Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пои Калан () - Өзбекстанның Бухара қаласында орналасқан исламдық діни кешен. Кешен үш бөлімнен тұрады, Калан мешіті (Masjid i Kalan), Калан минареті (Minâra i Kalân) және Мир i Араб медресесі. Үш құрылыстың орналасуы оның ортасында шаршы аула жасайды, мұнда Мир-и-Араб және Калан мешіті қарама-қарсы шеттерде тұр. Сонымен қатар, алаңға базар мен солтүстік және оңтүстік шеттеріндегі минаретке қосылған моншалар жиынтығы орналасқан.
Islamic religious complex in Bukhara, Uzbekistan
Po i Kalan, or Poi Kalan (; , ), is an Islamic religious complex located in Bukhara, Uzbekistan. The complex consists of three parts, the Kalan Mosque (Masjid i Kalan), the Kalan Minaret (Minâra i Kalân) to which the name refers, and the Mir i Arab Madrasah. The positioning of the three structures creates a square courtyard in its center, with the Mir i Arab and the Kalan Mosque standing on opposite ends. In addition, the square is enclosed by a bazaar and a set of baths connected to the Minaret on the northern and southern ends respectively.
Құрылыс тарихы
Қалан мешіті мен минаретін 1121 жылы Арслан хан тапсырған, атақты Қалан минареті 1127 жылы салынып бітті. Алайда Шыңғыс хан 1220 жылы алғашқы жұма мешітін қиратты, тек Калан минареті ғана қол сұғылмай қалды. Қазіргі Қалан мешіті мен Мир-и-Араб медресесі 1515 және 1535 жылдары Шибани ханның немере інісі Убайдулла ханның тапсырысымен салынған. Жұма мешітінің өзі Самарқандағы Биби Ханом мешітіне ұқсас, ал мешіт пен медресеге жалғасқан кешеннің орналасуы "кош" құрады, бұл 16-ғасырдағы Орталық Азия сәулетінде қолданылған бірегей төрт бұрышты орналасу. Бұл мешіт пен медресе арасындағы арақашықтықпен анықталады. Мешіт пен медресе арасындағы геометриялық арақашықтықпен құрылған "кош" Калан мешітінің әшекейлі қасбеті мен қарама-қарсы медреселердің ауқымын арттырып, адамдарға Убайдулланың құдіретін көрсететін ұлылық сезімін сезінеді.
Both the Kalan Mosque and Minaret were initially commissioned by Arslan Khan in 1121, with the famed Kalan Minaret concluding construction in 1127. However, Genghis Khan destroyed the original Friday Mosque in 1220, leaving only the Kalan Minaret untouched. The Kalan Mosque and Mir i Arab Madrasah of the current day were commissioned in 1515 and 1535 respectively by Shibani Kahn's nephew Ubaydullah Khan after he and his father Mahmud Sultan gained authority over Bukhara. The Friday Mosque itself bears similarities to the Bibi Khanum mosque in Samarkand, and the layout of the complex conjoining the Mosque and the Madrasah creates a "kosh", a unique square layout employed in 16th century Central Asian architecture defined by the spacing between both a mosque and a madrasah. The "kosh" created by the geometric spacing between mosque and madrasah augments the ornate façade of the Kalan Mosque and the magnitude of the opposing madrasah to imbue the individuals with a sense of majesty that reflected Ubaydullah's power.
Тарих
Калан мұнарасы (ресми түрде Минара и Калан немесе "Ұлы мұнара") бастапқыда Калан мешітінің іргетасымен бірге салынған. Ол уақыт өте келе сақталып, Бұхара қаласының басты көрнекі белгісі болып табылады. Сонымен қатар, терракоталық сталактиттер жиынтығы фонарьдың негізін қоршап, минареттің тар цилиндрлі ошағынан фонарьдың кеңейтілген негізіне визуалды өту ретінде қызмет етеді. Бұл сталактиттерде Иранның Сасанидтер өнерінде дамыған мотивтерді бейнелейтін екі өсімдік мотивтері бар: бірі - аркаға жазылған өсімдік бұтағы, екіншісі - үшбұрыштың ішінде жазылған үшбұрышты. Ақырында, фонарьдың негізін қолдап тұрған үш қабатты сталактит әшекейлерінің астында плиткалы жазулардың түркіза түсті жолағы орналасқан. Жалпы алғанда, Калан мұнарасының сәндік аспектілері негізінен кірпіш жұмысының нәтижесі болды, бұл оның қарапайым құрылысына қарамастан материалдың жан-жақты мүмкіндіктерін толықтай көрсетеді.
The Kalan Minaret (formally the Minâra i Kalân or "Grand Minaret") was originally built alongside the foundation of the Kalan Mosque. It has largely persisted through time, acting as the predominant visual landmark of the city of Bukhara as a whole. Additionally, a set of terra cotta stalactites surround the base of the lantern, serving as the visual transition from the narrow cylindrical shaft of the minaret to the expanded base of the lantern. These stalactites further contain two vegetal motifs mirroring the motifs developed in Sassanid art in Iran: one is a vegetal twig inscribed in an arch and the other is a trefoil inscribed within a triangle. Finally, a turquoise band of tiled inscriptions lies directly underneath the three layered stalactite decorations supporting the base of the lantern. Overall, the decorative aspects of the Kalan Minaret were primarily resultants of brickwork, fully displaying the versatile capability of the material despite its simple construction.
Қалан мешіті
Қалан мешіті (Мәсжид и Калан) 1515 жылы Бұхара хандығында Арслан ханның кезінде салынған мешіттің үлгісін еліктеп, михрабтың үстіне үлкен көк күмбезді қоса отырып, аяқталды. Мешіттің сәулет стилі де Самарқандағы Биби Ханом мешітіне шабыт пен айқын ұқсастықтар береді. Мешіттің көлемі 130 х 81 метр, ал көк күмбездің биіктігі 30 метрді құрайды. Ауланың осьтерінде төрт иван жатыр, ал одан да үлкен доғалы иван негізгі құрылыстың шығыс қасбетіне белгі береді. Құрылым негізгі ғимараттан ішке қарай созылған кезде, пішін шаршы негізден сегізбұрышты және ақыр соңында цилиндрлі құрылымға ауысады, өйткені ол шығыс қасбеттің қарама-қарсысында тұрған михрабтың аумағына қарай созылады. Құрылыстың ішкі бөлігі ішкі ауланы екі жүз сексен сегіз күмбез арқылы ішкі ауламен кездесетін гипостильдік орналасудан тұрады. Қалан мешіті - құрылыстың ортасындағы ашық аулаға қарсы сыртқы терезелердің жоқтығымен толығымен ішкі жағына қараған құрылыс. Құрылыстың ішкі бөлігінде төрт иван қызмет ететін дәріс залдарынан басқа, өзінің мешіті мен кесенесі бар. Медресе құрылысының бір ерекше ерекшелігі - оның сәнді екі қабатты қасбеті, мұнаралы мозаикалық плиткалармен жабылған, бұл кейінірек Тимуридтердің өнерінен шықты. Бұл қасбет Калан мешітіне тікелей қарайды және екі жағынан көк күмбездермен қоршалған, бұл Пои Калан ансамблінің кеңейту әсерін арттырады.
The Kalan Mosque (Masjid i Kalan) was completed in 1515 in the Khanate of Bukhara emulating the model of the mosque built in the time of Arslan Khan with the addition of a large blue dome atop the mihrab. The architectural style of the mosque also draws inspiration and clear analogs to the Bibi Khanum Mosque in Samarkand. The mosque itself is 130 x 81 meters and the impressive 30 meter height of the blue dome makes the structure particularly imposing. Four iwans lie on the axes of the courtyard with an even larger arched iwan denoting the east facade of the main structure. As the structure extends inwards from the main building, the shape transitions from a square base into an octagon and eventually a cylindrical structure as one extends further into the area of the mihrab standing opposite of the east facade. The interior of the structure consists of a hypostyle layout which meets the internal courtyard through two hundred and eighty eight domes lining the inner courtyard. The Kalan Mosque is an entirely inwards facing build with its lack of exterior windows juxtaposed against the open courtyard in the center of the structure. The interior of the structure also holds its own mosque and mausoleum in addition to the lecture halls that the four iwans function as. One particularly notable element of the madrasah structure is its ornate two story facade covered by glazed mosaic tiles inspired again by late Timurid artwork. This facade directly faces the Kalan Mosque and is further flanked on either side by blue domes, adding to the aggrandizing effect of the Poi Kalan ensemble.