Кіріспе

Гедакт (сонымен қатар gedeckt деп те жазылады) - құбырлы орган жасаудағы аялдамалардың отбасы. Олар орган түтін құбырларының ең кең таралған түрлерінің бірі болып табылады. Атауы орта және жоғарғы неміс тіліндегі gedact сөзінен шыққан, мағынасы "жабық" немесе "жасылған".

Тарих

Тұрақты тұжырымдама (оның басты мысалы - gedackt) орган құрылысымен бірдей ескі. 1600 жылы германдық органдарда тоқтатылған флейталар ерекшеліктерге жиі қосылатын. Тоқтатылған флейталар флейтаға ұқсас ерекше дыбыс беруден басқа (диапазонның ашық және экспрессивті дыбысына қарағанда, органның негізгі дауысы) комбинация жасау үшін керемет ансамбльді тоқтатуды ұсынады. Гедкакт сияқты тоқтатылған флейталар орган ерекшеліктеріне өте көпсалалы. Органның кейбір түрлері ғасырлар бойына сәннен шығып, сәннен шығып келеді, бірақ гедкакт сияқты тоқтатылған флейталар әрқашан барлық өлшемдегі аспаптарда болады. Тіпті ең кішкентай құбырлы органның да ерекшеліктері жиі тоқтатылған сыбызғының қандай да бір түріне ие.

Құрылыс

Гедакт түтіктері ағаштан немесе металдан жасалуы мүмкін, бірақ қазіргі заманғы орган құрылысында және тарихи үлгілердің көпшілігі ағаштан жасалады. Олар кейде төртбұрышты, бірақ көп жағдайда тікбұрышты қимамен қисалады, аузы құбырдың тар жағында болады. Ауыздың биіктігі мен енінің арақатынасы жоғары, бұл флейталық дыбысты шығарады. Gedackt - бұл, аты айтып тұрғандай, тоқтатылған құбыр. Тоқтатылған құбырлардың бірқалыпты биігін шығару үшін олардың ұзындығы бірқалыпты биіктің тек 1/2 бөлігі болуы керек, алайда, көптеген тоқтатылған құбырлар қатары ең жоғары дыбыс белгілерінде "ашық" құбырлар ретінде жасалуы әдеттегі нәрсе. Ашық құбыр, мысалы, 2,44 м диапазон, клавиатураның төменгі "C" кезінде сегіз фут ұзындығында болуы керек, бірақ осыған ұқсас ұзындықтағы жабық гедакт сол кезде төрт фут ұзындығында болуы керек, бұл тоқтауды өте тығыз және экономикалық тұрғыдан құруға мүмкіндік береді. Көптеген ағаш құбырларда сияқты, аяғы, блогы (желде жолы бар), ауыз бөлігі және қалпағы қатты ағаштан жасалған. Құбырдың денесі әдетте қатты ағаштан жасалады, бірақ шынайы немесе басқа да ағаштардан, әсіресе үлкен құбырларда, салынуы мүмкін.

Дыбыс

Гедкакт флейтаға ұқсас, орташа жұмсақ, жұмсақ, саздықты шығарады, бұл құбырлы органдағы негізгі ансамбльдің дыбысы үшін баға жетпес. Тоқтатылған дизайн көптеген жоғары тондарды жояды, бұл классикалық дыбысты қалдырады gedackt, ол барлық басқа аялдамалармен бір-бірімен үйлеседі. Ол дыбысы жағынан бурдонға ұқсас, бірақ әдетте жұмсақ және біршама тәтті. Бордтонның салмағы ауыр, қабырғасы төрт бұрышты құбырлар оған қаттырақ және салмақты дыбыс береді. Гедкакттың күшті негізгі тоны ешқашан жоғалмайды, бірақ басқа аялдамалармен үйлесімде жеке дыбыс ретінде тұрып қалудың орнына, жаңа "бұтақты" құруға кіріп, біріктіріледі. Алайда, жеке дауыс ретінде қолданылғанда, гедкакт төменгі регистрлерде ойлануға арналған және тыныштандыратын дыбысқа ие, ал асқын ноталарда әншілік және жағымсыз дыбыс бар. Үлкен органдарда кейде жеке жұмыс үшін ерекше дауыс беретін гедкакт болады, көбінесе тоқтату қосқышында "Либлих" ("жақсы") гедкакт немесе "Сингенгедакт" деп белгіленеді. Гедкакттар органға қолданылатын барлық биіктік диапазондарында жасалуы мүмкін, бірақ олар 8 және 4 фут биіктікте кеңінен таралған. Бір қызығы, екі өте кішкентай, балғамен жабдықталған, салтқа сай механикалық кукушка сағатының соғуында қарапайым кукушка құс шақыруын шығарады.