Кіріспе
Ресейлік-американдық балет бишісі және хореограф Дэвид Лишин (Дэвид (Давид) Лишин; 25 қазан 1910 – 26 маусым 1972) – ресейлік-американдық балет бишісі және хореограф. Ол халықаралық деңгейде өнер көрсетіп, балетмейстер және хореограф ретінде жұмыс істеді, көптеген балет труппалары мен Голливудтың бірнеше киностудиялары үшін қойылымдар қойды.
David Lichine (Дэвид (Давид) Лишин; 25 October 1910 – 26 June 1972) was a Russian American ballet dancer and choreographer. He had an international career as a performer, ballet master, and choreographer, staging works for many ballet companies and for several Hollywood film studios.
Алғашқы жылдар
Ресейдің оңтүстігіндегі Дондағы Ростов қаласында Давид Лихтенштейн болып дүниеге келген, оның есімі көбінесе Давид немесе Девид Лихтенштейн, не Лихтенштейн деп латын әрпімен жазылады. 1917 жылғы Қазан революциясынан кейін оның отбасы Кеңес Ресейін тастап, ақырында Парижге қоныстанды, онда олардың тегі француз тіліндегі стильде Личин деп бекітілді. Жасөспірім шағында Давид қаладағы жетекші орыс эмигрант мұғалімдерінен, соның ішінде Любов Егорова, Пьер Владимиров және Бронислава Нижинскаядан балет сабақтарын алды. Жылдам прогресс жасап, 1928 жылы он сегіз жасында Ида Рубенштейн труппасында кәсіби дебют жасады, содан кейін Анна Павлова, Нижинская және басқалар басқарған труппаларда биледі. Оның техникалық шеберлігі мен экзотикалық келбеті көп ұзамай көрермендердің сүйіктісіне айналды.
Кәсіби мансап
Серж Дягилевтің қайтысынан кейін орыс балет труппаларының жаңадан құрылуында Личин 1932 жылғы қаңтарда полковник Василий де Базиль, Рене Блум және Серж Григорьев құрған «Балет Рус де Монте-Карло» балетінің негізін қалаушы мүшесі болды. Личин де Базильдің труппасында 1941 жылға дейін жетекші биші болып қалды, труппаның барлық келесі қайта құрылымдалуларында басты рөлде болды, ол 1939 жылы «Түпнұсқалық орыс балеті» ретінде аяқталды. Труппадағы жылдары Личин көптеген балеттерде биледі, Джордж Баланшиннің «Котильон», «Жақсы мінезді буржуа» және «Би кештері» (барлығы 1932) және Леонид Массиннің «Жоқ балалар ойыны» (балет, 1932), «Хореартиум» (1933), «Алдағы белгілер» (1933) және «Юнион Пасифик» (балет, 1934) балеттеріндегі рөлдерді жасады. Ылдамдылығымен және тартымдылығымен ерекше көзге түсетін «деми-карактер» бишісі, ол Петипаның «Аврораның тойындағы» шалқалайтын көк құсын керемет орындағаны және Нижинскийдің «Фавнның ортаңғы сағаты» балетіндегі атау рөлін сезімталдықпен бейнелегені үшін де есте қалды. 1933 жылы Личин де Базиль труппасының бишісі Любов Ростоваға үйленді, бірақ олардың некесі көп ұзамай ажырасты. Сол жылы ол Жан-Филипп Рамоның музыкасына «Ноктюрн» шығармасымен хореографиялық дебютін жасады. Бұл жылдар бойы сахналанған хореографиялық туындылардың көптеген тізімінің біріншісі болды. Олардың ішінде оның ең танымал туындысы – 1940 жылғы «Бал бітіру кеші», ол жасалғаннан кейін алпыстан астам жыл өткен соң да бүгінгі күнге дейін жиі қойылады. Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Личин және оның екінші әйелі, балерина Татьяна Рябучинская көбінесе АҚШ-та болды, «Балет театрында» (кейін «Американдық балет театры» деп аталды) өнер көрсетті және Нью-Йорк пен Голливудта кездейсоқ жұмыс таба алды. Бродвейде Личин «Beat the Band» (1942) қойылымы үшін билерді хореографиялық жасады, содан кейін Фриц Крислердің музыкасына «Рапсодия» (1944) опереттасын қойып, хореографиясын жасады. Оның балет номерлері сыншылардың жоғары бағасын алды, бірақ қойылым он үш көрсетілімнен кейін жабылды. Шопеннің музыкасына жазылған «Полонез» (1945) опереттасы да сәттілік әкелмеді, ол ұзаққа созылды, бірақ сыншылар оны сынады. Соғыстан кейін Личин «Түпнұсқалық орыс балетіне» бірнеше маусым бойы (1946-1948 жж.) оралды. 1946 жылдың көктемінде оның Киелі кітапқа негізделген «Қабыл мен Әбіл» балетінің премьерасы Мехико қаласында өтті, ал 1947 жылдың жазында ол және Рябучинская Лондондағы «Бал бітіру кешінің» жаңа қойылымында көрермендер мен сыншылардың ыстық қарсы алуын алды. 1947 жылы ол Буэнос-Айрестегі Колон театрында хореограф және жетекші биші болып жұмыс істеді. Содан кейін ол Батыс Еуропадағы бірқатар труппалар үшін, соның ішінде «Елисей шаңғыларының балеті», «Маркиз де Кювас Ұлы балеті», «Лондондық фестиваль балеті» және «Берлин операсы» үшін жұмыстар жасады. 1940 жылдары Личин Голливудта мюзикл фильмдерінде жиі жұмыс істеді және орындаушы және хореограф ретінде едәуір табысқа жетті. Ол «The Heat's On» және «Something to Shout About» (екеуі де 1943) фильмдерінде арнайы биші ретінде және Элеонора Пауэллдің 1944 жылы шыққан «Sensations of 1945» фильміндегі буги серіктесі ретінде көрінеді. Ол және Риабучинская, «Фантазия» (1940) фильмінің «Сағаттар биі» балеттік кезеңінде Бен Али Гатор мен Гьяцинт Гиппо үшін би үлгілері ретінде қызмет еткен, Уолт Дисней оларды тағы да «Маған музыка жасаңыз» (1946) фильміне шақырды, онда олар «Екі силуэт» кезеңінде керемет өнер көрсетеді. Хореограф ретінде Личиннің алғашқы фильмі – «Жазғы түн» (1935), ол Нана Голльнермен бірге билейтін ерекше қысқа фильм, бірақ «Толықтырылмаған би» (1947) фильміндегі Сайд Шарис үшін балеттік көріністер оның кинокамера үшін жасаған ең жақсы жұмысы деп саналады. 1955 жылы Личин Эдуард Борованскийдің шақыруымен Австралияға 1955-1956 жылдар маусымында Борованский балеті үшін толық көлемді «Балғақшыны» қоюға оралды. Личин алғаш рет Австралияға «Ковент-Гарден орыс балетімен» (Original Ballet Russe) 1938-1939 жылдардағы Австралия гастролі кезінде барған. Личиннің «Балғақшы» балеті көптеген жылдар бойы австралиялық көрермендер үшін негізгі Рождестволық сыйлық болды. Балеттің премьерасы 1955 жылы 16 желтоқсанда Пегги Сейгермен қант алмасы перисі және Ройес Фернандеспен Принц ретінде өтті. Австралияға сапары кезінде Личинге балет шығармасын жасау тапсырылды, нәтижесінде «Коррида» пайда болды, ол алғаш рет 1952 жылы Личиннің Лос-Анджелес студиясында жұмыс істеді. Оның толықтай іске асырылған туындысы ретінде әлемдік премьерасы 1956 жылы 17 ақпанда болды, оның басты рөлдерін Кэтлин Горхам мен Пол Гринвис орындады. 1953 жылы Личин мен Рябучинская Лос-Анджелеске қоныс аударды, онда олар балет мектебін ашты және бір жарым жыл бойы «Лос-Анджелес балет театры» атты өнер көрсетуші топты басқарды. Ол оның қайтысынан кейін 1972 жылы, алпыт бір жасында да мектепте сабақ беріп жүрді.