі де оларды Гвилим Коулидтен алған болуы мүмкін екенін айтқан. Бұл жинақта Гвилим Коулидке және оның інісі, пастор Эван Эвансқа (Иеуан Глан Герионидд) қатысты жеке қолжазбалар, сондай-ақ Гвилим Коулидке жолданған хаттар мен түсіндірмелермен жабдықталған баспа үзінділерінің жинақтары бар. Олардың ішінде Лланрвст қалалық Дэвид Эвансқа тиесілі оннан астам қолжазба кездеседі.

Дениэл Сильван Эванс

Дэниел Сильван Эванс пастордың (1818-1903 жж.) кітапханасы Дэвис оны ұлы Дж. Х. Сильван Эванстан сатып алғанға дейін көп жылдар бойы ескереілмей келді. Көптеген қолжазбалар Дэниел Сильван Эванстың әдеби және ғылыми қызметіне, әсіресе лексикографиялық еңбегіне, ал Рев. Роберт Робертс (Y Sgolor Mawr) есімді ғалымның жазбалары ерекше лексикографиялық қызығушылық тудырады. Эвансқа ғалымдар мен әдебиетшілер, соның ішінде Джон Рис, жазған көптеген хаттардан тұратын бірнеше томдық жинақ бар.