Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Атыс қаруы конфигурациясының түрі
Type of firearm configuration
Бұқашақ конфигурациялы қарудың оқ атар тұтқасы қарудың оқпанының алдында, артқы жағында емес орналасқан. Бұл белгілі бір ұзындығы бар қарудың жалпы ұзындығын қысқартады, сондай-ақ ол әдетте жеңіл, ықшам, жасыруға қолайлы және дәстүрлі конфигурациядағы қарудан маневрлеуге оңай болады. Әскерлерге ықшам қару беру қажет болған жағдайда, бұқашақ конфигурациясын пайдалану оқпан ұзындығын сақтап, осылайша оқтан шығу жылдамдығын, ұзақтығын және баллистикалық тиімділігін қамтамасыз етеді. Бұл концепция алғаш рет 1901 жылы британдық Торникрофт карабинімен әскери сынақтан өтті, бірақ Ұлы Суық Соғысқа дейін жақсырақ жобалар мен жетілдірулер оны кеңінен қолдануға мүмкіндік берді. 1977 жылы Австрия армиясы әлемдегі алғашқы әскери күш ретінде Steyr AUG бұқашақ мылтығын негізгі жауынгерлік қару ретінде қабылдады. Содан бері көптеген елдердің әскерлері қытайлық QBZ 95, израильдік IWI Tavor, француздық FAMAS және британдық SA80 сияқты басқа бұқашақ үлгілерін де қолдануда.
A bullpup firearm is one with its firing grip located in front of the breech of the weapon, instead of behind it. This creates a weapon with a shorter overall length for a given barrel length, and one that is often lighter, more compact, concealable and more maneuverable than a conventionally configured firearm. Where it is desirable for troops to be issued a more compact weapon, the use of a bullpup configuration allows for barrel length to be retained, thus preserving muzzle velocity, range and ballistic effectiveness. The bullpup concept was first tested militarily in 1901 with the British Thorneycroft carbine, but it was not until the Cold War that more successful designs and improvements led to wider adoption. In 1977, the Austrian Army became the first military force in the world to adopt a bullpup rifle, the Steyr AUG, as a principal combat weapon. Since then the militaries in many countries have followed suit with other bullpup designs, such as the Chinese QBZ 95, Israeli IWI Tavor, French FAMAS and British SA80.
Этимология
Бұл конфигурация үшін "bullpup" терминінің шығу тегі ұзақ уақыт бойы белгісіз болды. 1957 жылы бұл сөз әдемі жиегі бар нысанаға арналған тапаншаны білдіретіні хабарланды. Британдық қару-жарақ сарапшысы Джонатан Фергюсон 2019-2020 жылдары терминнің шығу тегін зерттеді. Ол 1930 жылдардағы қару-жарақ журналдарында "bullpup" сөзінің мұндай мылтықтарды бульдог күшіктерімен (19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Англияда "bullpup" деп аталатын) салыстыруға негіделгенін көрсететін алғашқы сілтемелерді тапты, олар "қарқынды, жаман көрінетін, бірақ агрессивті және күшті" деп есептелген. Сөздің бастапқы мағынасы, иттерді сипаттау үшін қолданылуы, қазір қолданыстан шығып кеткен.
The origin of the term "bullpup" for this configuration has long been unclear. In 1957, the word was reported to denote a target pistol, particularly one with a fancy stock. British firearm expert Jonathan Ferguson researched the origin of the term in 2019–2020. He found early references in 1930s firearm magazines implying that "bullpup" is derived from an analogy of such rifles to bulldog puppies (colloquially called "bullpups" in England during the late 19th and the early 20th century), which were considered "squat, ugly but still aggressive and powerful". The original meaning of the word to describe dogs has since fallen out of use.
Сипаттама
Бұлшықеттік конструкция қарудың механизмдерін және доңғалақтың артына орналастырады, ал қабылдағыш функционалды түрде саптама қызметін аткарады, көбінесе тек жұқа соңғы пластинасы болады, бұл қаруды таза техникалық тұрғыдан алғанда "саптамасыз" қаруға айналдырады. Доңғалақ та тудыру тобының артына салынады.
The bullpup design places the gun's action mechanism and magazine behind the trigger, and the receiver functionally serves as the buttstock with usually only a thin endplate, making the gun more of a "stockless" weapon from a pure technical sense. The magazine is also inserted behind the trigger group
Артықшылықтар
Бұқа қаруының басты артықшылығы – оның жалпы ұзындығын ұңғы ұзындығын қысқартпастан айтарлықтай қысқарту мүмкіндігі. Бұл бұқа қаруын, әсіресе тар кеңістікте, ұқсас ұңғы ұзындығы бар дәстүрлі қарудан қарағанда маневрлеуге және жасыруға ыңғайлырақ етеді. Кейбір конструкцияларда, жеңілдетілген түркінің ұзындығы бірдей механизммен жабдықталған дәстүрлі мылтыққа қарағанда салмақты азайтады. Бұқа қаруының масса орталығы артқа қарай жылжығандықтан, атушының денесіне жақын орналасады. Бұл қозғалғанда бұрылу моментін азайтады, соның салдарынан қаруды кинематикалық тұрғыдан қолайлырақ етуге мүмкіндік береді, әсіресе атушы жүгіргенде. Ауыспалы бөлік пен түркі арасындағы қашықтық қысқа болғандықтан, кері соққы импульсі тікелей атушының иығына беріледі, ал қарудың көтерілуіне аз күш жұмсалады.
The primary benefit of a bullpup weapon is that the weapon's overall length can be significantly decreased without reducing the barrel length. This allows a bullpup weapon to be more easily maneuvered and concealed than a conventional weapon with a similar barrel length, especially in tight spaces. In some designs, the shorter length of stock reduces the weight compared to a conventional rifle with the same action. The center of mass of a bullpup weapon is more posterior, thus closer to the shooter's core. This means less torque when moved around, making the handling kinematically more comfortable, especially when the shooter is running. Due to the shorter distance between the action and the butt plate, the recoil impulse is transmitted more directly into the shooter's shoulder, with less leverage to create muzzle rise.
Кемшіліктер
Бұқалық қаруды қолданғанда, пайдаланушының беті механизмге анағұрлым жақын болады. Бұл шу деңгейін арттырып, атушының көзін және мұрнын ырықтандыратын газдардың әсеріне алып келуі мүмкін. Атылған оқ гильзалары солқай атушылардың бетіне тікелей түсуі мүмкін. Оңқай атушы үшін қаруды екінші қолмен ұстау қиынға соғуы мүмкін. Қару күрт бұзылған жағдайда, бұқалық қаруы қауіптірек, себебі ұңғы және механизм атушының басына, мойнына және кеудесіне жақын орналасқан. Ашық нысаналарды қолданғанда, бұқалық қарулар, әдетте, бірдей ұзындықтағы дәстүрлі қарулардан көз радиусы қысқа болады, бұл оқ тигізу дәлдігін төмендетеді. Бұқалық қарулардың триггері алға жылжытылғандықтан, триггерлік механизмге ұзақ байланыс қажет, сондықтан олардың триггерлері ауыррақ және азырақ сезімтал болады. Триггердің тартылу сипаттамалары осы себепті бұқалық қаруларға жиі айтылатын сын болып табылады. Патрондарды ауыстыру көбінесе интуитивті емес және ыңғайсыз, ал "бос түсіру" арқылы ауыстыру өте қиын. Бұл, әсіресе қаруға иінтірек орнатылған кезде қиындық тудыруы мүмкін, себебі иінтірек бұқалық қаруларда патрон ұясына жақын орналасқандықтан, патрон енгізуге физикалық кедергі келтіруі мүмкін.
When using a bullpup weapon, the user's face is much closer to the action. This can increase noise issues and cause irritation to the shooter's eye and nose from exhaust gas. Spent cartridge cases may be ejected directly into the face of left handed shooters. It can be difficult for a right handed shooter to "off hand" the weapon. In case of a catastrophic failure, a bullpup weapon is more dangerous because both the barrel and the action are nearer to the shooter's head, neck and torso. When using iron sights, bullpup firearms typically have a shorter sight radius than conventional designs of the same barrel length, compromising accuracy. Bullpup weapons need a much longer trigger sear linkage due to the trigger's forward position, so they tend to have stiffer, less precise triggers. Trigger pull characteristics are consequently a frequent criticism of bullpup weapons. Changing magazines is often less intuitive and ergonomic, and it is very difficult to perform a "drop free" change. This can be particularly problematic when the weapon is equipped with a sling, which attaches nearer to the magazine well in bullpup weapons and can physically interfere with magazine insertion.
Тарих
Ең алғашқы анықталған bullpup атыс қаруы – 1860 жыл шамасында профессор Ричард Поттер үшін Лондонның Riviere компаниясы жасаған ауыр стендтік нысана мылтығы. Оның салмағы 400 граммнан асады, калибрі шамамен 20 bore (0,60 дюйм) болатын сегізбұрышты ұңғысы және екі ойықты Brunswick шабуылдары бар. Қазіргі күні ол Британдық Ұлттық қару-жарақ қауымдастығының коллекциясында сақталады. Bullpup конструкциясының ең алғашқы қайталанатын үлгісінің бірі 1866 жылы Уильям Джозеф Кертис патент алған. Бұл идея кейіннен Thorneycroft карабині сияқты бұрандалы мылтықтарда қолданылды, бірақ қол ұстағыштан бұранда тұтқасына дейінгі арақашықтықтың ұлғаюы, ұзындығының қысқаруына қарағанда, ату уақытын ұзарту мәселесін тудырды. 1918 жылы жартылай автоматты атыс қаруларында қолданылғаны белгілі (6,5 мм француздық Faucon Meunier жартылай автоматты мылтығы, подполковник Арман Фредерик Факон жасаған), ал 1936 жылы француз Генри Делакр bullpup автоматты пистолетіне патент алды. Ұрыста қолданылған алғашқы bullpup – екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі PzB M. SS.41 танкіге қарсы мылтығы. Бұл қару неміс оккупациясы кезінде SS әскері қолданған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін батыс инженерлері неміс Sturmgewehr 44 шабуыл винтовкасынан шабыттанды, ол бұрандалы винтовкалар мен автоматтар арасындағы жақсы қағиданы ұсынды. Олардың арасында 1930 жылдары Польшаның ұлттық арсеналында жұмыс істеген поляк инженері Казимеж Янушевский (сонымен қатар Stefan Janson ретінде танымал) болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жұмылдырылғаннан кейін ол неміс және кеңес әскерлерінен қашып, Англияға келді, онда Энфилд Локстің Корольдік ұсақ қару фабрикасындағы «Польшалық жобалау тобының» мүшесі болды. Зауытты полковник-лейтенант Эдвард Кент Лемон басқарды. Янушевский жаңа мылтық әзірлеген кезде, «Идеалды калибр кеңесі» .303 патронына жаңа балама іздеді. Кеңес 7 мм оптималды патронды таңдады, оған сүйене отырып, Янушевский және Энфилдтегі екі команда өз жобаларын жасады. Стэнли Торп басқарған бір команда Sturmgewehr негізіндегі құлыптау жүйесі бар газбен жұмыс істейтін мылтықты жасады. Жобада қолданылған болаттан жасалған бөлшектерді алу қиын болды, сондықтан жобадан бас тартылды. Польшалық жобалау тобының еңбегінің нәтижесі EM 2 болды, ол маңызды жаңалықтарды ұсынды. EM 2 кейбір ерекшеліктерімен советтік АК-47-ге ұқсас болды, бірақ Янушевский бұл мылтықты ешқашан көрген емес. Бірінші маңызды bullpup шабуыл винтовкасы британдық бағдарламаның нәтижесінде пайда болды, ол қызметтегі пистолеттерді, пулеметтерді және мылтықтарды алмастыруды көздеді. EM 1 және EM 2 екі түрінде жаңа мылтық тұжырымы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шағын қарулармен жұмыс істеу тәжірибесінің нәтижесінде дүниеге келді. 1945 жыл шамасында неміс А. Коробов советтік Одақта 7,62×39 мм М43 калибрлі эксперименталды шабуыл винтовкасын жасады, ал одан әрі дамытылған ТКБ 408 1946–47 жылғы советтік армияның шабуыл винтовкасын сынауға қатысты, бірақ ол АК-47-ге қарағанда консервативті болғандықтан қабылданбады. АҚШ сол жылы қысқа ғана уақытқа прототиптік кезеңнен аспаған 45A модельін сынады; Джон Гаранд өзінің T31 bullpup-ын жасады, ол 1953 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін тоқтатылды. Bullpup конструкциясының кеңінен қолданылмай қалғандықтан, бұл тұжырымдама зерттеуді жалғастырды (мысалы: екінші Коробов bullpup-ы, TKB 022PM).
The earliest bullpup firearm thus far identified is a heavy bench rest target rifle made circa 1860 for a Professor Richard Potter by Riviere of London. It weighs more than and features an octagonal barrel of approximately 20 bore (0.60 in) in calibre, with two groove Brunswick rifling. It is held today in the collection of the British National Rifle Association. One of the earliest repeating bullpup designs was patented by William Joseph Curtis in 1866. The concept was later used in bolt action rifles such as the Thorneycroft carbine of 1901, although the increased distance from hand grip to bolt handle meant the decreased length had to be weighed against the increased time required to fire. It is known to have been applied to semi automatic firearms in 1918 (6.5 mm French Faucon Meunier semi automatic rifle developed by Lt. Col. Armand Frédéric Faucon), then in 1936 a bullpup machine pistol was patented by the Frenchman Henri Delacre. The first bullpup design used in combat was the PzB M. SS.41 anti tank rifle during World War II. It was a Czech weapon used by the SS, produced under German occupation. After World War II, Western engineers drew inspiration from the German Sturmgewehr 44 assault rifle, which offered a compromise between bolt action rifles and submachine guns. Among them was Kazimierz Januszewski (also known as Stefan Janson), a Polish engineer who had worked at the Polish national arsenal during the 1930s. After being mobilized during World War II he escaped German and Soviet forces and made his way to England, where he was a part of the "Polish design team" at Enfield Lock's Royal Small Arms Factory. The factory was run by lieutenant colonel Edward Kent Lemon. As Januszewski was developing a new rifle, the "Ideal Calibre Board" was searching for a replacement for the .303 cartridge. The Board decided on an optimal 7 mm cartridge on which Januszewski and the two teams working at Enfield had to base their designs. One design team led by Stanley Thorpe produced a gas powered rifle with a locking system based on the Sturmgewehr. The design used steel pressings which were difficult to obtain, and the design was scrapped. The result of the Polish design team's efforts was the EM 2, which broke significant new ground. The EM 2 contained some similarities to the Soviet AK 47, although Januszewski had never seen the Soviet rifle. The first significant bullpup assault rifle came from the British programme to replace the service pistols, sub machine guns, and rifles. In the two forms of the EM 1 and the EM 2, the new rifle concept was born as a result of the experience with small arms that was gained during the Second World War. A 7.62×39mm M43 calibre experimental assault rifle was developed by German A. Korobov in the Soviet Union around 1945, and a further development, the TKB 408 was entered for the 1946–47 assault rifle trials by the Soviet Army, although it was rejected in favour of the more conventional AK 47. The United States briefly experimented in the same year with the integrally scoped Model 45A bullpup, which never progressed beyond the prototype stage; John Garand designed his T31 bullpup, abandoned after his retirement in 1953. After these failures of the bullpup design to achieve widespread service, the concept continued to be explored (for example: a second Korobov bullpup, the TKB 022PM).