Таиландтың сирек кездесетін шағала тұқымдас балығы
Roughback whipray
Сирек кездесетін өзен шағаласы – Таиланд өзендерінде тіршілік ететін Fluvitrygon kittipongi. Сипаттамасы, ерекшеліктері, және жарақаттары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қылқанды балық түрлері
Species of cartilaginous fish
Қабыршақты қылқанды балық (Fluvitrygon kittipongi) – Дасьятидтер тұқымдасына жататын тұщы сулы шағаланың сирек кездесетін түрі, Таиландтың Мей Клонг және Чао Пхрая өзендеріндегі құмды түбінде таралған. Оның денесі 30 см-ден аспайды, омыртқа жамбасы сопақ пішіндес, ал құйрығы қанат бүктемелері жоқ, сырға тәрізді. Сыртқы түрінен ақ жиекті тұщы сулы шағалаға (F. signifer) өте ұқсас, бірақ түсімен ерекшеленеді: жоғарғы жағы ақшыл сұрдан қою қызғылт қоңырға дейін, ал төменгі жағы қара жолақты ақ түсті. Тағы бір айырмашылығы – барлық жастағы жекелегендерде арқасының ортасында орналасқан "інжулі мүше" (ірі тері тікені). Қабыршақты қылқанды балықтың алғашқы үлгілерінің барлығы қанаттары мен құйрықтарында кең ауқымды жаралармен табылған. Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) осы түрді Қауіпті түрлер тізіміне енгізді, себебі оның таралған аймағы шектеулі болғандықтан, тіршілік ортасының кең ауқымда бұзылуы және балық аулаудың күшті қысымына тап болып отыр.
The roughback whipray (Fluvitrygon kittipongi) is a rare species of freshwater stingray in the family Dasyatidae, found over sandy bottoms in the Mae Klong and Chao Phraya Rivers of Thailand. Growing no more than across, this small ray has an oval pectoral fin disc and a whip like tail without fin folds. It closely resembles the white edge freshwater whipray (F. signifer) in appearance, but can be distinguished by its coloration: light gray to dark orange brown above and white below with a dark band along the lateral margins. Another identifying feature is a "pearl organ" (enlarged dermal denticle) at the center of the back, found in individuals of all ages. All of the original specimens of the roughback whipray were found with extensive wounds to the fins and tail. The International Union for Conservation of Nature (IUCN) has assessed this species as Endangered, citing the extensive habitat degradation and heavy fishing pressure within its limited range.
Таксономия
Қатты тікенді шапақ балықты WWF Таиландтың аға тұщы су биологы Чавалит Видтаянон және Смитсонов ғылыми әріптесі Тайсон Робертс 2005 жылы "Сиам қоғамының табиғи тарих бюллетені" ғылыми журналының бір санында сипаттады. Олар бұл шапақ балықты Бангкок аквариумында балық сатушы және көрнекті балық сарапшысы Хун Джарутанин Киттипонгтың құрметіне атады, ол бір жыл бұрын осы сипаттаманың негізін құраған бастапқы бес мысалды ұсынған болатын. Ана балық түрінің үлгісі ретінде белгіленді. Морфологиялық ерекшеліктеріне сүйенсек, F. kittipongi географиялық ареалын бөлісетін F. signifer-мен ең жақын туыс болып көрінеді.
The roughback whipray was described by WWF Thailand Senior Freshwater Biologist Chavalit Vidthayanon and Smithsonian Research Associate Tyson Roberts in a 2005 issue of the scientific journal Natural History Bulletin of the Siam Society. They named the ray after Bangkok aquarium fish dealer and prominent fish expert Khun Jarutanin Kittipong, who the year before had provided the original five specimens that formed the basis for the description. A female across was designated as the type specimen. Based on morphology, F. kittipongi seems to be most closely related to F. signifer, which shares its range.
Сипаттама
Қатты арқалы бидайдың жұқа және овалды кеуде қанатының дискісі енінен сәл ұзын, алдыңғы жиектері мұрын ұшына кең бұрышпен жуысады. Мұрыны кішкентай, ілгекті түймемен аяқталады, ол F. signifer-ге қарағанда салыстырмалы түрде ірі. Көздері кішкентай, олардан кейін бірден ірі, жас тамшысы тәрізді спиракулалар орналасқан. Мұрын тесіктері арасында жұмсақ қисынкөй немесе жапырақша тәрізді артқы жиегі бар терілі перде бар. Кішкентай ауыздың төменгі жағында 4–5 папилляр (мұрт сияқты құрылымдар) орналасқан. Кішкентай тістер жоғарғы жақта 4–5 қатарда, ал төменгі жақта 14–15 қатарда жиналған; кейбір жекелемелердегі сыртқы тістер қызғылт қоңыр түсті болуы мүмкін. Қамшы тәрізді құйрығында қанатты жиырылған бөліктері жоқ және жоғары бетінде бір немесе екі тісті, тікенді тікендері бар, олар көбінесе зақымдалмай табылмайды. Тері тістілері F. signifer-ге қарағанда жақсы жетілген, дискінің және құйрық табанының жоғарғы бетін жабатын тістілердің орталық жолағы бар. Сондай-ақ, арқаның ортасында өмір бойы сақталатын үлкен "інжу мүшесі" және мұрыннан тікен табанына дейін созылатын үлкен тістілер қатары (кейбіреулері тікен сияқты) бар. Дискісінің үстіңгі жағы ақшыл сұр немесе қоңырдан қою қызғылт қоңырға дейін, көздерінен бұрын және спиракулаларынан кейін ақтан сарыға дейінгі дақпен, ал кейде жиегінен айналатын ақшыл жолақпен боялған. Дискінің астыңғы жағы ақ, ал F. signifer-ден айырмашылығы, мұрын ұшынан шамамен үштен бір бөлігіне дейін жамбас қанаттарына дейін созылатын қара (бірақ қара емес) жиекті жолағы бар. Құйрығы жоғарыдан сұрдан қызғылт қоңырға дейін, ал табанынан ақ, тікеннен кейін қара дақтармен ақ немесе толық қара түске айналады. Шағын түр, ең ірісі әйел жекелемесі.
The roughback whipray has a thin and oval pectoral fin disc slightly longer than wide, with the anterior margins converging at a broad angle to the tip of the snout. The snout terminates in a small, protruding knob, which is relatively larger than in F. signifer. The eyes are small and immediately followed by larger, teardrop shaped spiracles. There is a curtain of skin between the nostrils with a gently concave or lobed posterior margin. There are 4–5 papillae (nipple like structures) across the floor of the small mouth. The small teeth are arranged in 4–5 series in the upper jaw and 14–15 series in the lower jaw; in some individuals, the outermost teeth are stained orange brown. The whip like tail lacks fin folds and bears one or two serrated, stinging spines on the upper surface, which are seldom found intact. The dermal denticles are better developed than those of F. signifer, with a central band of denticles covering the dorsal surface of the disc and tail base. There is also an enlarged "pearl organ" in the middle of the back that is present throughout life, and a row of enlarged denticles (some thorn like) running from the pearl to the base of the sting. The disc is light gray or brown to dark orange brown above, with a white to yellow spot just before the eyes and behind the spiracles, and sometimes a subtle, lighter band running around the margin. The underside of the disc is white, and unlike in F. signifer there is a dark (but not black) marginal band that extends from about one third of the disc length back from the snout top, to the pelvic fins. The tail is gray to orange brown above and white below at the base, becoming white with dark spots or nearly black past the sting. A small species, the largest known specimen is a female across.
Биология және экология
Барлық бес түпнұсқа билеушілердің дискісінде және/немесе жамбас қанаттарында кеңейген, жазылған жаралар болған, ал құйрықтарының көп бөлігі тістелген, нәтижесінде қалған бөлігі дискінің енінен 1,3–1,8 есе ғана ұзын (F. signifer-дің құйрығы дискінің енінен үш еседен астам ұзын). Бұл Таиландтағы басқа тұщы сулы шағалалармен, мысалы F. signifer, Urogymnus chaophraya және F. oxyrhyncha салыстырғанда, олардың құйрықтары көбінесе зақымдалмаған күйде кездеседі. Киттипонг бұл жараларды пыскырғыштардың (Monotrete cf. leiurus және M. cf. nigroviridis) салдары деп болжайды; нұсқаулы болғанымен, неліктен бұл жаралар F. signifer-де сирек кездесетіні әлі де жұмбақ. Тағы бір мүмкіндік – құйрықтың қысқартылуы өзіне-өзі келтірілген болуы мүмкін, бұл барлық бес үлгідегі құйрық қалдықтарының ұқсас ұзындығына сәйкес келеді. Өте кішкентай аузы бар, осы түр шағын қыбыршақтылармен және басқа да теңіз түбінде тіршілік ететін жәндіктермен қоректенеді. Басқа шағалалар сияқты, ол жатыр ішінде дамып, аналықтары эмбриондарын гистотрофпен ("жатыр сүті") қамтамасыз ететін аплаценттік тірі туушы. Еркектер шамамен жетілген кезде жыныстық пісілігіне жетеді.
All five original roughback whipray specimens bore extensive, healed wounds to the disc and/or pelvic fins, and had much of their tails bitten off such as that the remnant is only 1.3–1.8 times longer than the disc width (the tail of F. signifer measures over three times the disc width). This is in contrast to other freshwater stingrays in Thailand such as F. signifer, Urogymnus chaophraya and F. oxyrhyncha, which are usually found with their tails intact. Kittipong has proposed that these wounds are inflicted by pufferfishes (Monotrete cf. leiurus and M. cf. nigroviridis); though plausible, why these wounds are seldom found on F. signifer remains a mystery. Another possibility is that the truncation of the tail is self inflicted, which would be consistent with the similar lengths of the tail remnant in all five specimens. With a particularly small mouth, this species likely feeds on small crustaceans and other benthic invertebrates. Like other stingrays, it is aplacental viviparous with females provisioning their developing embryos with histotroph ("uterine milk"). Males reach sexual maturity at around across.
Адамдармен қарым-қатынас
Сирек кездесетін және тек бірнеше жерде ғана табылған, қаңқалы жұқа қанатты шағаласы (roughback whipray) қарқынды балық аулау қысымына ұшырап, теңіз түбіндегі түймелі торларға, балық тұзақтарына, сондай-ақ ілгек пен желіге кездейсоқ түсіп ауланады. Ол аймақтағы басқа тұщы су шағалалары сияқты тағам ретінде сатылуы немесе аквариум саудасына жіберілуі мүмкін. Бұған қоса, оның мекендеу ортасына кең ауқымды орманды кесу, бөгет салу, жерді игеру және судың ластануы қауіп төндіреді. Бұл факторлар басқа тұщы су шағалаларының популяциясының төмендеуіне әкелгені белгілі, сондықтан Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) сақтық шарасы ретінде осы түрді Қауіпті түрлер тізіміне енгізді.
Uncommon and known only from a few locations, the roughback whipray faces intensive fishing pressure and is subject to incidental capture in demersal tangle nets, fish traps, and on hook and line. It may be sold as food like other freshwater stingrays in the region, or to the aquarium trade. In addition, its habitat is threatened by extensive deforestation, dam construction, land development, and water pollution. These pressures are known to have caused declines in other freshwater stingray species, and therefore as a precaution the International Union for Conservation of Nature (IUCN) has listed this species as Endangered.