Кіріспе

Белхит шайқасы - Испанияда Азамат соғысы кезінде Испанияда Азамат соғысы кезінде Арагонда, Сарагосаны басып алу үшін 1937 жылдың қараша айының басына дейін жалғасқан, әлдеқайда үлкен шабуылдың бір бөлігі ретінде, Белхит қаласында және оның айналасында 1937 жылдың 24 тамызы мен 7 қыркүйегі аралығында (алғашқы жылы репрессия мен көшіруден кейін, 1936 жылы 4000-ға жуық адам өмір сүрді, шайқас кезінде 2600-ге дейін азайды) болған әскери операциялардың бірі. Сарагоса шабуылдары сәтсіз аяқталғандықтан, пропагандалық себептермен, республикашылар оны Белхит шайқасы деп атай бастады, сондықтан ол жеңіске ұқсады, Жеңісті хабарлауға келген журналистер, соның ішінде Эрнест Хемингуэй, атаулардың өзгеруіне ықпал етті. Ұлттықлер шатастықты жалғастырды, өйткені олар қаланың "нумантиндік" қорғанысын да үгіт-насихат үшін пайдаланды, Герниканың бомбалауының жаман бейнесін жою үшін.

Кіріспе

Брунетті басып алуға сәтсіз әрекет жасағаннан кейін, республикалық әскери басшылығы солтүстіктегі ұлтшылдардың ілгерілеуін баяулату үшін жаңа шабуылдар сериясын жасауға шешім қабылдады. Сондықтан Арагонға қарсы жаңа жорық жоспарланды. Бұл шешім саяси және әскери ойларға негізделген, өйткені үкімет оны аймақтағы Анархистік және Марксистік біріктіру жұмысшы партиясының (POUM) ықпалын азайтудың жолы ретінде көрді. Жорықтардың тағы бір мақсаты - жаудың саптарынан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан Арагонның астанасы Сарагосаны басып алу болды. Облыстық астананы басып алу символикалық мәннен көп нәрсені ұсынды, өйткені ол сонымен қатар бүкіл Арагон майданының байланыс орталығы болды. Испанияның осы бөлігіндегі соғыстың алғашқы жылында негізгі қалаларды иелену ашық ауылдың кең аумақтарын бақылаудан әлдеқайда маңызды екенін атап көрсетті. Ұлттықлердің үш дивизиясы ғана болды, 51, 52 және 105-ші, үш жүз шақырымдық майданға таралған, олардың көпшілігі қалаларда шоғырланған. Генерал Позас және оның штаб бастығы Антонио Кордон Бухаралозда штаб-пәтерлерін құрды. Олардың жоспары - Зюра мен Белхит арасындағы 100 шақырымдық орталық жолдың жеті нүктесінен өту. Олардың шабуылдаушы күштерін бөлу мақсаты кез-келген ұлттық қарсы шабуылды бөлу және Брунеттегіге қарағанда бомбалау мен оқ ату үшін аз нысана ұсыну болды.

Республикалық шабуыл

Шығыс республикалық армиясы XI және XV халықаралық бригадалармен бірге 80 мың адамнан тұратын шабуылға кірісті, Polikarpov I 16 (moscas), Polikarpov I 15 (chatos) атты алты авиациялық эскадрилья, SB 2 бомбалаушы (Kathiuskas), R Z және R 5 шағын бомбалаушы (Natachas және Rasantes) (жалпы 200 ұшақ) және жүз бес T 26 танкілер үш негізгі және бес қосалқы бағытта Зуера мен Белхит арасындағы жүз шақырымдық аралықта. Алғашқы екі майданда (солтүстік және орталық) республикашылар бос аумақтарды ғана ала алды. Фронттың оңтүстік бөлігінде Республика армиясы алғашқы екі күн ішінде Ла Пуэбла де Альбортон, Кодо, Медиана ауылдарын, ал үлкен Квинто қаласын шабуылдың төртінші күні басып алды. Кодо деген кішкентай ауылда Рекетейдің бір ротасы, Монсерраттың Терсиосы және 40 фалангистер екі күн бойы екі республикашыл бригаданы байлап қойды. Ең қатты қарсылық Белхитте болды, онда бес мыңға жуық ұлтшыл қорғаушылар (2273 әскери және 2600 жуық азамат, соның ішінде әйелдер, балалар мен қарттар) 6 қыркүйекке дейін қоршалған қалада қарсылық көрсетті, оны республикашылар басып алды. Логистикалық сәтсіздіктер мен әр түрлі бригадалар мен республикалық тараптағы командирлер арасындағы үйлестірудің болмауы Сарагосаға жоспарланған күтпеген шабуылды кешіктірді, бұл ұлтшылдарға күшейтулерді әкелуге мүмкіндік берді. Республика басшылары шабуылдың баяулап жатқанын көргенде, моральды көтеру үшін Белшитті алуға шешім қабылдады, бірақ ол күтілгеннен ұзақ қарсылық көрсетті. Бұл және кейіннен кейінге қалдырулар, мысалы, 1937 жылдың қазан айында Фуэнтес-де-Эброға қарсы танктермен жасалған үлкен шабуыл, екі айдан астам ұрыстан кейін Сарагосаға қарсы толыққанды шабуыл жасауды сәтсіз болды.

Ұлттық қарсы шабуыл

Бес ұлтшыл дивизиямен, оның екеуі Мадрид фронтынан шығарылды, артиллерия және 100-ден астам Fiat CR.32, Heinkel He 46, Savoia Marchetti SM.81 , Junkers Ju 52, Fiat Br.20 (Cicogna) және Heinkel He 51, ұлтшылдардың қарсы шабуылдары қалаға қарсы 30 тамызда басталды және 6 қыркүйекте аяқталды, олар Белхиттің соңғы қорғаушыларына күресті тоқтатып, қашуға тырысуға мүмкіндік берді. Ұлттық жердегі әскерлер Белшитті қоршап тұрған республикалық сызықтарды бұза алмады, қаладан 20 км қашықтықта қалды, сондықтан Ұлттық авиация қарсылықты ұзартудың кілті болды, күн сайын Ju 52 ірі жүк ұшақтарымен оқ-дәрі, азық-түлік және дәрі-дәрмек тастап, Белшиттің айналасындағы және ішіндегі республикалық позицияларды тиімді бомбалады. Неміс легионы Кондор үлкен маңызға ие болды, олардың жылдам ұшағы Heinkel He 70 (Rayo) күн сайын республикалық позицияларды суретке түсіріп, олардың көптеген батареяларын жоюға көмектесті. Сарагосаны қорғау үшін ұлтшылдардың қарсы шабуылдары қараша айының басына дейін жалғасты, Медиана, Фуэнтес-де-Эбро және Вертице-Силлеро айналасында қатты шайқастар болды.

Салдары

Республикалықтар бастапқы табысқа қол жеткізе отырып, майдан шебін 20 шақырымға ұлтшылдар аумағына тереңдете алға жылжытқанмен, шабуылдың екі негізгі мақсаты да сәтсіз аяқталды. Ұлттықлер солтүстіктегі үлкен шабуылдарын кейінге қалдырмады, өйткені олар Брунеттегі шайқастан бұрын жасаған еді, ал Сарагосаны басып алу әрекеті сәтсіз болды.

Ескірген жерлер ұлттық ескерткіш ретінде

Қала ішінара қираған, бірақ оны қайта құрудың орнына, Франко, 1938 жылы 11 наурызда қаланы қайтадан басып алғаннан кейін, ұлтшылдардың қарқынды бомбалауы мен артиллерия шабуылдарынан кейін, қираған жерлер Қызыл армияның "тірі" ескерткіші ретінде қол сұқпауға бұйырды. Бұрынғы қалаға жақын жерде жаңа қала салынды. Белхиттен оңтүстікке қарай Лобо төбедегі шұңқырлар мен үңгірлер сақталған және келушілер үшін ашық, сондай-ақ Эль Сасо мен Семинардың ұлттық позициялары.