Кіріспе
Атлантикалық тропикалық циклон
"Билл" тропикалық дауылы 2003 жылдың жазында АҚШ-тың Мексика шығанағының жағалауына әсер еткен тропикалық дауыл болды. 2003 жылғы Атлантикалық маусымның екінші дауылы "Билл" Юкатан түбегінің солтүстігінде 29 маусымда тропикалық толқыннан пайда болды. Солтүстікке қарай жылжу кезінде ол баяу ұйымдасып, Луизиана штатының оңтүстік-орталық бөлігіне жағаға тигенге дейін ең жоғалғы деңгейге жетті. "Билл" құрлықта жылдам әлсіреп, солтүстік-шығысқа қарай жылдамдық алғанда, дауылдан ылғал мен жақындап келе жатқан суық фронттан суық ауаның бірігуі 34 торнадоның пайда болуына себеп болды. 2 шілдеде "Билл" экстратропикалық дауылға айналып, сол күні суық фронт оны жұтып қойды. Луизианаға жағаға тиген кезде дауыл орташа дауыл толқынын тудырып, су тасқынына әкелді. Штаттың солтүстік-шығысындағы бір қалада су тасқыны бөгетті бұзып, көптеген үйлерді су басты. Желдің күші орташа болғанмен, ылғалды топырақ ағаштарды құлатып, бірнеше үйлерге және электр желілеріне зиян келтірді, нәтижесінде жүздеген мың адам электр қуатынан айырылды. Флоридада күшті толқындардан екі адам суға батып қайтыс болды. Ішкі аймақтарда дауылдан пайда болған торнадолар жергілікті жерлерге орташа зиян келтірді. "Билл" тропикалық дауылының салдарынан шамамен 50 миллион доллар (2003 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зиян келтіліп, төрт адам қаза тапты.
Метеорологиялық тарих
24 маусымда Кариб теңізінің орталық бөлігінде тропикалық толқын пайда болып, жоғары атмосфералық төмен қысыммен өзара әрекеттесті. Ол солтүстік-батысқа қарай баяу жылжыды және жоғары деңгейдегі күшті желдің қиылысы салдарынан ұйымдаспады. 27 маусымның соңында конвекция кең аумақты төмен қысым аймағының төңірегінде сәл жақсырақ ұйымдасты, бірақ Юкатан түбегіне жақындағандықтан, жермен байланыс одан әрі дамуына кедерес келтірді. Төмен қысым аймағы орталық Юкатан түбегінде анық байқалды, және жүйе солтүстік-батысқа бұрылғаннан кейін, Мексика шығанағының жылы суларында орналасқанда конвекция жылдам ұйымдасты. 29 маусымда жабық айналымның қалыптасуынан кейін, жүйе Прогресо, Юкатаннан шамамен 64 км солтүстікте орналасқанда Тропикалық депрессия Үш ретінде ұйымдастырылды. Бұл депрессия кешкі уақытта, 29 маусымда тез күшейіп, Тропикалық дауыл Биллге айналды. Ұлттық дауыл орталығы дауыл тропикалық дауыл статусына жеткенге дейін ескертулерді жариялауды бастаған жоқ. Дауыл желдің қиылысы азайған сайын тұрақты түрде күшейді. 30 маусымда Тропикалық дауыл Билл Луизиана штатының оңтүстік-батысындағы Терребонн округіне шабуға бір сағат бұрын ең жоғары қарқындылығына жетті. Ол ең жоғары қарқындылығымен жағаға шығып, солтүстік-шығысқа қарай жылдамдық алғанда құрлықта тез әлсіреп, депрессияға айналды. Билл АҚШ-тың оңтүстік-шығысы арқылы жылжығанда тропикалық циклон болып қала берді. Қалдық экстратропикалық дауыл 3 шілдеде орталық Вирджиния маңындағы суық фронтқа сіңіп кетті.
Дайындықтар
Дауыл пайда болғаннан кейін көп ұзамай Ұлттық дауыл орталығы Галвестон аралының оңтүстік шетінен Луизиана штатының Морган қаласына дейін тропикалық дауыл туралы ескерту жариялады. Солтүстікке қарай қозғалыс болған кезде, ескерту күші жойылып, оның орнына Техас штатының Хай Айленд қаласынан Миссисипи штатының Паскагула қаласына дейін тропикалық дауыл туралы ескерту жарияланды. Дауылдың құрлыққа жетуіне аз уақыт қалғанда, Хай Айленд пен Луизиана штатының Камерон қаласы арасындағы ескерту тоқтатылды. Ұлттық дауыл орталығы қысқа уақытқа мұхит аралық қаладан Морган қаласына дейін дауыл туралы ескерту жариялады, бірақ тропикалық дауыл Билл күшеймегендіктен тоқтатылды. Билл тропикалық дауыл қаупі 41 мұнай платформасы мен 11 мұнай бұрғылау қондырғысын эвакуациялауға себеп болды. Бұл мұнай өндірісінің және газ өндірісінің қысқаруына әкелді. Американың Қызыл Кресті жұмысшыларды жұмылдырып, дауылдың келуінен бұрын Луизианаға азық-түлік, су және басқа да қажетті заттарды жеткізді. Луизиананың төтенше жағдайларды басқару органдарының өтініші бойынша ұйым төмен жатқан аймақтарда тұратын тұрғындар үшін екі баспана ашты. Нью-Орлеандағы бірнеше су тасқынынан қорғайтын қақпалар дауылдың құрлыққа жетуінен бұрын жабылды, сондай-ақ көптеген университеттер мен мемлекеттік кеңселер де жабылды. Жағалаудағы қауымдар жазғы лагерьлерді жауып, құм қаптарын, қайықтарды және жоғары дөңгелекті көліктерді дайындады. Луизиананың губернаторы Майк Фостер мемлекеттік ресурстарды оңай пайдалану үшін штат бойынша төтенше жағдай жариялады, ал Миссисипидің губернаторы Ронни Масгроув сондай-ақ баспаналар ашылған Харрисон, Хэнкок және Джексон округтері үшін де осындай мәлімдеме жасады. Миссисипиде билік өкілдері су тасқыны қаупі бар аймақтарды эвакуациялауды бұйырды, себебі күшті дауыл және қалыптыдан жоғары су көтерілуі күтілуде. Торнадоның пайда болуына желдің қиылысуы, дауылдан келген ылғалды ауа және жақындап келе жатқан суық фронттан келген салқын ауа себеп болды. Торнадо саны көп болғанына қарамастан, олардың көпшілігі әлсіз және қысқа ғасырлық болды. Дауыл пайда болғанға дейін Мексиканың Кампече шығанағының жағалау аймақтарында жаңбыр жауды, оның ең жоғарғы деңгейі Юкатан түбегінде шамамен және Кампечеде шамамен жауын шашын болды.
Батыс Мексика шығанағының жағалауы
Биллдің сыртқы жолақтары оңтүстік-шығыс Техаста жаңбыр жаудырып, ең көп жауын-шашын Ямайка Бичте тіркелді. Дауылдың күшті желдері әлсіз болды, ал ең күшті желдің соққысы шығыс Галвестон округінде болды. Құрға шыққанда, Билл Pleasure Pier-де 1 метрге дейін су көтерілуіне себеп болды. Техастағы әсері минималды болды, Боливар түбегіндегі жағажай эрозиясымен шектелді. Луизианаға келгенде, тропикалық дауыл Билл орташа су көтерілуіне әкелді. Штат бойынша ең жоғары су көтерілуі 2 метрді құрады және Луизиана университеттерінің теңіз консорциумының Шоувиндегі ғимаратында тіркелді. Монтегутте су тасқыны 9 ай бұрын "Лилли" даулынан зардап шеккен бөгетті бұзды. Бұл бұзу қаладағы көптеген үйлерді су басуға әкелді, нәтижесінде бүкіл аудан эвакуацияланды. Соның салдарынан қаладағы 150 үйге зақым келді, олардың жартысы ауыр зақымдалды. Дауылдың әсерінен оңтүстік-шығыс Луизиананың көптеген төмен жатқан қалалары су астында қалды. Су тасқынынан келген зиян 4,1 миллион долларды құрады (2003 жылғы USD). Ұзаққа соқпаған F1 торнадосы Резервке жетіп, жекеменшік орта мектепке соқтығысты, бір сыныптың жартысын қиратты және бірнешеуін зақымдады. Кейін F1 торнадосы трейлерлер тұрағы арқылы өтіп, 20 трейлерге ауыр зақым келтірді немесе жойды. Бір әйел мен үш баласы бар трейлер көтеріліп, 9 метр қашықтықта құлады; төрт адам жарақат алды, бірақ ешқайсысы ауыр емес. Торнадодан келген зиян 2 миллион долларды құрады (2003 жылғы USD). Үшінші, F0 дәрежесіндегі торнадо Орлеанс округіне соқтығып, көлік пен шатырдың бір бөлігіне зақым келтірді. Оңтүстік-шығыс Луизианада желдің күші жиі соқты, ең жоғары тұрақты жел Шоувинде болды, ал Пончартрейн көлінің солтүстік жағындағы ең күшті желдің соққысы тіркелді. 224 мың тұрғын электр қуатысыз қалды. Жаңбыр өзендер мен арықтардың тасып кетуіне әкелді, нәтижесінде оңтүстік Тангипахоа округіндегі Тангипахоа өзенінің және Сент-Таммани округіндегі Богу Фалая мен Тчефункт өзендерінің бойында су тасқыны болды. Богу Фалая өзені 1 шілдеде 57 фут (17 м) билікке жетті, бұл су тасқыны деңгейінен 12 фут (4 м) жоғары, бұл өлшеу станциясы үшін рекордтық көрсеткіш. Су тасқыны жағажай эрозиясына, кемежайларға зақымдануға және жолдардың су басуына әкелді, су тасқынынан келген зиян шамамен 1 миллион долларды құрады (2003 жылғы USD). Миссисипиде тіркелген дауылдан шыққан ең күшті жел Галфпорт Билокси халықаралық әуежайында болды, ал әуежай мен Кислер әуе базасы да дауылдың ең күшті соққысын тіркеді. Тропикалық дауыл Билл штатта орташадан ауыр жаңбыр жаудырып, Ван Кливте ең көп жауын-шашын тіркелді. Сонымен қатар, жағалау маңында электр қуаты үзілістері тіркелді және өзендердің тасып кетуіне әкелді. Биллдің сыртқы жаңбыр жолақтары Уэвилендте қысқа уақытқа тоқтаған әлсіз торнадоны тудырды, бірнеше ағаштарды құлатты, нәтижесінде шатырларға аздап зақым келді. Штат бойынша келген зиян 5 миллион долларды құрады (2003 жылғы USD), негізінен су тасқынынан. Билл Алабама штатының оңтүстік жартысында көп жауын-шашын жаудырып, кейбір жерлерде одан да көп жауын-шашын тіркелді. Дауылдан бұрынғы бірнеше ай бойындағы ылғалды жағдайлар Биллдің жаңбырынан көптеген округтерде жедел су тасқынына әкелді. Су тасқыны өзендер мен ағыстардың тасып кетуіне әкелді және жолдардың бір бөлігін су тасқынынан уақытша өтпейтін етті. Қаныққан топырақ пен желдің соққысы көптеген ағаштарды құлатты. Көптеген құлаған ағаштар электр сымдарына тиіп, шамамен 19 мың адамды электр қуатысыз қалдырды. Бір құлаған ағаш көлікті қиратты, ал екіншісі үйдің шатырына зақым келтірді. Ли округінде су тасқынынан өтіп кеткен ер адамды құтқару қажет болды. Жолдардың су басуы бірнеше ұсақ жол апаттарына әкелді. Фудзита шкаласы бойынша F0 дәрежесіндегі екінші торнадо Монтгомери округінің оңтүстік-батысында болды. Ені бар болғаны 55 метр болатын шағын торнадо солтүстік-батысқа қарай жылжып, бірнеше ағаштарды құлатты, олар автокөлік, үй және екі көлікке құлады. Торнадо 8 шақырымдық жолынан кейін алты минуттан соң тарады. Алабама штатында тропикалық дауыл Билл шамамен 300 мың доллар (2003 жылғы USD) зиян келтірді, су тасқынынан бірнеше жолдарды жабылды немесе оларды пайдалануға рұқсатсыз етті. Бей округінде қатты жаңбыр мен су тасқыны 40 үйге зақым келтірді, ал Паркердегі пәтердегі бірнеше тұрғындарды су тасқынынан қайықпен құтқару қажет болды. Дауылдан туған қатты толқындар Панама Сити жағажайында екі жүзушінің өліміне әкелді, ал ондаған адамды құтқаруға тура келді. Дауылдан туған торнадоның бір бөлігі Флориданың солтүстік бөлігіне дейін жетті. Флоридадағы зиян шамамен 1 миллион долларды құрады (2003 жылғы USD). Жаңбыр Атланта аймағының көптеген жерлерінде су тасқынына әкелді, кейбір жолдарды жабылды немесе өтпейтін етті. Оңтүстіктен келген ылғалды ауа, солтүстіктен келген суық фронттың салдарынан төмен қысымның әсерінен Грузия мен Оңтүстік Каролина штатында суперклеткалар пайда болды, олардың бірнешесі торнадо тудырды. Торнадо орманды аймақтан өтіп, жүздеген ағаштарды құлатты немесе сындырды. Қалалық аймаққа кірген кезде 30 ағаш құлады, олардың кейбіреуі 20 тас жолының бір бөлігіне құлады, уақытша жолды жапты. Торнадо жеті үйге зақым келтірді, негізінен шатыр зақымдалды, бірақ біреуіне бірнеше терезелерге зақым келді, ал екіншісіне құлаған ағаштардан зақымдалған тіркеме және көлік болды; сондай-ақ коммерциялық ғимаратқа зақым келді. Билл қалдықтарынан туған қатты дауыл Луисвилл маңындағы үйге елеулі зақым келтірді және бірнеше ағаштарды құлатты. Сонымен қатар, дауылмен бірге қысқа уақытқа торнадо пайда болды. Билл Китте де дауыл тудырды, ол бірнеше ағаштарды көлік пен үйге құлатты. Атлантада бір адам құлаған ағаштан қаза тапты. F1 торнадосы Смукс маңында да пайда болды, ол бірнеше ағаштарды құлатты, құлаған ағаштан көлікке зақым келдірді, тіркеме үйдің шатырына ауыр зақым келдірді және бір ит өлді. Дауыл штаттың солтүстік бөлігінде қатты жаңбыр жаудырды, кейбір жерлерде жауын-шашын мөлшері тіркелді. Солтүстік Каролинада дауылдың қалдықтары штаттың оңтүстік-шығысында шамамен жауын-шашын жаудырды, ал штаттың оңтүстік-батыс бөлігінде жауын-шашын мөлшері тіркелді. Биллпен байланысты торнадолық белсенділік Нью-Джерсиде аяқталды.
In North Carolina, the remnants of the storm dropped around in the east central part of the state, while the southwestern portion of the state received totals of over The tornado outbreak associated with Bill ended in New Jersey;
Салдары
Дауылдан кейінгі бір күн ішінде электр компаниялары 151 000 абонентке электр қуатын қалпына келтірді. Монтегут тұрғындары бөгеттің бұзылуына жауап ретінде коллективтік сотқа шағымдану үшін петиция жинады. Америкалық Қызыл Крест Резерв қаласындағы шіркеуді жедел әрекет ету орталығы ретінде ашты. Бірінші түні тек бес адам түндері болды, соның салдарынан ұйым оны отбасылық қызмет көрсету орталығына айналдырды. 100-ден астам отбасы азық-түлік көмегін сұрады. Қызыл Крест Хума қаласында да жедел әрекет ету орталығын құрды, онда 14 адам орналасты.