Кіріспе
Американдық тарихшы Мерл Юджин Курти (15 қыркүйек 1897 - 9 наурыз 1996) – американдық прогрессивті тарихшы, бейбітшілік зерттеулері, интеллектуалдық тарих және әлеуметтік тарих салаларына, соның ішінде клиометрияны (тарихи зерттеулердегі сандық құралдарды) қолдану арқылы әсер етті. Колумбия университетінде және Висконсин университетінде ондаған жылдар бойы Курти 86 аяқталған Ph.D. диссертациясын жетекшілік етті және көптеген хат алмасушылары болды. Ол демократияға берілгендігімен, сондай-ақ американдық өмір, ойлау және мінез-құлықты әлеуметтік және экономикалық күштер қалыптастырады деген Тернердің тезисімен танымал болды.
Merle Eugene Curti (September 15, 1897 – March 9, 1996) was an American progressive historian who influenced peace studies, intellectual history and social history, including by using cliometrics (quantitative tools in historical research). At Columbia University and for decades at the University of Wisconsin, Curti directed 86 finished Ph. D. dissertations and had a wide range of correspondents. He was known for his commitment to democracy, as well as the Turnerian thesis that social and economic forces shape American life, thought and character.
Ерте өмір және білім
Курти 1897 жылдың 15 қыркүйегінде Небраска штатының Папиллион қаласында, Омаха маңында дүниеге келді. Оның ата-анасы – Швейцариядан келген иммигрант Джон Юджин Курти және Вермонт штатынан шыққан Элис Хант. Курти Омахадағы орта мектепті бітіріп, 1920 жылы Гарвард университетін summa cum laude аталымымен бакалавр дәрежесінде аяқтады. Содан кейін ол Францияда бір жыл оқыды, онда Чикаго университетінен докторлық дәрежесі бар және бала психологиясы саласындағы зерттеулердің алғашқыларын жасаған Маргарет Вустермен (1898–1963) танысты. Олар 1925 жылы үйленді және екі қызы болды. Курти 1927 жылы Гарвард университетінде Фредерик Джексон Тернердің соңғы студенттерінің бірі болып философия ғылымдарының докторы ғылымын қорғады.
Академиялық мансап
Смит колледжінде оқып жүргенде, Курти өзінің алғашқы кітабын – «Американың бейбітшілік жорығы, 1815–1860» (1929) – жариялады. Кітап, оның диссертациясына негізделген, Артур М. Шлезингер аға (Гарвардта Тернердің орнын бастан алған) оның алғашқы диссертациялық ұсынысын қабылдамағаннан кейін жазылды, ол, мәні жағынан, «Америкалық ойдың дамуы» кітабының ерте нұсқасы еді. Курти Белойт колледжінде, Смит колледжінде және Колумбия университетінде оқытты, содан кейін 1942 жылы Висконсин университетінің профессорлық құрамына қосылды, онда 25 жыл бойы сабақ берді. Ол сонымен қатар Жапония, Австралия және Үндістанда оқытты, ал Еуропа бойынша лекциялар оқыды.
Бейбітшілік зерттеулері
1931 жылы Колумбиядағы Мұғалімдер колледжіне көшіп, Уильям Дженнингс Брайан және әлемдік бейбітшілік туралы кітап жариялады ("Брайан және әлемдік бейбітшілік"). 1936 жылы "Бейбітшілік пе соғыс: Американдық күрес" кітабы шықты. Осы еңбектері арқылы Курти бейбітшілік және қақтығыстарды зерттеуді ғылыми сала ретінде қалыптастыруға көмектесті. Ол пацифистерді маңызды әлеуметтік өзгерістерді назарға алмағаны үшін сынады – әсіресе, «Жаңа келісімнің» ескірген бәсекелестік капитализмін жоққа шығаруын және бейбітшілікке қол жеткізу үшін империялық ашкөздікті жоққа шығару қажеттігін атап өтті. 1964 жылы ол қазіргі кезде Бейбітшілік тарихы қоғамы деп аталатын Тарихтағы бейбітшілік зерттеулері конференциясын құруға мүше болды. "Америкалық адалдықтың тамыры" (1946) – патриотизм тарихына арналған еңбек. Курти саяхаттары арқылы әлемдік көзқарасын кеңейтті; ол екі жыл бойы Жапонияда, Австралияда және Үндістанда оқытумен айналысты. Бала кезіндегі епископтық дінінен унитаризмге көшті. Марксист болмаса да, ол әлемдік бейбітшілік үшін социалистік президенттік кандидаттарға дауыс берді.
Зияткерлік тарих
Курти өзінің назарын интеллектуалды тарихқа бұрды және осы саланы жеке академиялық пән ретінде қалыптастыруға көмектесті. Оның осы саладағы алғашқы жұмысы 1935 жылы жарық көрген «Америкалық педагогтардың әлеуметтік идеалдары» еңбегі болды. 1944 жылы Курти өзінің шедевр туындысы – «Америкалық ойдың дамуы» үшін тарих саласындағы Пулитцер сыйлығына ие болды. Кітабының тараулары колониялық дәуірден бастап қазіргі уақытқа дейінгі белгілі де белгісіз ойшылдар туралы энциклопедиялық білімді, сондай-ақ демократияға деген оның сенімін, халықтың идеяларынан туындаған үдеріс ретінде көрсетеді. Курти Тернердің шекаралық теориясын интеллектуалды тарихқа бейімдеп, былай деді: «Американың физикалық және әлеуметтік ортасы Еуропадан өзгеше болғандықтан, американдықтар басқаша қажеттіліктер мен мәселелерге тап болып, еуропалық интеллектуалды мұраны өздеріне лайықтап алды. Америкалық өмір еуропалық өмірден күрт өзгеше болғандықтан, американдық идеялар, американдық интеллектуалды өмірдің институттары және білімді пайдалану тәсілдері де Америкада еуропалық аналогтарынан ерекшелене бастады» (б. vi). Америка зерттеулер бағдарламасының басқа да көшбасшыларынан айырмашылығы, ол мифтер мен символдарға көп көңіл бөлмеді. Гарвардтағы Перри Миллер сияқты, жаңа буын интеллектуалды тарихшыларға зор әсер еткен адамнан өзгеше, Курти идеялардың ішкі тарихына тым терең бойдамай, оларды көптеген сыртқы әлеуметтік және экономикалық факторлармен байланыстыруды қалаған. Оның кітабы америкалық ойдың тарихы емес, америкалық ойдың әлеуметтік тарихы болды, ол бұл ойды төменнен қалыптастырған әлеуметтік және экономикалық күштерге ерекше назар бөлді.
Жаңа әлеуметтік тарих
1950 жылдары Курти Уисконсин штатының Тремпелеу округіндегі ауылдық жерлердің әлеуметтік тарихын санақ деректерін қолдана отырып, жаңашыл сандық талдау арқылы зерттеді. Жобаның нәтижесінде жарық көрген "Америкалық қоғамның қалыптасуы: шекаралық округтегі демократияны зерттеу" (1959) кітабы, жақын арада "жаңа әлеуметтік тарих" деп аталатын саланың алғашқы еңбегіне айналды. Куртидің әйелі Маргарет Вустер Курти сандық әдістемелердің бір бөлігін әзірледі. Дегенмен, тарихшылар оны үлгі етпеді, оның орнына Стефан Тернстромның "Кедейлік және прогресс: 19 ғасырдағы американдық қаладағы әлеуметтік мобильділік" (1964) еңбегіндегідей, санақтар мен қалалық анықтамалықтарды пайдалана отырып, жұмысшылардың мансап жолын қадағалаудың ұқсас әдістемесін қолданды. Айырмашылық қала және ауыл тарихында болды – қала тарихы қарқынды дамыды, ал ауыл тарихы артта қалды. Сонымен қатар, Тернстромның үлгісін жеке Ph.D. диссертациясын жазатын аспирантқа қайталау оңайырақ болды (Куртидің көптеген ғылыми көмекшілері мен серік авторлары болды). "Ескі" әлеуметтік тарих көбінесе күнделікті өмір салтын сипаттаса, сондай-ақ халықтық саяси қозғалыстарды (мысалы, популистерді) қарастырса, Куртидің "жаңа" әлеуметтік тарихы – статистика мен әлеуметтік ғылым әдістемелерін қолдана отырып, тұтас халықты жүйелі түрде зерттеу болды.
Оқыту
1942 жылы Курти Висконсин университетінің Фредерик Джексон Тернер атындағы тарих профессоры қызметіне шақырылды, бұл елдегі тарих ғылымының ең беделді орталықтарының бірі болатын. 1968 жылы ол кафедрадан зейнетке шықты. Зейнетке шыққаннан кейін де Курти жазуын жалғастырды, Льюис Тоддпен бірге жазған, өзінің ықпалды «Америка ұлтының өрлеуі» (1-басылым, 1950 ж.) оқулығын жаңартып отырды, олардың өлімінен кейін көптеген басылымдары жарық көрді. Висконсин тарих кафедрасы аға профессорлар арасындағы қатыгез дау-жанжалдарымен танымал болды, бірақ Курти, қарапайым мінезді және бойы кішкентай болғандықтан, оларға ешқандай назар бөлмеді. Курти Колумбия және Висконсин университеттерінде 86 докторлық диссертацияны жетекшілік етті, оның ішінде әйгілі ғалымдарға айналған көптеген студенттер болды: Ричард Хофстадтер әлеуметтік дарвинизм, Джон Хигхам – туған жерге деген құштарлық, Бурк – қоғамтану зерттеулері, Аллен Дэвис – прогрессивизм және Джейн Аддамс, ал Родерик Нэш – қоршаған орта туралы зерттемелерді жазып аяқтады. Курти студенттеріне мазмұн мен әдістеме жағынан толық еркіндік берді. Ол студенттерін үнемі қолдап, олардың тарауларына егжей-тегжейлі сын-пікірлер жазып, кафедра ішіндегі дау-жанжалдардан қорғады, оларға қаржыландыру алуға көмектесті және «ешкінің» (old boys) желісі арқылы жұмыс табуға көмектесті, ол осы саланың шебері болды, әлемдегі достары мен бұрынғы студенттеріне ай сайын жүздеген хаттар жазып отырды.
Мүшелік, марапаттар мен құрметтер
Курти 1944 жылы "Америкалық ойдың өсуі" (1943) еңбегі үшін тарих саласындағы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Ол 1952 жылы Миссисипи алқабы тарихи қауымдастығының (қазіргі Америка тарихшылары ұйымы) және 1954 жылы Америка тарихи қауымдастығының президенті болды. Ол Америка зерттеулер қауымдастығының құрылуына бірге атсалысты. 1954 және 1955 жылдары ол ұйымның вице-президенті қызметін атқарды, сондай-ақ 1956 жылы президенттік лауазымға шақырылды, бірақ ол елден шығуға жоспарлағандықтан бұл құрметтен бас тартты. Курти Америка өнер және ғылым академиясының және Америка философиялық қоғамының мүшесі де болды. 1977 жылы Америка тарихшылары ұйымы Мерл Курти сыйлығын тағайындады, ол әлеуметтік, интеллектуалды және/немесе мәдени тарих бойынша жазылған ең үздік кітап үшін жыл сайын табыс етіледі. (Кейбір жылдары ұйым екі сыйлық та берді, біреуі әлеуметтік және/немесе мәдени тарих, екіншісі интеллектуалды және/немесе мәдени тарих саласындағы ең үздік еңбектерге.)