Кіріспе
Хэмфри Карпентер жазған "Ж. Р. Р. Толкин: өмірбаян" кітабы алғаш рет 1977 жылы жарық көрді. Ол "Хоббит" және "Жетістіктердің иесі" кітаптарының авторы Дж. Р. Р. Толкиннің "авторитеттелген өмірбаяны" деп аталады. Оны алғаш рет Лондонда Джордж Аллен & Унвин баспасы, кейін АҚШ-та Хоутон Миффлин компаниясы шығарды. Содан бері ол бірнеше рет қайта басылып шықты.
Қысқаша мазмұны
Карпентер Толкиннің сапарынан басталады. Содан кейін ол Толкиннің Оңтүстік Африкадан Бирмингемге және Оксфордқа дейінгі алғашқы жылдары мен Солтүстік Франция траншеяларында шайқасу тәжірибесі туралы айтады. Содан кейін ол 1917 жылы жоғалған әңгімелер кітабынан бастап легендарийдің қалай пайда болғанын зерттейді. Толкиннің "Хоббит" кітабын жазған тарихы, оның алғашқы өлеңінде "Жердегі бір тесікте хоббит өмір сүрді" деген атақты сөздері Оксфорд университетіндегі өмірінің, Толкиннің тілге деген сүйіспеншілігінің және әңгіме айтушы ретінде дамып келе жатқан шеберлігінің аясында жазылған. Кейін Карпентер "жаңа Хоббит" қалай қалыптасқанын, оның мұрагері "Жылғалдақтардың иесі" және Толкиннің 1960-шы жылдары өсіп келе жатқан атақ-даңқы туралы айтады. Бұл оқиға оның өмірінің соңғы жылдары жайлы баяндалады. Қосымшаларда ата-бабаларының шежірелері, хронологиясы және басылып шыққан жазбаларының тізімі келтірілген.
Жариялану тарихы
Биографияны алғаш рет Джордж Аллен және Унвин 1977 жылы Лондонда жариялады. Ол сол жылы, 1978 жылы, 1987 жылы АҚШ-тағы Unwin және Houghton Mifflin баспаларында және одан бері бірнеше рет қайта басылды. Ол француз тіліне (C. Bourgeois, 1980), неміс тіліне (Klett Cotta, 1979), поляк тіліне (Wydawnictwo ALFA WERO, 1997), орыс тіліне (ĖKSMO Press, 2002) және испан тіліне (Minotauro, 1990) аударылған.
Қабылдау
Толкинді зерттеуші Том Шиппи биография Кристофер Толкиннің өлімінен кейін басылған басылымдарының көпшілігінен бұрын шыққанмен, "ол өте жақсы тозығып кетті", Толкиннің "көкпейіл және жағымсыз жастығын" айтып, оның К. С. Льюиспен және оның баспагерлерімен қарым-қатынасын жақсы қамтиды деп жазады. Август Фрай бұл кітапты Christianity & Literature журналына, ал Антеа Лоусон 2002 жылы The Observer журналына қарады. Чарльз Э. Ллойд 1978 жылы "Sewanee Review" журналына кітапты қарап шығып, Карпентер "оқырман мен тақырыптың арасында жеке сүйіспеншіліктер немесе өзін-өзі жарнамалаусыз әсерлі ерекше өмірді ашады" деп жазды. Ллойдтің айтуынша, бұл Толкинді "өте қарапайым, тіпті белгісіз профессор" ретінде таныстыруға әкеледі. Ол сонымен қатар Карпентердің Толкин "әдеби бағалауға көмек ретінде өмірбаянын мақұлдамады" деген сөзін келтіреді, бұл дұрыс болуы мүмкін екендігімен келіседі, екі атақты шығармалар оқырмандарға Толкин туралы білу керек нәрсені айтады, бірақ ол Толкинге Бірінші дүниежүзілік соғыстың окоптарында офицерлерге қызмет еткен батмендер сияқты қарапайым жұмысшы еркектерді ұнатқанын білу пайдалы екенін айтады. Ллойд Карпентердің Толкиннің жастық шағы туралы жазған жазбасын "көп қызықты және таңғаларлық" деп санайды, сондай-ақ оның достық қарым-қатынасы мен католиктік діни көзқарасы туралы өте жақсы пікір айтады.