Жермен Тайеферре: Француз композиторы және "Алтылық" тобының жалғыз әйел мүшесі

Кіріспе

Француз композиторы

Жермен Тайлеферр (фр. Germaine Tailleferre; туған аты Марсель Жермен Тайлефессе; 19 сәуір 1892 – 7 қараша 1983) – француз композиторы және «Les Six» деп аталатын композиторлар тобының жалғыз әйел мүшесі.

Өмірбаян

Марселл Жермен Тайльфесс Франциядағы Валь-де-Марн департаментінде туған, бірақ жас кезінде әкесінің музыкалық оқуын қолдамағанына наразылық білдіріп, әкесінің "Тайльфесс" тегін "Тайльферр" деп өзгерткен. Ол үйде анасымен фортепиано сабақтарын алып, өзінің қысқа шығармаларын жазды. Кейін Париж консерваториясына түсіп, онда Луи Дюри, Франсис Пуленк, Дариус Мийо, Жорж Орик және Артур Онеггермен танысты. Париж консерваториясында оның шеберлігі бірнеше номинацияда жүлделермен марапатталды. Ең бастысы, Тайльферр Консерваторияның арфа профессоры Каролина Луижиниге арналған Мадам Тардьедің "Арфа кішкентай кітабында" 18 қысқа шығарма жазды. Жаңа достарымен бірге ол тез арада Париждің Монмартр және Монпарнас аудандарындағы суретшілер тобымен араласа бастады, олардың ішінде кейін оның қарындасы Жаннаға үйленген мүсінші Эммануэль Сентюр де болды. Les Six тобының бастапқы идеясы Монпарнастағы оның суретші достарының бірінің ательесінде пайда болды. Жан Коктоның "Қорас және Арлекин" манифестінің жариялануы Анри Коллеттің медиа мақалаларына әкелді, бұл топқа бірден атақ әкелді, оның ішінде Тайльферр жалғыз әйел мүшесі болды. 1923 жылы Тайльферр Морис Равелмен Монфор-л'Амуридегі үйінде көп уақыт өткізе бастады. Равел оны Рим сыйлығына қатысуға ынталандырды. 1926 жылы ол американдық карикатурист Ральф Бартонға үйленді және Нью-Йорк қаласына көшті. Бартон, Тайльферрдің әкесі сияқты, оның музыкалық ізденістерін қолдамады. Оның естеліктерінде Тайльферр олардың 2,5 жылдық некесі кезінде шамалы ғана шығарма жазғанын айтты. Ол 1927 жылға дейін АҚШ-та болды, содан кейін күйеуімен бірге Францияға оралды. Олар көп ұзамай ажырасып кетті. Тайльферр 1920 жылдары өзінің ең маңызды шығармаларының көптеген түрлерін жазды, оның ішінде оның бірінші фортепиано концерті, арфа концертиносы, балеттер "Құс сатушы" (1920 жылдары Ballets suédois репертуарында ең көп қойылатын балет), Сергей Дягилев тапсырыс берген "Жаңа Кифера", атақты Ballets Russes-тің 1929 жылғы маусымы және Поль Клодельмен бірлесіп жазылған "Афина қабырғалары астында", сондай-ақ африкалық мотивтерді қолданған "Б'анда" сияқты бірнеше новаторлық фильм музыкасы. 1931 жылы ол өзінің жалғыз баласын, қызы Франсуаза Лажеатты адвокат Жан Лажеаттан дүниеге әкелді. Олар бір жылдан кейін үйленді, бірақ көп жылдық ажырасып жүргеннен кейін 1955 жылы ажырасып кетті. 1930 жылдар одан да жемісті болды, екі фортепиано, хор, саксофон және оркестр үшін концерт, скрипка концерті, "Галантты стильден жаман стильге" опера циклы, "Зулайна" және "Боливар теңізшісі" опералары, оның шедевр туындысы "Нарцисс кантатасы", Пол Валеримен бірлесіп жазылған. Оның кино музыкасындағы жұмыстарына Морис Клоштің "Кішкентай нәрсесі" және бірқатар деректі фильмдер кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде ол өзінің көптеген ноталарын Грасстағы үйінде қалдыруға мәжбүр болды, тек жақында аяқталған фортепиано мен оркестрге арналған үш этюдті алып кетті. Испания арқылы Португалияға қашып, ол Америка Құрама Штаттарына алып баратын кемеге отырды, онда ол Филадельфияда (Пенсильвания штаты) соғыс жылдарын өткізді. Соғыстан кейін, 1946 жылы, ол Францияға оралды, онда оркестрлік және камералық музыка, сондай-ақ көптеген басқа да шығармаларды жазды, оның ішінде "Париж сиқыры" (Лиза Делармемен) және "Паризиана" (Копенгагеннің Корольдік балеті үшін) балеттері, "Кішкентай кеме" (Генри Жансонмен), "Долорес", "Кішкентай теңіз қызы" (Филипп Супольмен, Ханс Кристиан Андерсеннің "Кішкентай теңіз қызы" ертегісі негізінде) және "Шебер" (Ионеско либреттосына), "Парфюмдар" музыкалық комедиясы, баритон дауысы, фортепиано және оркестр үшін "Бос сөздер концерті", сопрано және оркестр үшін концерт, флейта, фортепиано және оркестр үшін концерто, екінші фортепиано концерті, екі гитара және оркестр үшін концерт, екінші скрипка мен фортепианоға арналған соната, арфаға арналған соната, сондай-ақ көптеген фильмдер мен теледидар музыкасы. Бұл музыканың көп бөлігі оның өлімінен кейін ғана жарық көрді. 1976 жылы ол Париждегі жеке мектеп École alsacienne балалар музыкасы және қозғалысы сыныбының аккомпаниаторы лауазымына қабылданды. Өмірінің соңғы кезеңінде ол қолдарындағы артрит проблемаларының күшеюіне байланысты, негізінен кішкентай формаларға назар аударды. Дегенмен ол обой, кларнет, фагот және фортепианоға арналған "Шеткерлік сонатаны"; екі фортепианоға арналған сонатаны; хорал және екі фортепиано немесе оркестр үшін вариацияларды; балалар әндерінің сериясын (Жан Тардье мәтіндеріне); және жас пианистерге арналған шығармаларды жазды. Оның соңғы ірі туындысы - колоратура сопрано және оркестрге арналған "Адалдық концерті", ол өлімінен бір жыл бұрын Париж операсында тұңғыш рет орындалды. Жермен Тайльферр өліміне дейін бірнеше аптаға дейін шығарма жазуын тоқтатпады, ол 7 қарашада 1983 жылы Парижде қайтыс болды. Ол Франциядағы Сен-э-Марн департаментіндегі Квинси-Вуазен қаласында жерленген. Ұлыбританияда BBC Radio 3 Тайльферрдің туындыларына арналған бес сағаттық биография мен сынды "Аптаның композиторы" сериясының аясында эфирге берді, оның ішінде оның туындыларының жазбалары (подкаст ретінде қол жетімді).

Marcelle Germaine Taillefesse was born at Saint Maur des Fossés, Val de Marne, France, but as a young woman she changed her last name from "Taillefesse" to "Tailleferre" to spite her father, who had refused to support her musical studies. She studied piano with her mother at home, composing short works of her own, after which she began studying at the Paris Conservatory where she met Louis Durey, Francis Poulenc, Darius Milhaud, Georges Auric, and Arthur Honegger. At the Paris Conservatory her skills were rewarded with prizes in several categories. Most notably, Tailleferre wrote 18 short works in the Petit livre de harpe de Madame Tardieu for Caroline Luigini, the Conservatory's Assistant Professor of harp. With her new friends, she soon was associating with the artistic crowd in the Paris districts of Montmartre and Montparnasse, including the sculptor Emmanuel Centore who later married her sister Jeanne. It was in the Montparnasse atelier of one of her painter friends where the initial idea for Les Six began. The publication of Jean Cocteau's manifesto Le coq et l'Arlequin resulted in Henri Collet's media articles that led to instant fame for the group, of which Tailleferre was the only female member. In 1923, Tailleferre began to spend a great deal of time with Maurice Ravel at his home in Montfort l'Amaury. Ravel encouraged her to enter the Prix de Rome Competition. In 1926, she married Ralph Barton, an American caricaturist, and moved to Manhattan, New York. Barton, like Tailleferre's father, did not support her musical pursuits. In her memoir, Tailleferre mentioned she barely did any composing during the 2 ½ years they were married. She remained in the United States until 1927, when she and her husband returned to France. They divorced shortly thereafter. Tailleferre wrote many of her most important works during the 1920s, including her First Piano Concerto, the Harp Concertino, the ballets Le marchand d'oiseaux (the most frequently performed ballet in the repertoire of the Ballets suédois during the 1920s), La nouvelle Cythère, which was commissioned by Sergei Diaghilev for the ill fated 1929 season of the famous Ballets Russes, and Sous les ramparts d'Athènes in collaboration with Paul Claudel, as well as several pioneering film scores, including B'anda, in which she used African themes. In 1931 she gave birth to her only child, daughter Françoise Lageat, with lawyer Jean Lageat. The couple married one year later and would later divorce in 1955 after years of separation. The 1930s were even more fruitful, with the Concerto for Two Pianos, Chorus, Saxophones, and Orchestra, the Violin Concerto, the opera cycle Du style galant au style méchant, the operas Zoulaïna and Le marin de Bolivar, and her masterwork, La cantate de Narcisse, in collaboration with Paul Valéry. Her work in film music included Le petit chose by Maurice Cloche and a series of documentaries. At the outbreak of World War II, she was forced to leave the majority of her scores at her home in Grasse, with the exception of her recently completed Three Études for Piano and Orchestra. Escaping across Spain to Portugal, she found passage on a boat that took her to the United States, where she lived the war years in Philadelphia, Pennsylvania. After the war, in 1946, she returned to her home in France, where she composed orchestral and chamber music, plus numerous other works including the ballets Paris Magie (with Lise Delarme) and Parisiana (for the Royal Ballet of Copenhagen), the operas Il était un petit navire (with Henri Jeanson), Dolores, La petite sirène (with Philippe Soupault, based on Hans Christian Andersen's story "The Little Mermaid"), and Le maître (to a libretto by Ionesco), the musical comedy Parfums, the Concerto des vaines paroles for baritone voice, piano, and orchestra, the Concerto for Soprano and Orchestra, the Concertino for Flute, Piano, and Orchestra, the Second Piano Concerto, the Concerto for Two Guitars and Orchestra, her Second Sonata for Violin and Piano, and the Sonata for Harp, as well as an impressive number of film and television scores. The majority of this music was not published until after her death. In 1976, she accepted the post of accompanist for a children's music and movement class at the École alsacienne, a private school in Paris. During the last period of her life, she concentrated mainly on smaller forms due to increasing problems with arthritis in her hands. She nevertheless produced the Sonate champêtre for oboe, clarinet, bassoon, and piano; the Sonata for Two Pianos; Chorale and Variations for Two Pianos or Orchestra; a series of children's songs (on texts by Jean Tardieu); and pieces for young pianists. Her last major work was the Concerto de la fidelité for coloratura soprano and orchestra, which was premièred at the Paris Opera the year before her death. Germaine Tailleferre continued to compose right up until a few weeks before her death, on 7 November 1983 in Paris. She is buried in Quincy Voisins, Seine et Marne, France. In Britain, BBC Radio 3 broadcast five hours of biography and critique of Tailleferre's works, in one of its series Composer of the Week, including recordings of her works (available as podcasts), in the final week of July 2023.