Кіріспе

Фин сәулетшісі Юхани Уолеви Палласма (фин. Juhani Uolevi Pallasmaa; 1936 жылы 14 қыркүйекте Финляндияның Хаменлинна қаласында туған) - фин сәулетшісі, Хельсинки технология университетінің бұрынғы архитектура профессоры және деканы. Көптеген академиялық және азаматтық лауазымдардың ішінде ол 1978-1983 жылдары Фин сәулет мұражайының директоры және Хельсинкидегі өнеркәсіптік өнер институтының басшысы болды. 1983 жылы Хельсинкиде өзінің жеке сәулет кеңсесін - Arkkitehtitoimisto Juhani Pallasmaa KY - құрды. 2001 жылдан 2003 жылға дейін ол Сент-Луистегі Вашингтон университетінің сәулет өнерінің Раймонд Э. Мариц профессоры болды, ал 2013 жылы сол университеттен құрметті докторлық дәріс алды. 2010-2011 жылдары Палласмаа Иллинойс университеті Урбана-Шампейннің Плим атақты профессоры болды, ал 2012-2013 жылдары ол Франк Ллойд Райттың Талиесинінде резидент ғалым болды. Паласма Еуропа, Солтүстік және Оңтүстік Америка, Африка және Азияда кеңінен дәріс берді. Фин сәулет, қала құрылысы және бейнелеу өнері бойынша көрмелері отыздан астам елде көрсетілді. Ол мәдени философия, экологиялық психология және сәулет және өнер теориясы туралы көптеген мақалалар жазды. Оның көптеген мақалалары алғаш рет ARK (The Finnish Architectural Review) журналында жарияланды. Паласманың сәулет теориясы туралы көптеген кітаптарының ішінде "The Eyes of the Skin Architecture and the Senses" - сәулет теориясының классигіне айналған және әлемдегі көптеген сәулет мектептерінде оқылуы қажет кітап. Палласманың алғашқы жылдарынан бастап соңғы кездері жазған очерктерінің таңдауы ағылшын тіліне аударылып, Питер МакКит редакциялаған "Encounters Architectural Essays" (Хельсинки, 2005) кітабында жинақталды. Кітап 2005 жылғы RIBA халықаралық кітап сыйлығының қысқа қатарына енді. 2006 жылы Паласма 70 жасқа толды. Питер МакКит редакциялаған "Сәулет туралы эсселер". Жинақта Паласма немесе МакКитпен байланысты 23 автордың очерктері бар. Олардың қатарына: Карстен Харрис, Дэн Хоффман, Стивен Холл, Колин Сент Джон Уилсон және Дэниел Либескинд жатады. Палласма Финляндияның сәулетшілер қауымдастығының мүшесі және Америка сәулетшілер институтының құрметті мүшесі. 2010 жылдың көктемінде Палласмаа американдық драматург Ли Фондаковскимен бірге Минесота университетінің Жоғары оқу институтында Imagine Fund Distinguished Visiting Chair болды. Палласмаа 2014 жылы Прицкер сәулет сыйлығының және 2020 және 2022 жылдары Күн сәулесі сыйлығының қазылар алқасының мүшесі болды.

Архитектуралық мансап

Архитектуралық өндіріс тұрғысынан алғанда, Юхани Палласманың шығармашылығының дамуы оның мансабының барысында өзгеріске ұшырады. Оның ертедегі мансабы рационализм, стандарттау және алдын ала жасау мәселесімен сипатталады. Бұл оның ұстазы профессор Аулис Бломштедттің ықпалына байланысты болды, ол пропорционалдық жүйелер мен стандарттаумен қатты айналысты. Палассааның осы принциптерді көрсететін алғашқы негізгі жұмысы Moduli 225 (Кристиан Гулликсенмен бірге) болды, ол 1969-1971 жылдары өнеркәсіптік өндірісте жасалған жазғы үй, оның алтысы Финляндияда салынған. Алайда, сәулет өнерінің бұл түрі үшін негізгі үлгілер жапондық сәулет және Людвиг Мис ван дер Роэдің жетілдірілген абстракциялары болды. Финляндияда бұл архитектура түрі "конструктивизм" деп аталады тек авангардтық ресейлік конструктивизмге ғана ұқсас және сол кезде, 1950-1960 жылдар, Альвар Аалтоның жұмысына қарсы болды, ол өзінің туған елінде өзіндік ерекше индивидуалист ретінде көбейіп кетті. Бірақ Жапонияға деген қызығушылық Паласманың кейінгі уайымдарының тұқымын да қамтыды; тәжірибелік материализм және феноменология. Африкадан оралғаннан кейін Палласмаа таза конструктивизмнен аулақ болып, психология, мәдениет және феноменологиямен айналысты. Оның егжей-тегжейлі және көрме дизайны сияқты кішігірім жұмыстарына деген қызығушылығы кейде оған "мүлік қорап архитекторы" деген атақ берді. 2006 жылы оның ең үлкен жұмысы - Кампи орталығы аяқталды, ол Хельсинкидің орталық бөлігіндегі негізгі автобус вокзалын, сауда орталығы мен тұрғын үйді қамтиды, бірақ жұмыс әртүрлі сәулетшілерді қамтитын әртүрлі бөлімдерге бөлінді, ал жалпы дизайн Helin & Co сәулетшілерінің бақылауында болды.

Юхани Палласмаа жобалаған сәулет туындыларының таңдауы

Кампи орталығы (архитекторлар Helin & Co басшылығымен), Хельсинки, 2003-2006 жж. Snow Show, Лапландия (Рейчел Уайтердпен бірге), 2004. Финляндия банкі мұражайы, Хельсинки, 2002-2003. Жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер көпірі, Виики Эко ауылы, Хельсинки, 2002. Кранбрук өнер академиясы, Драйвэй сквері, Блумфилд Хиллз, Мичиган, 1994 жыл. Itäkeskus сауда орталығы, Хельсинки; үлкен кеңейту, шынымен жабылған бульвар (ішкі, көпір және киоск құрылымдары, көше жиһазы, жарнама жүйелері) 1989-1991. Ruoholahti тұрғын алабы, Хельсинки: сыртқы кеңістіктердің дизайны (канал, саябақтар, көпірлер, материалдар, жарықтандыру, көше жиһаздары және т.б.) ), 1990-1991 жж. Финляндия институты (Роланд Швайцермен бірге), 60, Эколь көшесі, Париж, 1986-1991. Хельсинки телефон қауымдастығы, телефон будкасының дизайны, 1987. Хельсинкидегі ескі базар залы, Хельсинки, 1986 жылы қайта жаңартылған. Өнер мұражайы, Рованиеми, қайта жаңарту, 1984-86 жж. Суретші Тор Арнның жазғы ательесі, Веньо аралы, 1970 жыл. Moduli 225 (Кристиан Гулликсенмен бірге), өндірістік жазғы үйдің үлгісі, 1969-1971.

Көрмелер

"Студиялар үнсіздікте" Паласманың Валькуцина Милано Брерадағы шығармаларының көрмесі, Милан, Италия, 2014 жылдың наурызы.