Кіріспе

Американдық бұрынғы бизнес профессоры, жазушы, белсенді Дэвид Кортен (1937 жылы туған) – американдық автор, Гарвард бизнес мектебінің бұрынғы профессоры, саяси белсенді, корпоративтік жаһанданудың белгілі сыншысы және "білімі мен бейімділігі бойынша психология және мінез-құлық жүйелерін зерттеуші". Оның ең танымал еңбегі – When Corporations Rule the World (1995 және 2001 жылдар). 2011 жылы ол Utne Reader көрегені деп танылды.

Ерте өмір және мансап

Дэвид Кортен 1937 жылы Вашингтон штатының Лонгвью қаласында дүниеге келді және 1955 жылы R. A. Лонг орта мектебін бітірді. Ол Стэнфорд университетінің Бизнес мектебінде бизнес-әкімшілік магистрі және философия докторы дәрежелерін алды. Ол былай деді: "Менің мансабымның басы [1959 жылы Стэнфордты аяқтағаннан кейін] төмен кірісті елдерде бизнес мектептерін құруға арналды, бастауында Эфиопия болды". Ол Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Әуе күштерінде капитан болып қызмет етті, АҚШ-та оқыту және ұйымдастыру жұмыстарын атқарды; сондай-ақ, Рим клубының мүшесі болды.

Корпорациялық әлемнен кейінгі әлем

1995 жылы жарық көрген «Дүниеге корпорациялар билік құрған кезде» кітабында айтылған аргументтерді негізге ала отырып, Кортен бірнеше тақырыпты одан әрі дамытады. Қазіргі экономикалық жүйелердің жұмыс істемейтіндігіне қатысты бірнеше дәлелдер келтірген – халықтың көп бөлігінің кедейлігі, валюта құнын төмендетіп, шексіз несие кеңейту қажеттілігі, сондай-ақ энергия мен материалдық ресурстардың шектеулігі – ол баламалы өмір салтын талқылауға жағдай жасайды және оларды орнату үшін мүмкін болатын шараларды зерттейді.

Үлкен өзгеріс

Кортеннің 2006 жылғы "Ұлы өзгеріс: Империядан Жер қауымдастығына" атты кітабында, шамамен 5000 жыл бұрын империялардың пайда болуы, оларды басқарған халықтың аз бөлігіне билік пен әлеуметтік жемістерді теңсіз бөлуді бастады делінеді. Ол сондай-ақ, корпорациялар – империяның қазіргі заманғы түрі екенін, екеуі де иерархия, шовинизм және зорлық-зомбылық арқылы үстемдік құруға негізделген әлеуметтік ұйымдар екенін айтады. Күшті, дамыған технологияның өркендеуі, корпоративтік және мемлекеттік империялардың бақылауымен бірігіп, қоғам мен қоршаған ортаға күшті зиян келтіруде. Кортен әлемнің бірнеше дағдарыстың қатар келіп, құрылымын бұзып, жағдайды ушықтыратын "тоқтаусыз дауылдың" алдында тұрғанын айтады, олардың ішінде адамның қызметінен туған жағымсыз климат өзгерісі, мұнай өндірісінің төмендеуі және теңгерімсіз жаһандық экономиканың салдарынан туған қаржылық дағдарыс бар. Бұл ағымдағы экономикалық және әлеуметтік жүйенің маңызды өзгерістерге ұшырауына әкеледі. Кортен бұл дағдарыстардың "Империя" парадигмасын "Жер қауымдастығы" парадигмасымен алмастыратын маңызды өзгерістерге мүмкіндік беретініне сенімді. Мүмкіндікті пайдаланбау ықтималдығын мойындаса да, Кортен осы мүмкіндіктің "Жер қауымдастығының" құрылуына себеп болады деп үміттенеді, ол өзара жауапкершілік пен есеп беру принциптеріне негізделген, тұрақты, әділ және қамқорлыққа толы қоғамдардан тұрады, және соған ұмтылады.