Кіріспе

Сара Чонси Вулсидің балалар кітабы What Katy Did - Сара Чонси Вулсидің "Сьюзан Кулидж" деген псевдониммен жазған 1872 жылғы балалар кітабы. Ол 1860 жылдары ойдан шығарылған Огайодағы көл жағалауындағы Бернет қаласында тұратын он екі жасар американдық Кэти Карр қыздың және оның отбасының оқиғаларын қамтиды. Кэти - ұзын бойлы, әдепсіз еркек бала, әрқашан қиындыққа ұшырайды, бірақ әдемі және сүйікті болуды қалайды. Бірде ол қатты жарақат алып, мүгедек болып қалады. Екі жалғасы Кетидің өскенін: Кети мектепте не істеді және Кети кейін не істеді. Кейтидің кіші іні-қарындастарының оқиғаларын баяндаған тағы екі жалғасы жарық көрді: Кловер және Жоғары аңғарда. Сондай-ақ, Карр балалары туралы қысқаша әңгіме бар, ол Тоғыз кішкентай Goslings деп аталатын жинақтағы Curly Locks. Кітаптар жиі қайта басылып шығарылды және барлығы Интернетте қол жетімді. Кулидж Кэтиді өзінің балалық шағындағы кейіпкеріне, ал басқа "Керемет Каррларды" ағалары мен апаларына еліктеді. Атауы - бұл жәндіктер отбасындағы katydid ойын, ол бірінші басылымның мұқабасындағы жәндіктерді түсіндіреді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

12 жасар Кэти Карр жесір қалған әкесімен және екі ағасы мен үш апасымен бірге АҚШ-тың орта батысындағы шағын қалашықтағы Бернет қаласында тұрады. Оның әкесі - ұзақ уақыт жұмыс істейтін өте бос дәрігер; балалар көбінесе әпкесі Иззидің қамқорлығында, ол өте ерекше және біршама сөгіс. Жақсы, қасарысқан Кэти осы жағдайларда күнделікті дерлік жамандық жасаудан аулақ бола алмайды, бірақ ол кейін үнемі өкініш сезінеді. Ол балаларына мейірімділікпен қарайды және бір күні өмірінде "ұлы" нәрсе жасауды армандайды: әйгілі суреттерді салу, суға батып бара жатқан адамдардың өмірін құтқару немесе ақ боз атты крест жорығын жүргізу. Ол сондай-ақ "әрине, әдемі және мүмкіндігінше жақсы" болғысы келеді. Төрт жыл бұрын анасы қайтыс болғаннан кейін ол Кэти бауырларына кішкентай ана болады деп үміттенді: іс жүзінде ол кейде шыдамсыз және оларға ашуланатын, бірақ оларды әр түрлі қызықты оқиғаларға жетелейтін үлкен әпке. Кейіннен ол Еленаның сұлулығына таңғалады, сондықтан ол Еленаның өлімін еске алып, одан кейін де оған еліктеуге шешім қабылдайды. Алайда келесі күні Кэти ашуланып оянады, әпкесімен айтысып, кішкентай әпкесін қатты итеріп, ол алты баспалдақтан құлап түседі. Кейін, Кэти, Іззи әпкесі тыйым салғанмен, ағаш қорасында жаңа сермеуді сынап көруге шешім қабылдайды. Егер Иззи әпкем бұл иілгіштің қауіпсіз еместігін түсіндірсе, өйткені оны ұстап тұрған тіректердің бірі жарылып кеткен болса, "барлығы дұрыс болар еді", бірақ ол балалар үлкендеріне еш сұрақсыз мойынсұну керек деп санайды. Кейти мүмкіндігінше жоғары шайқалады, содан кейін аяқ бармақтарымен төбеге тигізуге тырысқанда, түйме жол береді. Ол қатты құлап, омыртқасын көгертеді. Қазір Кэти төсек тартып, қатты ауырады. Оның бөлмесі қараңғы, қараңғы, дәрі бөтелкелерімен қапталған; бауырлары оны жұбатуға тырысқанда, ол оларды қуып шығады. Алайда, Хеленнің үйіне келгені оған жағдайды жақсы көруге үйрену керектігін немесе отбасының сүйіспеншілігін жоғалту қаупі бар екенін көрсетеді. Хелен Кэтиге қазір ол "Азаттық мектептің" оқушысы екенін айтады, онда ол шыдамдылық, қуаныш, үміт, тазалық және барлық нәрсені жақсы жасауға үйренетін болады. Кэти Хеленнің көмегімен бөлмесін тазалап, қонаққа шығады. Содан кейін барлық балалар оған тартылып, мүмкіндігінше оны көруге келеді. Ол үйдің жүрегі болады, оның отбасы оның қалтқысыз мейірімділігі мен жақсы көңіл-күйі үшін жақсы көреді. Екі жылдан кейін Іззи әпкем қайтыс болады да, үй шаруасын Кэти өз мойнына алады. Төрт жыл өткен соң, "Ақыры" деп аталатын тарауда ол қайтадан жүруді үйренді. Кітапқа кейіпкерлердің бірнеше өлеңдері кіреді.

Тақырыптар

Сьюзан Кулидж өзінің баспашысы Робертс Бразерспен Луиза Мей Алкотты бөлісті, ал "Кэти не істеді" 1868 жылы "Кішкентай әйелдер" сәттілігінен кейін қыздар туралы натуралистік романдарға деген сұранысты қанағаттандыруға көмектесті. Олкотт сияқты, Кулидж өзінің балалық шағындағы естеліктеріне сүйене отырып, романның реализмін арттырды. Кейтидің әрекеті әлеуметтік өзгерістерді де көрсетеді. Алдымен роман 19-ғасырда ауыр жарақаттарды емдеуді суреттейді. Жас Кэтиге апатынан кейін көп сүйіспеншілік пен қамқорлық көрсетіледі; алайда ол қайғылы, жоғарғы қабаттағы бөлмеде тұрады, және оның мүгедектер креслосы болса да, ол ешқашан өзінің жатын бөлмесінің терезесінен тыс кетпейді. Оның бөлмеден шығуы мүмкін деген ықтималдық елестетіліп те жатқан жоқ, оны бірінші қабатқа көшіру туралы ешкім ойланбайды. Ол өзін және бөлмесін әдемі етіп, барлық адамдар оған келеді. Алғашында ол арбамен шығады, бірақ бұл тәжірибе өте ауыр деп санайды, сондықтан ол бұдан былай ешқашан тырыспайды. Содан кейін ол өзінің бөлмесінде тұрады, барлық жағдайды жақсы көреді және жарақаттан арылуға үміттеніп күтеді. Физиотерапия жоқ, оның орнына Кэтиге "өзін артқа қалдырмау" үшін көп қозғалудан аулақ болуды ескертеді. Хелен сәл саяхаттайды, тіпті гидротерапиялық сумен емделеді, бірақ оның қайтадан жүре алатынына үміті жоқ екені анық.

Шығарылым

Кейти шашы мәңгі бір snarl болды; оның көйлектері үнемі тырнақтар мен "өздерін жыртып" ұстап, және, оның жасы мен мөлшері, ол алты жастағы бала сияқты сақтықсыз және кінәсіз болды. Кейти бұрын-соңды көрінген ең ұзын қыз еді. Ол өзін өсіру үшін не істеді, ешкім айта алмады, бірақ ол бар еді, - деп ата-анамның құлағының үстінде, және жарты бас кедей Izzie әпкесі қарағанда ұзын. Ол өзінің биіктігі туралы ойлау үшін тоқтаған сайын ол өте ыңғайсыз болды, және ол барлық аяқ және шынтақ, бұрыштар мен буындар сияқты сезінеді. Бақытымызға орай, оның басы басқа нәрселерге толы болды, жоспарлар мен схемалар және қиялдар барлық түрлерін, ол жиі оның биіктігін есте уақыт алмайды. Ол барлық оның абайсыз әдеттеріне, қымбат, сүйікті бала болды, және оның өмірінің әрбір аптада жақсы шешімдер бушель жасады, тек өкінішке орай ол олардың ешқайсысын сақтаған жоқ. Ол басқа балалардың алдында жауапкершілік сезінді, оларға жақсы үлгі көрсетуді қатты қалады, бірақ мүмкіндік туғанда, ол әдетте оны ұмытып кетеді. Кэти күн жел сияқты ұшып, ол сабақ оқып емес, немесе тігу және Izzie әпкесі, ол өте жек көрді, ол үшін, әрқашан оның миында тонау соншалықты ләззат схемалары бар еді, ол үшін барлық ол қалаған еді, оларды жүзеге асыру үшін қол он жұп болды.

Бейімделулер

"Кэти не істеді" атты екі телефильм мен қысқа телесериал түсірілді. Соңғы фильмде (1999) Кэти рөлінде Элисон Пилл, Папа рөлінде Кевин Уотли, Ің жақын Хеллен рөлінде Меган Фоллс, Дорри рөлінде Майкл Сера, Джоанна рөлінде Брин МакОули және "Трамп" рөлінде Дин Стоквелл ойнады. 1972 жылы Ұлыбританияда түсірілген "Кэти" фильмінде Клэр Уокер, ал 1962 жылы Ұлыбританияда түсірілген сегіз бөлімді телесериалда "Кэти" атты фильмде аты шыққан Сузан Хэмпшир басты рөлді ойнады. 2015 жылы Жақсы жазушы Жаклин Уилсон өзінің "Кэти" романын жазды, ол "Кэти не істеді" романының заманауи қайта баяндауы; 2018 жылы Уилсон романы CBBC телесериалы "Кэти" сериалы ретінде бейімделді. 2016 жылдың тамыз айындағы Storytime журналында итальяндық суретші Марко Гуадалупидің суреттері бар жаңа суреттелген бейімделуі болды.

Жалғасы

What Katy Did төрт жалғасымен жалғасты: What Katy Did at School, онда Кэти мен Кловер ойдан шығарылған Хиллсовер мектебінде оқиды (Нью-Гэмпширдің Хановер қаласында); What Katy Did Next, онда Кэтидің жаңа досы оны Еуропаға өмірінде бір рет саяхатқа шығарады; Кловер, онда Кэти үйленген және Кловер ағасы Фил ауырып қалғаннан кейін онымен бірге Колорадоға барады; және Жоғары аңғарда, ол Колорадоның Жоғары аңғарында тұратын бірнеше жас адамдардың өмірін көрсетеді, соның ішінде Кловер, Элси және олардың күйеулері.

Халықтық мәдениеттегі сілтемелер

"What Katie Did" - бұл Libertines тобының әнінің атауы, ол кітаптан шабыт алған болуы мүмкін. Әннің мәтіндері кейіпкерлерге қатысты, мысалы: "Тездеңіз, миссис Браун". Кейінірек Babyshambles тобы "What Katy Did Next" атты ән шығарды. Екеуін де Libertines және Babyshambles әншілері Пит Доэрти жазған. "Кейт не істеді" - "Жоғалғандар" сериалының 2-ші маусымының тоғызыншы бөлімі. "Кейт не істейді" - "Жоғалғандар" сериалының 6-маусымының екінші бөлімі. Кейти Карр есімді кейіпкер Алан Мурдың "The League of Extraordinary Gentlemen" атты графикалық романының бірінші томында пайда болады. Кейти Кут мектебінде оқушыны ұрып-соққан кезде, директор "Азаттық мектебінде" сенетінін айтады. Айдахолық әнші-жазушы Джош Риттер "The Animal Years" альбомындағы "Monster Ballads" әнінде "What Katy Did" әнін атады. Джим Джармуштың "Кофе және темекі" фильмінде Стив Куганның жанкүйері оның есімі Кэти екенін айтады және ол "Кэти кейін не істеді" деп жауап береді. Авидің "Шарлотта Дойлдың шынайы мойындары" романының басты кейіпкері өзінің оқиғасын "Бұл "Жақсы бала туралы әңгіме" емес, "Кэти не істеді" емес" деп бастайды.