Фаборг: Данияның тарихи порты және қаласы

Кіріспе

Фааборг немесе Фаборг – Даниядағы Фюн аралындағы Фаборг Мидтфин муниципалитетінде, Фааборг фьордында орналасқан ежелгі порты бар қала. Құрлық жолымен Фааборг Оденседен оңтүстік-батысқа, Свендборгтан батыс-солтүстікке және маршрутқа байланысты Мидделфарттан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. 2023 жылдың 1 қаңтарына қарай халық саны 6 898 адамды құрайды. Көрікті порты, тар көшелері және әдемі ескі үйлерімен қала, әсіресе жаз айларында туристер арасында танымал. Бұрын Фааборг қаласы Фааборг муниципалитетінің орталығы болған. Жаңа муниципалитеттің орталығы – Ринге. Екі муниципалитет те Фааборгтың ортағасырлық гербін пайдаланады.

Тарих

Фааборг алғаш рет 1229 жылғы 25 маусымда Париждегі Франция Ұлттық мұражайында сақталған құжатта Фобург деп аталады. Бұл құжат Фааборг пен Фюннің оңтүстігін Португалияның Элеонорасына, Вальдемар II-нің келініне сыйлық ретінде беру туралы келісімшарт. Ол қамал ретінде (Фобург – түлкі қамалы) танылған, демек, бұл күнге дейін болған болуы мүмкін. Дегенмен, осы күн Фааборгтың құрылған күні ретінде қабылданып, қала 2004 жылы 775 жылдығын тойлады. Елді мекеннің қашан құрылғаны белгісіз, бірақ Фааборг 13 ғасырда базар қаласы мәртебесіне ие болған болуы мүмкін. Үш жағынан сумен қоршалған төбеде орналасқан бұл жерге қосымша, арық пен қала қабырғасы да қорғау шаралары ретінде салынған. 1477 жылы қала мен айналасында көптеген мүлікке ие болған монастырь құрылды. Реформациядан кейін ол бір кезде аурухана ретінде пайдаланылды, бірақ кейін бұзылып жатыр. Монастырь шіркеуі қазіргі заманғы шіркеуге айналдырылды. 16-17 ғасырларда Фааборг жағалаудағы басқа елді мекендерден келетін заңсыз саудамен күресуге мәжбүр болды. 17 ғасырдың ортасында швед соғыстарының салдарынан көп зардап шекті, бірақ 18 ғасырда маңызды порты ретінде дами бастады. Норвегияға дәнді дақылдар экспортталды және Шлезвиг-Гольштейн Герцогтықтарымен сауда көлемі артты. 1890 жылдары Фааборгтан кемелер Жерорта теңізіне дейін жүзіп өтті. 19 ғасырда Ұлыбритания Норвегияны басты сауда серіктесі ретінде ығыстырды, ал ғасырдың екінші жартысында сауда Қытай мен Австралияға дейін кеңейді. Ғасыр соңына қарай халық саны күрт өсті (1000-нан 4000-қа дейін), сондай-ақ бірнеше жеңіл өнеркәсіп орындары ашылды. Көптеген жаңа тұрғындар Германияға өткеннен кейін Шлезвиг пен Гольштейннен келді. Олардың арасында көптеген еврейлер болды, олар Фааборгты Фюн аймағындағы ең ірі еврей қауымдастығына айналдырып, өздерінің синагогасын салды. 50 жұмыскері бар Dansk Vin og Konservesfabrik (шарап және консервілеу зауыты) қаланың негізгі кәсіпорны болды, бірақ дәстүрлі қолөнер мен сауда да жалғасты, ал порт та кеңейтілді. Копенгаген мен Оңтүстік Ютландиямен теміржол және пароход байланысы орнатылды, ал 1880 жылдары аралдағы басқа қалалармен теміржол қатынасы қамтамасыз етілді. 1490 жылы ғимараттың қасбеті мен үш жақты шығыс қабырғасы аяқталды, ал 1510 жыл шамасында орталық және оңтүстік бөлімдері, содан кейін солтүстік бөлімі салынды. 1681 жылы күмбезделгеннен кейін ол базиликаға ұқсас болды. 1858 және 1902 жылдары қайта жаңарту жұмыстары жүргізілді. Шіркеуде мұнара жоқ, бірақ қазір бұзылған Святого Николая шіркеуінің (1450) мұнарасы қоңырау шалу мұнарасы ретінде пайдаланылады. Фааборг мұражайында Йенс Биркхольм, Петер Хансен, Йоханнес Ларсен, Анна және Фриц Сиберг сияқты Фюн суретшілерінің туындыларынан тұратын Данияның ең маңызды өнер коллекцияларының бірі сақталған. Сондай-ақ, мұражайда мүсінші Кай Нильсеннің ең үздік туындылары қойылған. Холкегадедегі Den gamle Gård қаланың мәдени тарихы туралы мәліметтер береді, онда 18-19 ғасырлардағы өмірді бейнелейтін экспонаттар ұсынылған. Орталық маринасы бар Фааборг порты Оңтүстік Фюн архипелагының тартымды орналасуына байланысты жыл сайын шамамен 13000 демалыс қайығын тартады. Портқа көне шхуналар мен түрлі өлшемдегі яхталар жиі тоқтайды. Портты балық аулау кемелері мен коммерциялық кемелер де пайдаланады. Жақын жердегі көрікті жерлерге Егесков қамалы, Хведхольм қамалы және Хорн шіркеуі жатады.

Faaborg is first mentioned as Foburgh in a document located in the French National Archives in Paris dated 25 June 1229. It is a deed of gift that gives Faaborg and the south of Funen as a morning present to Eleanor of Portugal, from Valdemar II to his daughter in law. It is mentioned as a castle (Foburgh meaning Fox Castle), so it must have existed before this date. However, this date has been used as the birth date of Faaborg and thus the town celebrated its 775th anniversary in 2004. Although it is not known when the settlement was established, it appears Faaborg had already received privileges as a market town in the 13th century. Located on a promontory surrounded by water on three sides, the site was further protected by a moat and a town wall. Around 1477, a monastery was established which over the years acquired most of the property in the town and its surroundings. After the Reformation it was used for a time as a hospital until it was finally demolished. The monastery chapel became the parish church. In the 16th and 17th centuries, Faaborg had to compete with a considerable amount of illegal trading from other settlements along the coast. In the mid 17th century, it suffered even more from the effects of the Swedish Wars but it began to prosper as an important port in the 18th century. Corn was exported to Norway and trade increased with the Grand Duchies of Schleswig and Holstein. By the 1890s, ships from Faaborg sailed as far as the Mediterranean. In the 19th century, the United Kingdom replaced Norway as the main trading partner and, in the second half of the century, trade extended to China and Australia. By the end of the century, there had been a huge increase in population (from 1,000 to 4,000) and a number of light industries had been established. Many of the new inhabitants came from Schleswig and Holstein after these had been lost to Germany. They included many Jews who made Faaborg Funen's most Jewish community with its own synagogue. With 50 employees, Dansk Vin og Konservesfabrik (wine and canning) was the main business but traditional crafts and trading continued while the harbour was also enlarged. Steamship links with Copenhagen and Southern Jutland were established and in the 1880s railway connections were ensured with the other towns on the island. The chancel and three sided east gable were completed in 1490, the nave and southern aisle followed around 1510 and a northern aisle was added shortly thereafter. After its vaulting in 1681, it resembled a basilica. Restoration work was carried out in 1858 and 1902. The church has no tower but the tower of the now demolished Saint Nicholas Church (1450) serves as its belfry. Faaborg Museum holds one of Denmark's most important art collections with works by the Funen Painters including Jens Birkholm, Peter Hansen, Johannes Larsen, and Anna and Fritz Syberg. It also displays some of the finest works of sculptor Kai Nielsen. Den gamle Gård on Holkegade provides insights into the town's cultural history, with exhibits depicting life in the 18th and 19th centuries. Faaborg Harbour, with its centrally placed marina, attracts about 13,000 pleasure boats each year thanks to its attractive location for the South Funen Archipelago. It is frequently visited by vintage schooners and yachts of all sizes. The port is also used by fishing boats and commercial vessels. Nearby attractions include Egeskov Castle, Hvedholm Castle and Horne Church.

Көлік

1882 жылы салынған бұрынғы теміржол станциясы Faaborg Rutebilstation қазір FynBus автобус станциясы ретінде пайдаланылады. Фаборгтан Бьорно, Льо, Авернако және Эро аралдарына үнемі паром қатынасы бар.