Кіріспе
Кариб бассейнінің фольклоры Кариб бассейнінің салт-дәстүрлерін, аңыздарын және наным-сенімдерін қамтиды. Кариб фольклорын зорлық-зомбылық, отарлау, құлдық және көпмәдени ықпалға толы тарих қалыптастырды. Нақтырақ айтқанда, Африка, Креол, Азия, Американың жергілікті халқы, Еуропа және Үндістан мәдениеттерінің әсерлері Кариб бассейнінде жиналып, аймаққа тән дәстүрдің қоспасын жасады. Кариб фольклорында әр түрлі мінез-құлықтарды бейнелейтін әр түрлі кейіпкерлер бар. Фольклор халықтық сөйлеу, креол диалогы және Кариб теңізінің "рухы" мен "жан"ын бейнелейтін фольклордың әдеби түрін құрайтын басқа да элементтерді араластыру арқылы дамыды. Кариб фольклорында көптеген тақырыптар қамтылған, соның ішінде отарлау мұрасы, мәдениеттердің әртүрлілігі және жеке басын іздеу. Нало Хопкинсон сияқты жазушылар осы фольклорлық элементтерді өздерінің шығармаларында мифтер мен дәстүрлерді қазіргі заманғы әңгімелеуге кіріктіру арқылы пайдаланады.
Caribbean folklore includes a mix of traditions, tales, and beliefs of the Caribbean region. Caribbean folklore was shaped by a history filled with violence, colonialism, slavery, and multicultural influences. Specifically, influences from African, Creole, Asian, Indigenous American, European, and Indian cultures converged in the Caribbean to create a blend of lore unique to the region. Caribbean folklore has a variety of different characters that portray different traits. Folklore has evolved by blending folk speech, Creole dialogue, and various other elements that create the literary form of folklore, which portrays the "spirit" and "soul" of the Caribbean. Many themes are covered in Caribbean folklore, including colonial legacies, diversity in cultures, and the search for identity. Writers such as Nalo Hopkinson use these folklore elements in their writings by weaving myths and traditions into their modern day storytelling.
Өмірбаян
Фольклор - бұл халықтың бір тобында сақталған дәстүрлі әдет-ғұрыптар, сөз тіркестері, билер, ертегілер немесе өнер түрлері. Әр топтың өз халқы туралы түрлі аңыздары мен әңгімелері бар. Кариб фольклорында әртүрлі кейіпкерлер ауызша және жазбаша әңгімелер арқылы уақыт бойы сәйкес келеді, мысалы "Анансе" және "Папа Боис". Соңғы 80 жыл ішінде халықтық сөйлеу және креол диалогтары басқа фольклорлық материалдарды қамтиды және халықтық сөйлеуді баяндау дауысында қолдану дамыды. Фольклор Кариб теңізіне тән әдебиеттің жаңа түрін құруға ықпал етеді, бұл әдебиет аймақтың және оның халқының жаны мен рухын қамтиды. Кариб теңізіндегі көптеген қоғамдардың тарихы колониализм, құлдық, сыртқы ықпал және тәуелсіздік үшін күрес. Бұл мәселелер Кариб теңізінің балалар әдебиетіндегі Кариб фольклорының бейнелеуін қалыптастырды. Кариб теңізі аймағы Едемдегі жағдайдан мүлдем өзгеше, мықты императорлық биліктің тарихы бар. Бұл тарихқа америкалықтардың жойылуы, африкалық құл саудасы, Қытай мен Шығыс Үндістаннан келген келісімшарт бойынша жұмыс істейтін қызметшілердің келуі жатады. Бұл әртүрлі мәдениеттер, тілдер мен дәстүрлер Кариб теңізінің фольклорына ықпал етеді. Африка құл саудасымен байланысты болғандықтан Кариб фольклоры Африка фольклорымен тығыз байланысты. Кариб аралдарында кездесетін аңыздар, әндер, мақал-мәтелдер, жұмбақтар мен ырымдардың көбісін Африкадан табуға болады. Африкадан әкелінген діни идеялар мен рәсімдер жаңа түрлердің пайда болуына ықпал етті. Кейбір жағдайларда бұл әртүрліліктерді жүзеге асыратын адамдар жиналып, өздерінің рәсімдерінің орындылығын шешуі қажет болды. Кариб теңізі аймағының геосаяси ерекшеліктері мен көп мәдени пейзажы суретшілер мен жазушыларды өздерінің шығармаларында аймақтық эстетиканы сақтап, бірнеше жеке тұлғаларды анықтауға талпындырады. Бұл көпмәденилік бірегейлік Кариб бассейнінің әдебиеті мен фольклорында тұрақты тақырып болып табылады, ол отарлау мұрасы, мәдени алуан түрлілік пен жеке және ұжымдық бірегейлік іздеу арасындағы динамиканы зерттейді. Кариб әдебиеті мен фольклоры көбінесе тілге (ағылшын, голланд, испан және француз) қарай жіктеледі. Креаль мәдениетін тілмен суреттеуде көбінесе шетелдік тұрғыдан жергілікті халықтың өмірін қарастыру және мәдени айырмашылықтарды көру арқылы жүзеге асады. Ауызша айтылатын дәстүрлер, соның ішінде Ананси әңгімелері мен фольклоры Кариб теңізінің мәдениетіндегі әңгімелеу стиліне әсер етті.
Кейіпкерлер
Кариб теңізі бойынша танымал Anancy Stories (Нэнси оқиғалары деп те аталады), олардың тамыры Батыс Африкаға жатады. Анансе - асанте тілінде "арақан" дегенді білдіреді. Анекдотшы Ананси (Ananci, Ananse, Anansi, Ananci Krokoko және Brer Nancy деп те аталады), оның тез ақыл-ойы және қиындықтарды жеңу қабілеті, көбінесе қулық арқылы, африкалық Кариб халықтық ертегі кейіпкерлерінің осы жанрында танымал, бірақ фольклорлық кейіпкерлерде басқа Батыс Африка әсерлері бар, соның ішінде қоян мен қиялы, олар йоруба және ибо халықтарының ертегілерінде бөлек немесе бірге пайда болады. Осы әңгімелерден басқа, африкалық діни тұлғалар Кариб фольклорының елеулі бөлігін құрайды. Көптеген табиғаттан тыс фольклорлық кейіпкерлердің африкалық құдайларға ұқсас ерекшеліктері бар және олар келесілерді қамтиды. "Папа Боис" көптеген формаларда пайда болады, кейде бұғы ретінде, кейде ескі жыртық киіммен, кейде шашты және өте ескі, күшті және бұлшықетті, шашы бөлінген тырнақтары мен сакасынан өсетін жапырақтары бар. Жануарлар мен ағаштардың қамқоршысы ретінде ол достарын аңшылар жақындап келе жатқанын ескерту үшін сиыр мүйізін соғады. Ол кісі өлтіруді, немесе орманды ойланбай-ақ жойып жіберуді төзбейді. "La Diablesse", шайтан әйел, кейде қарт қарт ретінде бейнеленеді, ол жалғыз жолдағы ағаш артында екіге бөлінген тырнағымен қадам басқан, шынжырлардың дыбысы оның кіші киімінің сыңғырлауына араласады. Кейде ол әдемі әйелдің кейпіне айналып, кез келген бейхабар адамды өлімге немесе ақымақтыққа итермелейді. Ол жас көрінсе де, бұл аралдардың дәстүрлі киімін киіп жүр: мадрас түрбаны, жартылай жеңді, көп кестеленген және түймелі көйлек, зепинг тремблант ("алтын тырнақтар") және өткен күндердің сән-салтанаты. Ол әдемі көрінсе де, оның бір жағы бар, ол әдетте бір аяқ пен қалыпты адам аяғы немесе екі аяқ бар, ол ұзын, құйылған көйлегін жасыруға пайдаланады.
Грейс Холворт
Грейс Холлуорт - Тринидад және Тобагодан шыққан әңгіме айтушы. Оның белгілі шығармалары: Stories to Read and Tell (1973), The Carnival Kite (1980), Mouth Open және Story Jump Out (1984). Ол Кариб теңізінің дәстүрлі аңыздарын қайтадан айтып береді, Кариб теңізінің аңыздарын сақтап, қайта жандандырады.
Дионна Брэнд
Дионн Брэнд - Тринидад және Тобагодан шыққан жазушы және саяси белсенді. Оның жазбалары Кариб теңізінің мәдениеттеріне, нәсіл, тарих, есте сақтау, жыныстық және жыныстық қатынас тақырыбына арналған. Брэнд өзінің Earth Magic (1979) және A Caribbean Dozen (1994) поэзия жинақтарымен танымал. Бұл шығармалар Кариб бассейнінің мәдениетіндегі балалық шақтың мәніне ерекше көзқараспен қарайды.
Нало Хопкинсон
Нало Хопкинсон - Ямайкадан шыққан жазушы, өзінің әңгімелеріне Кариб фольклорын енгізеді. Оның шығармаларында әдетте афро-кариб мифтері, дәстүрлері мен тілі бар. Оның романдарының кейіпкерлері, мысалы, Қоңыр қыз сақинада (1998) және Түн ортасында қарақшы (2000), Кариб фольклорының рухтарымен байланысады. Ол сюжеттерінде мотивтер, рәсімдер мен сенім жүйелерін қолданады.
Кітаптар тізімі және қосымша оқу
Абрахамс, Роджер Д. (1985). Африкалық американдық ертегілер: Жаңа әлемдегі қара дәстүрлер туралы әңгімелер. Пингвин. Елсвит, Шарон Баркан (2017 ж.). Кариб тарындағы әңгімелер: 24 ел мен аумақтың 438 аңызына арналған нұсқаулық, тақырыптар мен көздер тізімі. McFarland & Company, Inc. Волькстейн, Диана (1997). Сиқырлы апельсин ағашы: және басқа да гаити халық ертегілері. "Пингвин Рэндом Хаус" баспасы.
Wolkstein, Diane (1997). The Magic Orange Tree: and Other Haitian Folktales. Penguin Random House.