Кіріспе

"Жокестер" - американдық жазушы Исаак Азимовтың ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Ол алғаш рет 1956 жылы желтоқсанда шыққан Infinity Science Fiction журналында жарық көрген, ал Earth Is Room Enough (1957) және Robot Dreams (1986) жинақтарында қайта басылған. Бұл Multivac деп аталатын ойдан шығарылған компьютер туралы ерте байланысты оқиғалардың бірі.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Ноэль Мейерхоф - "Ұлы шебер", Жер бетіндегі танымал дарындылардың кішкентай тобының бірі, ол Мултивакка қандай сұрақтар қою керектігін біледі. Бірақ компьютерлік ғалымдар Мейерхофтың қимыл-қозғалысы өзгеріп жатқанына алаңдайды. Әзіл-аңыз айтушы ретінде ол Multivac-қа анекдот пен жұмбақтарды жіберіп жүргені анықталды. Компьютерлік талдау арқылы әңгіменің кейіпкерлері әзілдің шығу тегін, әсіресе, неге ойын-сауықтан басқа, түпнұсқалық әзіл деген нәрсе жоқ сияқты екенін зерттейді. Әр қалыпты әзіл - бұл бастапқыда басқа біреуден естілген нәрсе. Компьютер ақырында оларға, әзіл-қалжыңның шынымен адамзатты зерттейтін ғарышкерлер адамзатты зерттейтін психологиялық зерттеу құралы екенін айтады, адамдар тышқандарды зерттегендей. Олар өздерінің әзіл-қалжыңдарына жауаптарды түпнұсқадан бөлектеуге тырысты, сондықтан олар бізді ойын-сауыққа әртүрлі реакция жасауға "бағдарламалады". Әңгіме кейіпкерлері осы фактіге көз жеткізудің әзіл-қалжыңның құрал ретінде пайдасыз екенін болжайды, сондықтан ғарышкерлер оны қолдануды тоқтатады және кенеттен әңгіме кейіпкерлері кез-келген әзіл-қалжыңды еске түсіре алмайтындай сезінеді.

Бейімделулер

2006 жылы BBC 7 (қазіргі BBC Radio 4 Extra) арнасында Генри Гудман оқыған 30 минуттық хабарландыру ретінде жазылған.