Кіріспе

Латын тіліндегі сөз тіркесі және аббревиатурасы

viz. аббревиатурасы (немесе нүктесіз viz) латынша videlicet сөзінің қысқартылған түрі, ал ол латынша videre licet сөз тіркесінің ықшамдалған нұсқасы, яғни "көруге рұқсат етілген". Ол "атап айтқанда", "яғни", "мәселен", "яки", немесе "төмендегідей" синонимі ретінде қолданылады. Әдетте, бір ойды түсіндіру үшін мысалдар немесе қосымша мәліметтер келтіруге қолданылады. Мысалы: "деректердің барлық түрлері, атап айтқанда мәтін, дыбыс, бейне, суреттер, графика желі арқылы жіберілуі мүмкін".

Этимология

Виз. – латын тіліндегі "videlicet" деген сөздің ортағасырлық латынша таңбалармен қысқартылған түрі. Бұл қысқарту әріптің бірінші екі әрпінен ("vi") және соңғы екі әрпінен ("et") тұрады. Қозғалмалы қаріптермен баспа жасау қолданысқа енген кезде, осы таңбаның орнына сол кездегі қаріптерде жиі кездесетін қара әріптің ("") түрі қолданыла бастады, себебі көптеген қаріптерде бұл таңба болмады.

Сцилицетпен салыстырғанда

Бұған ұқсас сөз – scilicet, ертеректегі scire licet сөзінен шыққан, sc. деп қысқартылады. Бұл латын тілінде "білуге рұқсат етілген" деген мағынаны білдіреді. Sc. нақтылау түсіндірме береді, күмәнділікті жояды немесе алдыңғы мәтінде жіберілген сөзді толықтырады, ал viz. көбінесе алдыңғы мәтінді кеңейту немесе егжей-тегжейлі сипаттау үшін қолданылады. Заң саласында Scilicet ss түрінде қысқартылып жазылуы мүмкін. Ол сондай-ақ тақырыпта бөлім белгісі (§) ретінде де кездесуі мүмкін, онда ол іс-қимылдың өтетін жерін – яғни, орынды көрсету үшін пайдаланылады. Scilicet "атап айтқанда", "мәселен" немесе "яғни" деп оқылуы мүмкін, ал ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде "/s//k//iː//l//ɪ//k//ɛ//t/" немесе "/s//ɪ//l//ɪ//s//ɛ//t/" деп айтылады.