Кіріспе

жоқ Малайзиядағы католик шіркеуі - Римдегі папаның рухани басшылығымен дүниежүзілік католик шіркеуінің бөлігі. Малайзиядағы апостолдық нунций қазіргі уақытта 2020 жылдың 22 қыркүйегінде тағайындалған архиепископ Войцех Залуски; Малайзияның Киелі орындағы резидент елшісі - Вестморленд Анак Эдвард Палон. 1511 жылы Малаккаға португалдықтардың әскери капелландары ретінде алғашқы католик діни қызметкерлері келді. Миссионерлер францискандықтар мен доминикандықтар еді. Кейіннен Малакка Оңтүстік және Қиыр Шығыс Азияға сенім таратқан мыңдаған миссионерлердің аялдамасына айналды. Бүгінгі күнге дейін миссионерлік құлшыныстың нәтижесінде осы жерлерде шағын христиан қауымдарын табуға болады. Малака осы аймақтағы шіркеу тарихында ерекше орын алады.

Ізгі хабарды уағыздаудың алғашқы толқыны

7 - 14 ғасырларда өзен сағаларында индуизмге негізделген көптеген кіші патшалықтар өмір сүрді. Шри-Виджай империясы осы аймаққа үлкен ықпал етті. 1403 жылы Суматраның ханзадасы Парамешвара Малакканы құрды. Кейіннен ислам дінін қабылдап, Шри-Махараджа Мохаммед Шах деген есімді алды. 1511 жылы португалдықтар әскербасы Афонсу де Альбукеркидің басшылығымен және алғашқы католик шіркеу қызметкерлерімен келді. Португалдар Малакканы дәмдеуіш саудасы үшін басып алды. 1545 және 1552 жылдар аралығында Франциск Ксавье Малакада уағыз айтты. 1557 жылы Малака суфрагандық орынға (орынбасары епархия) көтерілді. 1641 жылы Малакканы голландтар басып алды, ал биліктегілер католицизмді жойды. Епископтар мен діни қызметкерлер Тиморға қашып кетті.

Евангелизацияның екінші толқыны

1786 жылы сэр Фрэнсис Лайт Кедах сұлтанының қолынан Пенангты басып алды. 1809 жылы Пенангтағы жалпы колледж қайта ашылып, Азияның түкпір-түкпірінен келген семинариялар осында оқып жатты. 1819 жылы Сэр Стэмфорд Раффлз Сингапурға қоныс аударды. 1824 жылы Англия-Голландия келісімшартына қол қойылып, Нидерланды Малакканы Индонезияның Бенкуланға айырбастырды. Кейін 1826 жылы Пэнанг, Уэлсли провинциясы, Малака және Сингапур Британдық билік астындағы Тынықтардың қонысына айналды. 1852 жылы Сент-Маур сестерлері немесе Сәби Иса сестерлері (IJ) және Христиан мектептерінің ағайындары институты (Ла Салле ағайындары) Малайзия түбегіндегі ірі қалаларда христиан мектептерін құру үшін жүзіп кетті. Сондай-ақ, апалы-сіңлілілер жетімдер үйін де құрды. 1864 жылы қытайлы қалашықтар Кланг пен Гомбак өзендерінің саздық сағасының қосылуына келіп қоныстанды. 1874 жылы Пангкор келісім-шарты арқылы Малай мемлекеттеріне тікелей британдық билік орнады, ал солтандар әлі де діни егемендікті сақтады. XIX ғасырдың аяғында Малайзияға ағылшындықтар қалайы шахталарында, каучук плантацияларында және теміржолдарда жұмыс істеуге шақырған қытайлықтар мен үндістердің жаппай көшіп келуінен гүлденді. Католицизм алғаш рет Солтүстік Борнеоға (қазіргі Сабах) испан теңізшісі діни қызметкер болған Карлос Куартони 1857 жылы Бруней мен Лок Поринде (қазіргі Кота-Кинабалу) католикалық миссия құрған кезде келді. Алайда, оның көмекшілерімен болған проблемалар оны 1860 жылдан бастап жалғыз қалдырды және миссия аз жетістіктерге жетті, сондықтан ол Испанияға оралды. Католиктік Милл Хилл миссионерлері 1882 жылы Солтүстік Борнеоға испандықтардың күш-жігерін қайта құру үшін келді және негізінен қытайлық және түпкүлкілікті қауымдастықтарға, мысалы Кадазан Дусун халқына назар аударды. Осы арада Саравакта Милл-Хилл миссионерлерін ақ раджалар жергілікті ибан халқына тұрақтылық әкеледі деген үмітпен шақырды.

Екінші дүниежүзілік соғыс және төтенше жағдай (1940-1975)

1942-1945 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыс және жапондық оккупация кезінде мектептер жабылып, халық көп зардап шекті. 1948-1960 жылдары коммунистік көтеріліс Католик шіркеуіне өте жаулық танытты. 1948 жылы 1 ақпанда Малайя Федерациясы құрылды. 1955 жылы Куала-Лумпур мен Пенангтың екі епархиясы құрылды және алғашқы жергілікті епископтар Доминик Тадерон мен Фрэнсис Чанның құлшылыққа тағайындалуы болды. 1957 жылы 31 тамызда Малайя тәуелсіздік алды және оның бірінші премьер-министрі Тунку Абдул Рахман тағайындалды. 1962 жылы папа Иоанн XXIII шіркеудің жаңаруын талап етіп, Екінші Ватикан кеңесін ашты. 1963 жылы 16 қыркүйекте Малайзияны Сингапур, Сабах және Саравакпен біріктіретін үлкен мемлекет құрылды, бірақ 1965 жылы Сингапур Малайзиядан бөлініп, тәуелсіз республикаға айналды. 1969 жылы 13 мамырда сайлаудан кейін нәсілдік зорлық-зомбылық пен кісі өлтірулер тіркелді. Төтенше жағдай жарияланып, үйге шығуға тыйым салынды. 1970 жылы жаңа экономикалық саясат квота жүйесімен енгізілді. Он жыл ішінде христиандар кемсітілді, католик және басқа да христиан миссионерлері Сабахтан шығарылды. Алайда 1972 жылы Малакка Джохордың жаңа епархиясы құрылды, Малайзияда барлығы алты (Батыста үш, Шығыс Малайзияда үш). 1973 жылы Малайзия Қытайды таныған алғашқы АСЕАН елі болды. 1970-1975 жылдары солтүстік пен қалалық орталықтарда коммунистік әрекеттердің қайта жанданыуы саяси қақтығысты күшейтіп, христиандарға қарсы қуғын-сүргінге әкелді. 1974 жылы Малайзиядан шыққан алғашқы тұрақты диакна тағайындалды. 1975-1980 жылдар аралығында вьетнамдық босқындар (кемедегілер) көптеп келіп, елге жаңа қысым салды. 1976 жылы Батыс Малайзияның епископтары мен діни қызметкерлері үшін бір айлық Агиорнаменто (Пенанг қаласында) өткізілді. Малайзия түбегіндегі шіркеудің көрінісі жасалды.

Католик дінінің нығаюы (1977-2001)

Осы жылдар ішінде Малайзиядағы католик шіркеуі ұлттың экономикалық және өнеркәсіптік дамуымен қатар, діндер арасындағы диалогқа, экуменизмге және діни еркіндікке баса назар аударды. 1977 жылы Ипох қаласында алғашқы католик харизматикалық конвенция ұйымдастырылды. 1979 жылы Азия епископтарының әлеуметтік іс-қимыл институты Куала-Лумпурда діндер туралы диалогқа жиналды. 1981 жылы 1976 жылғы Аггиорнаментоны қайта қарау үшін Батыс Малайзиядан келген барлық діни қызметкерлердің жаңа жиналысы ұйымдастырылды. 1983 жылы олардың мүдделерін өкімет органдарымен таныстыру үшін буддизм, христиандық, индуизм, сикхтік (MCCBCHS) диалог бойынша Малайзия консультативтік кеңесі құрылды. Сонымен қатар, экуменизм рухымен 1984 жылы католик, протестант және евангелистік шіркеулерден тұратын Малайзияның христиан федерациясы құрылды. 1986 жылы Малайзия түбегіндегі пасторлық конвенция (PMPC I) жастарға қызмет етуді негізгі қажеттіліктердің бір бөлігі ретінде қарастырды, сонымен қатар кедейлер, дінаралық диалог, бірлік, тәрбие және қауым құру. 1989 жылы Саравак Евхаристиялық конгресс, Киелі кітап жылы және Киелі кітап конгрессі арқылы жаңарудың табысты әрекетіне үлкен күш салды. 1995 жылы Саравактағы шіркеулер исламнан басқа да діни білім беруді мектептерде рұқсат етуді сұрады. 1996 жылы PMPA II шолуларды жинақтады және Aggiornamento 1976 және PMPC 1986 қайта растады. Жүйелі және стратегиялық жоспарлау мен іске асыру туралы жаңаша шақыру болды. 1998 жылы Премьер-Министрдің орынбасары тұтқындалып, Реформа қозғалысы басталды. 1999 жылы Рим папасы Иоанн Павел II Ұлы юбилейлік құтқарылу жылын жариялады. Епископтар, діни қызметкерлер, діни қызметкерлер мен діндарлар мен діндар еместердің арасында алғашқы бірлескен қауымдық рухани демалыс ұйымдастырылды. 2001 жылы Бірінші Малайзия жарым аралы жас католикалық көшбасшылар форумы немесе LEAD 2001 ұйымдастырылды. Куала-Лумпур қаласында өткен ІІІ ПМПА-да БЭК-терде басымдық берілді.

Қасиетті орынмен қарым-қатынастар

Қараңыз: Киелі орын Малайзия қатынастары. Малайзия мен Киелі орын арасындағы дипломатиялық қарым-қатынасты Тун доктор Махатхир Мохаммад өзінің (Тун Махатхир) отставкаға кетуінен бұрын Папа Иоанн Павел ІІ-мен кездескен кезде бастады. Келіссөздер Нажиб Разак премьер-министр болғанға дейін жалғасты. Малайзия 2011 жылы Римде премьер-министр Датук Сери Наджиб Разак пен Папа Бенедикт XVI кездесуі кезінде Киелі орынмен ресми дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан болатын. Нажибпен бірге Куала-Лумпур архиепискобы Мерфи Николас Ксавье Пакиам болды. Архиепископ Пакиам Ватиканға Малайзия үкіметінің мүшесі ретінде емес, Ватиканнан шіркеу өкілі ретінде делегацияға қосылуын сұрады. Малайзияның Киелі орындағы алғашқы резидент елшісі, Тан Шри Бернард Гилюк Домпок 2015 жылдың қазан айында Папа Франциск сайлаған. 2017 жылы Куала-Лумпурдағы (Малайзия) Киелі орынның ресми кеңсесі ашылды. 14-ші жалпы сайлаудан кейін үкімет Барисан Насионалдан Пактан Харапанға ауысқаннан кейін Бернард Гилюк Домпок 2018 жылдың 30 маусымында қызметінен босатылды. Вестморленд Эдвард Палон, 21 наурызда Висма Путра Малайзияның Ватикандағы екінші елшісі болып тағайындалды. Малайзиядағы Апостолдық нунциатура 2011 жылдың 27 шілдесінде Киелі орынның Acta Apostolicae Sedis ресми актісі арқылы құрылды. Қазіргі кездегі нунций - архиепископ Войцех Залуски.

Католиктік басылымдар

Малайзиядағы католик шіркеуінің бүкіл Малайзиядағы барлық католик шіркеулеріне таратылатын The Herald деген апталық газеті бар. Сабах пен Саравакта да өздерінің жергілікті газеттері бар, мысалы, Католик Сабах (екі апта сайын) және Today's Catholic (ай сайын).