Кіріспе

ADHD табиғаты, диагнозы және емдеу тақырыбындағы даулар Әдеттегідей, науқастар ADHD-ның табиғатын, диагнозын және емдеуін жақсы біледі, бірақ ADHD таралуы халықаралық деңгейде бірдей. Көптеген дәрігерлер ТДШ-ны нақты ауру деп қабылдайды, кем дегенде ауыр симптомдары бар адамдарда.

Аурудың мәртебесі

Психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығының бесінші басылымы (DSM 5) бойынша, АҚШ-тағы клиникалық диагноз бойынша жетекші орган, ADHD - бұл нейрологиялық даму бұзылуы, көпшілік мәдениеттерде таралу деңгейі балалар арасында 5% және ересектерде 2,5%. Бүгінгі таңда СДВГ-ның бар екендігі кеңінен танылған, алайда, әлеуметтану профессоры Винсент Паррильоның айтуынша, " CHADD (Қоқырықтық тапшылығы мен гиперактивтілігі бұзылысы бар балалар мен ересектер) сияқты ата-аналар мен тұтынушылар топтары СДВГ-ның медициналық көзқарасын қолдауға бейім". Бұл нұсқаулықта Ford және басқалар жасаған зерттеулер қаралды. Ол Ұлыбританияда балалар санының 3,6 пайызы мен қыздардың 0,85 пайызы америкалық DSM IV критерийлерін қолдану арқылы ADHD диагнозын қоя алатынын анықтады. Басшылықта айтылғандай, ICD 10-да гиперкинетикалық бұзылуды диагностикалау үшін қатаң критерийлер қолданылғанда, таралуы 1,5% -ға дейін төмендейді. 2007 жылы әдебиеттерді жүйелі түрде қайта қарау кезінде бүкіл әлем бойынша СДВГ таралуы 5,29 пайызды құрайтыны және Солтүстік Америка мен Еуропа арасында таралу деңгейінде елеулі айырмашылықтар жоқ екені анықталды. Тексеруде Солтүстік Америка мен Африка мен Таяу Шығыстағы таралу деңгейлері арасындағы айырмашылықтар анықталды, бірақ бұл осы өңірлер бойынша жүргізілген зерттеулердің аздығына байланысты болуы мүмкін деп ескертілді.

Себептер

ADHD патогенезі толықтай анықталмаған, алайда көптеген ғылыми деректер оның генетикалық, нәресте тууы алдындағы және нәрестенің тууынан кейінгі орта факторларының күрделі қоспасынан туындағанын растайды. Жонатан Лео мен Дэвид Коэн, СДВГ-ны бұзылыс ретінде сипаттауды қабылдамайтын сыншылар, 2003 және 2004 жылдары стимулятор дәрі-дәрмектерді қолданудың кейбір лобарлық көлемді зерттеулерде жеткіліксіз екенін, бұл СДВГ-ның өзі немесе СДВГ-ны емдеуге арналған психотроптық дәрі-дәрмектердің мидың белгілі бір аймақтарында байқалатын қалыңдықтың төмендеуіне жауапты екенін анықтау мүмкін емес екенін мәлімдеді. Олардың ойынша, көптеген нейросуреттеу зерттеулері танымал және ғылыми дискурста тым қарапайым және тәжірибелік әдістеменің кемшіліктеріне қарамастан, орынсыз салмақ беріледі. Сондай-ақ, кейбір ұрықтық және ерте туғаннан кейінгі экологиялық факторлармен генетикалық ортаның өзара әрекеттесуін қолдауға берік дәлелдер бар. 2004 жылы АДШ-ның этиологиясын қарастырған авторлар былай деп жазды: "Геномды кеңінен зерттеулер хромосомалық аймақтарды анықтаса да, онда АДШ-ға бейімделуіне ықпал ететін гендер бар деп болжанады, бірақ осы уақытқа дейін АДШ-ға ықпал ететін бірде-бір ген анықталмаған". Алайда, бірнеше ірі зерттеулер мен шолулар көп жағдайда ADHD полигендік екенін, оның көп гендер арасындағы күрделі өзара әрекеттесуден туындағанын растайды. ADHD әлеуметтік құрылыс теориясы назар аудармауының тапшылығы гиперактивтілік бұзылысы міндетті түрде нақты патология емес, бірақ ADHD диагнозы - бұл әлеуметтік нормаларға сәйкес келмейтін мінез-құлықты сипаттау үшін әлеуметтік тұрғыдан жасалған түсіндірме. Психиатрлар Питер Бреггин және Сами Тимими АДС-тің симптомдарын патологияға жатқызуға қарсы. Сами Тимими, NHS-тің балалық және жасөспірімдер психиатры, ADHD объективті бұзылыс емес, батыс қоғамы отбасыларға стресс туғызады, бұл өз кезегінде балалардың ADHD белгілерін білдіретін экологиялық себептерді көрсетеді. Сондай-ақ, олар ата-аналық жауапкершіліктерін орындай алмадым деп ойлаған ата-аналар кінәсін мойындау үшін ADHD деген атауды қолдана алады деп санайды. Тимимидің көзқарасын Рассел Баркли қатты сынға алды, ол ADHD-ді дербес патология ретінде және ADHD-нің белгілеріне балаларды дәрілеуді қатты қолдады. ДДСТ-ның медициналық моделіне қарсы кең таралған дәлел, ДДСТ-ны анықтайтын белгілер бар және өлшенуге болатын болса да, олар қалыпты салауатты адам мінез-құлқының спектрінде жатыр және олар бұзылып жұмыс істемейді. Алайда, психикалық бұзылу диагнозын қою үшін, белгілер адамның күйзелісіне әкелетін немесе ерекше бейімделу қабілеттері төмен болуы керек. Осы тұрғыдан алғанда, пассивтілік пен тәртіп жоғары бағаланатын қоғамдарда белсенді пассивтілік спектрінің белсенді бөлігінде тұрғандар проблема ретінде қаралуы мүмкін. Олардың мінез-құлқын медициналық тұрғыдан анықтау (АДШ сияқты медициналық таңбалар арқылы) мәселені тудыратын адамдардан кінәні алып тастау мақсатына қызмет етеді. Алайда, қатаң әлеуметтік конструкциялар туралы пікірлер, көптеген зерттеулер нәтижесінде, бұзылысқа шалдыққандар мен жоқ адамдар арасындағы елеулі психологиялық және әлеуметтік айырмашылықтарды келтіреді. Бұл айырмашылықтардың нақты себептері белгісіз, бұл мінез-құлық айырмашылығынан басқа ештеңе білдірмейді. Зерттеулер сондай-ақ неврологиялық айырмашылықтарды көрсетті, бірақ бұл себептің орнына әсерді білдіре ме, белгісіз. Мұндай айырмашылықтар осы аурумен ауыратын адамдарға әдетте тағайындалатын дәрілерге де байланысты болуы мүмкін. Зерттеулер сондай-ақ АДСҚ-ны басқа психиатриялық бұзылулардан оның белгілері, байланысты белгілері, өмір жолы және коморбидтілігі бойынша ажырата алды. Білім беру психологы, Роберт Вуд Джонсон медициналық мектебінің және Рочестер университетінің клиникалық психиатрияның бұрынғы доценті Джеральд Коулс сауаттылық пен оқу қабілеттері туралы көп жазған. Ол білім беру саясатын жасаушылардың артында партиялық күн тәртібі бар екенін және сауаттылықты оқыту туралы өздерінің дәлелдерін қолдауға арналған ғылыми зерттеулер қате екенін айтады. Оқу қабілетінің бұзылуына неврологиялық себептер бар деген пікір де бар. Джеральд Коулс мектептегі сәтсіздікке оқу ортасы мен баланың жеке қабілеттері, мінез-құлқы, отбасылық өмірі және әлеуметтік қарым-қатынастары тұрғысынан қаралуы және қаралуы керек деп айтады. Содан кейін ол үйрену проблемаларының жаңа моделін ұсынады, онда о�...

Диагностика әдістері

2000 жылдардың басынан бастап мидың жұмыс істеуі туралы зерттеулер назар аудармау гиперактивтілік бұзылуы атқарушы дисфункция мәселесі деген ойды қолдауға көмектесу үшін жүргізілді. Ерлер мен әйелдердің миында айырмашылықтар бар, бұл неге ADHD қыздар мен ұлдарда әртүрлі екенін түсіндіруге көмектеседі. Қазіргі кездегі диагностика әдісі DSM 5 және физикалық және визуалды тексеру арқылы жасалады.

Диагноздың артық және жеткіліксіз болуы

Артық диагноз қою әдетте АДСТ жоқ балалардың АДСТ-мен жүйелі түрде қате диагноз қойылуы құбылысына қатысты. Бұл жағдайлар жалған оң нәтижелер деп аталады. Алайда "жалған диагноздың болуы ғана диагноздың тым жоғары екендігін білдірмейді". Егер қабылданған таралу деңгейінде немесе диагностикалық процесте қателіктер бірқалыпты түрде көрсетілсе, онда артық диагностикаға дәлел болуы мүмкін. "АДШ-ны шамадан тыс диагностикалау үшін жалған оң нәтижелер саны (яғни, дұрыс емес диагноз қойылған балалар) жалған теріс нәтижелер санынан (таныс табылмаған немесе диагноз қойылмаған балалар) едәуір көп болуы керек". Қоғамда тұратын 8 мен 15 жас аралығындағы балаларда СДВГ таралу көрсеткіші 7,8% -ды құрады. Алайда, тек 48% ғана соңғы 12 айда психикалық денсаулық сақтаумен айналысқан. Сонымен қатар, раса мен этникалық ерекшеліктердің де АДШ таралуының мүмкін екендігіне дәлел бар. Кейбіреулер бұған кедергілі мінез-құлық, назарсыздық және гиперактивтілік деген түсініктің әртүрлі болуы себеп болуы мүмкін деп санайды. Бұл диагноздың артық болуы көбірек бай немесе біртекті қоғамдастықтарда кездеседі, ал диагноздың төмен болуы кедей және азшылық қауымдастықтарда ресурстардың жетіспеушілігі мен қаржылық қолжетімділіктің жоқтығынан жиі кездеседі. Медициналық сақтандырусыз адамдарда СДВГ диагнозы қойылуы мүмкін емес. Сонымен қатар, "АДШ диагнозының таралуы әлеуметтік-экономикалық бағыттар бойынша" көршілес аймақтағы байлықтың мөлшеріне байланысты болады деп есептеледі. Сондықтан, ұлттық, жалпы нұсқауларды жергілікті және нақты жағдайларға қолдану қиын, мысалы, жолдама жоқ, ресурстар жетіспейді немесе науқас сақтандырусыз, ADHD-ны дұрыс диагноз қоюға көмектеседі. Даму сонымен қатар АДШ-ның тиісті симптомдарын қабылдауды әсер етуі мүмкін. ADHD - балалық шақта пайда болып, ересек шақта да жалғасатын созылмалы ауру. Алайда кейбір зерттеулер көрсеткендей, балалар өскен сайын және ересекке жеткен сайын, АДШ-ның белгілері төмендейді. Балалар жасөспірім шағына келгенде, ADHD белгілерін жиі байқаған ата-аналар мен мұғалімдер оқу нәтижелеріне әсер ететін мінез-құлыққа назар аударады. Кейбір зерттеулер көрсеткендей, СДВГ-ның негізгі белгілері ата-аналардың рейтингтерінде күшті дискриминатор болды, бірақ белгілі бір жас топтары үшін ерекшеленді. Балаларда гиперактивтілік АДСТ-ны анықтайтын күшті фактор болса, жасөспірімдерде зейінсіздікке байланысты. Қосымша аурулар - бұл диагноздың артық болуының тағы бір мүмкін түсіндірмесі. ТДШ диагнозы қойылған балалардың 75% басқа психиатриялық диагноздың критерийлеріне сай келеді. Диагноздың төмендігі немесе "жалған теріс" беру туралы пікірталас, әсіресе ересектер, қыздар мен аз қамтылған қауымдастықтар арасындағы ADHD туралы әдебиетте талқыланды. Ересектер арасында ADHD көрсеткіші 4 пен 6% аралығында деп есептелді. Дегенмен, ТДШ-мен ауыратын ересектердің 11%-ы ғана бағаланады, ал емделудің кез келген түрі одан да аз. ТДШ-мен ауыратын балалардың 30% -дан 70% -ға дейін ересекте ТДШ-ның кем дегенде бір нашарлайтын белгісін айтады, ал 30% -дан 50% -ға дейін ТДШ-ның диагностикалық критерийлеріне сәйкес келеді. Жыныстық айырмашылықтар туралы зерттеулер қыздар арасында АДСТ диагнозының төмен екендігін дәлелдейді. Еркектер мен әйелдер арасындағы арақатынас 4: 1, ал АДШТ-мен ауыратын қыздардың 92% -ы негізінен назарсыздық субтипі диагнозын алады. Әдетте, АДСТ-мен ауыратын әйелдер бұзылушылықты аз және ішкілендіруді көбірек көрсетеді. Қыздар, әдетте, мінез-құлық проблемаларын аз көрсетеді, агрессивті мінез-құлықтарды аз көрсетеді, импульсивті және гиперактивті емес, ADHD диагнозы қойылған ұлдарға қарағанда. Мұндай мінез-құлық үлгілері сыныпта немесе үйде бұзылуы мүмкін емес, сондықтан ата-аналар мен мұғалімдер ықтимал проблеманың бар екендігін оңай елемеуге немесе елемеуге мүмкіндік береді. Жоғарыда айтылғандай, диагноздың төмендігі әлсіз топтарда да байқалады. Бұл қауымдастықтар кедей және азшылықты көбірек қамтиды. Психикалық аурулары бар балалардың 50%-дан астамы бағаланбайды немесе емделмейді. Психикалық денсаулық сақтау қызметі мен ресурстарына қол жеткізу "жынысы, жасы, нәсілі немесе ұлты және медициналық сақтандыру" сияқты көптеген факторларға байланысты әртүрлі болады. Сондықтан, ADHD диагнозы қойылған балалардың бұл растауды ешқашан алмауы мүмкін және таралу деңгейінде анықталмайды немесе көрсетілмейді. Британдық психологиялық қоғам 1997 жылы жазған бір баяндамасында дәрігерлер мен ...

Емдеу

ТДШ-ны емдеу бойынша ұсыныстар әр елде әр түрлі және әдетте кеңес беру, өмір салтын өзгерту және дәрі-дәрмектерді қосуды қамтиды. Британдық нұсқаулықта дәрі-дәрмектерді тек ауыр симптомдары бар балаларды емдеудің бірінші кезеңі ретінде және кеңес беруден бас тартқан немесе жақсармаған орташа симптомдары бар балаларды емдеуді қарастыру ұсынылады. Канада мен Американың нұсқаулықтары дәрі-дәрмектер мен мінез-құлық терапиясын бірінші кезектегі терапия ретінде бірге қолдануға кеңес береді, тек мектепке дейінгі жастағы балаларды қоспағанда.