Atthakatha

Кіріспе

Пали каноны туралы түсініктемелер Аттахаката (пали тілінде түсіндірме, түсініктеме) пали тіліндегі теравадин буддалық түсініктемелерден теравадиндік Типитакаға қатысты. Бұл түсініктемелер жазба орындарының дәстүрлі түсіндірмелерін береді. Негізгі түсініктемелер бұрынғы, қазір жоғалған, пракрит және сингаль тілдерінде, б.з.б. Бұл түсініктемелердің кейбір материалдары буддизмнің басқа мектептерінің каноникалық мәтіндерінде кездеседі, бұл ертедегі ортақ көзді білдіреді. К. Р. Норманның айтуынша: Бірінші кеңесте нақты бір түсініктеме материалдары айтылғанына тікелей дәлел жоқ, бірақ түсініктемелердің кейбір бөліктері өте көне екендігі, тіпті Будданың заманына дейін бара жатқаны анық, өйткені олар басқа секталар каноникалық деп санайтын мәтіндермен параллельді қамтамасыз етеді, сондықтан секталар арасындағы шиеленістерге дейін болуы керек. Жоғарыда айтылғандай, кейбір каноникалық мәтіндерге түсініктемелі үзінділер кіреді, ал Виная питакадағы Ескі түсініктеменің болуы және Ниддесаның каноникалық мәртебесі буддизмнің ерте кезеңінде қандай да бір экзегез қажет деп саналатынын дәлелдейді. Канонның өзі сияқты, біздің заманымыздың төртінші ғасырынан бастап жинақталған Тхеравадиндік түсіндірмелердің жинақталған басылымдарының мазмұны басылымдар арасында әртүрлі. Тайландтық басылымда (1992) кездесетін минималды жинаққа келесілер кіреді (Skilling 2002). Буддагосаға қатысты он екі түсініктеме: Виная Питакаға түсініктеме; Сутта Питакаға түсініктеме: Дигха Никая, Маджхима Никая, Самиутта Никая және Ангуттара Никаяға бір-бірден; Худдака Никая кітаптарына төрт; және Абхидхамма Питакаға үш. Дхампаланың "Худдака Никаяның" жеті кітабына берген түсініктемелері. Төрт түрлі авторлардың Худдака Никаяның төрт басқа кітабына берген төрт түсініктемелері. Сонымен қатар, келесілер басқа екі басылымның бірінде немесе екеуінде де бар: бірмалық Чаттхасангаяна басылымы (мазмұн тізімі Thein Han 1981-де кездеседі) және сингалдық Саймон Хувавитарне Бекет басылымы. Буддагосаның Висуддимаггасы, дәстүрлі ілімнің жүйелі баяндамасы; алғашқы төрт никаяның түсіндірмелері бұл материалға қатысты. Сингал тілінде де (Mori et al. 1994 ж.) және бірмалық Патимокха (Пруит және Норман 2001, xxxvi бет) және оның Буддагосаға жатқызылған комментарийі Канкхавитарани Дхаммапаланың Нетипакаранаға қатысты түсініктемесі, кейде канонға кіретін шығарма Винаянсангаха, Сарипуттаның XII ғасырда (Кроссби 2006) Сараттасамуккаядан тақырыптық реттелген жолдардың таңдауы, Париттаға түсініктеме. Сингал тілінде (Malalasekera 1938).

Commentaries on the Pāli Canon

Aṭṭhakathā (Pali for explanation, commentary) refers to Pali language Theravadin Buddhist commentaries to the canonical Theravadin Tipitaka. These commentaries give the traditional interpretations of the scriptures. The major commentaries were based on earlier ones, now lost, in Prakrit and Sinhala, which were written down at the same time as the Canon, in the last century BCE. Some material in the commentaries is found in canonical texts of other schools of Buddhism, suggesting an early common source. According to K. R. Norman: There is no direct evidence that any commentarial material was in fact recited at the first council, but there is clear evidence that some parts of the commentaries are very old, perhaps even going back to the time of the Buddha, because they afford parallels with texts which are regarded as canonical by other sects, and must therefore pre date the schisms between the sects. As has already been noted, some canonical texts include commentarial passages, while the existence of the Old Commentary in the Vinaya pitaka and the canonical status of the Niddesa prove that some sort of exegesis was felt to be needed at a very early stage of Buddhism. As with the Canon itself, the contents of collected editions of the Theravadin commentaries, compiled from the fourth century CE onwards, vary between editions. The minimal collection, found in the Thai edition (1992) includes the following (Skilling 2002). Twelve commentaries ascribed to Buddhaghosa: commentary on the Vinaya Pitaka; commentary on the Sutta Pitaka : one each on the Digha Nikaya, Majjhima Nikaya, Samyutta Nikaya and Anguttara Nikaya; four on Khuddaka Nikaya books; and three on the Abhidhamma Pitaka. Commentaries by Dhammapala on seven books of the Khuddaka Nikaya. Four commentaries by various authors on four other books of the Khuddaka Nikaya. In addition, the following are included in one or both of the other two editions: the Burmese Chatthasangayana edition (a list of contents can be found in Thein Han 1981) and the Sinhalese Simon Hewavitarne Bequest edition. Buddhaghosa's Visuddhimagga, a systematic presentation of the traditional teaching; the commentaries on the first four nikayas refer to this for the material it details. In both Sinhalese (Mori et al. 1994) and Burmese
The Patimokkha (Pruitt & Norman 2001, page xxxvi) and its commentary Kankhavitarani, ascribed to Buddhaghosa
Commentary by Dhammapala on the Nettipakarana, a work sometimes included in the canon
Vinayasangaha, a selection of passages from Samantapasadika arranged topically by Sariputta in the twelfth century (Crosby 2006)
Saratthasamuccaya, commentary on the Paritta. In Sinhalese (Malalasekera 1938).

Дхампала

Түсініктемеші Дхампаланың күні белгісіз. Ол Буддагосадан кейін, бәлкім, 7 ғасырдан кешіктірмей жазған. Оның "Худдака Никая" түсініктемелері - Параматтхадипани, онда Уданаға қатысты Удана аттаката бар. Итивуттака аттакатаға қатысты. Виманаватту туралы аттаката. Петаватту туралы аттакатта. Терагатаға қатысты аттаката. Теригата аттакатаға қатысты. Қарияпитақа аттакатаға қатысты.