Кіріспе
Польша әскери офицері генерал Антони Хрустиель (соғыс аты Монтер; 16 шілде 1895 - 30 қараша 1960) - Польша әскери офицері және Польша армиясының генералы. Ол 1944 жылғы Варшава көтерілісінің барлық қарулы күштерінің де-факто қолбасшысы, сондай-ақ Отандық армияның штаб бастығы ретінде танымал.
Gen. Antoni Chruściel ( nom de guerre Monter; 16 July 1895 – 30 November 1960) was a Polish military officer and a general of the Polish Army. He is best known as the de facto commander of all the armed forces of the Warsaw Uprising of 1944, as well as Home Army's chief of staff.
Ерте өмір
Антони Хрущель 1895 жылы 16 шілдеде Ланкут пен Прожеворск арасында орналасқан Гневчина Ланкуцка ауылында жергілікті фермер және сол ауылдың vogt Анджей Хрущельдің баласы болып дүниеге келді. 1909 жылы Ярослав қаласындағы жергілікті гимназияда оқып жүрген кезінде Хруштель құпия скауттар тобына қосылды; ол сондай-ақ Zarzewie қозғалысында белсенді болды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Львовқа көшіп барып, Шығыс легионына қосылды. Көп ұзамай, Австрия-Мажарстанның азаматы ретінде, ол Австро-Мажарстан армиясына шақырылды. 1915 жылы мамыр айында NCO мектебін бітіргеннен кейін ол әртүрлі лауазымдарда қызмет етті, соның ішінде 90-шы жаяу әскер полкінің ротасының командалық офицері болды. Австрия-Мажарстанның ыдырауынан және шығыс майдандағы хаостан кейін Хрущель полкі бүкіл австро-мажар армиясының жалғыз құрамасы болды. Бірнеше аптадан кейін Хрущель өзінің бірлігінің көпшілігімен бірге жаңа құрылған Польша армиясына қосылды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын
Польша-большевиктер соғысы кезінде Хрущель 14-ші жаяу әскер полкінде (негізінен бұрынғы 90-шы полк құрамында) 5-ші ротаның командирі ретінде өзінің NCO мансабын жалғастырды. 1922 жылдың қаңтарында ол осы бөлімнің 1-ші батальонының командирі болды, содан кейін 1922 жылдың қазан айында Львов қаласындағы 42-ші жаяу әскер полкіне ауыстырылды, онда ол 3-ші, содан кейін 6-шы ротаның командирі болды. Сонымен қатар Львов университетінде заңгерлік білім алды. Кадет корпусына ауысты, 1931 жылы Варшавадағы Жоғары соғыс мектебін бітіріп, Рембертовтегі жаяу әскерді даярлау орталығының профессоры болды. 1934 жылдың қазан айында Варшавадағы соғыс мектебінің тактика бөлімінің меңгерушісі болды. 1937 жылы қаңтарда 40-шы жаяу әскер полкінде командирдің орынбасары болып қызмет етті. Осы бөлімде жаттығуды аяқтағаннан кейін, 1938 жылдың наурыз айында Хрущель генерал Чехактың 30-шы жаяу әскер дивизиясының құрамында Брест-Литовск қаласында орналасқан әйгілі 82-ші Сібір жаяу әскер полкінің қолбасшысы болды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Хрущель полкі 1939 жылдың 23-27 наурызы аралығында жасырын түрде жұмылдырылды және Шчерцав ауылына көшірілді, онда ол Видавка өзенінде қорғаныс желісін құрды. 1939 жылғы Польша қорғаныс соғысы басталғаннан кейін, ол 2 қыркүйекте шайқасқа түсті. Лодзь армиясының Пиотрков операциялық тобының құрамында Хруштельдің бөлімшесі Модлин бекінісіне қарай кері шегінді және аймақтағы поляк бөлімдерінің капитуляциясына дейін оның қорғанысына қатысты. Дзяльдоводағы әскери тұтқын лагерінде қамалған ол қазан айының соңында, жаулық аяқталғаннан кейін босатылды. Түрмеден босату қателік болды деп қорқып, Хруштель Варшаваға көшіп барды. 1940 жылы маусымда ол қарулы күрес одағының (ZWZ) жер асты ұйымына қосылды. Бастапқыда оның штабының 3-ші бөлімшесінің басшысы, оқу мен тактикаға жауапты, сол жылдың қазан айынан бастап Хрущель Варшава қаласының ЗВЗ аймағының командирінің орынбасары лауазымын атқарды.
Көтеріліс
1944 жылдың 31 шілдесінде поляк командирлері генерал Бор Коморовский мен полковник Антони Хруштель келесі күні сағат 17:00-ге дейін Отан армиясының күштерін толық жұмылдыруға бұйрық берді. Хрущель (кодтық атауы "Монтер") Варшавадағы поляк күштеріне қолбасшылық етті. Бастапқыда ол өз әскерін сегіз аймаққа бөлді. 20 қыркүйекте олар поляк күштерінің қол астындағы қаланың үш аймағына сәйкес қайта ұйымдастырылды. Бүкіл күш Варшаваның ішкі армия корпусы (полякша: Warszawski Korpus Armii Krajowej) деп аталды және генерал Антони Хрустиелдің қолбасшылығында болды. Ол 14 қыркүйекте полковник болып тағайындалды. Көтеріліс жеңілгеннен кейін Хруштель тұтқындалып, неміс POW лагеріне жіберілді, ол 1945 жылдың мамыр айында американдықтар азат еткенге дейін сонда қалды.
Көтерілістен кейін
Көтерілістен кейін Антони Хруштель немістердің тұтқынына айналып, Нюрнбергке жақын Лангвассердегі Сталаг XIII D лагерінде, содан кейін Колдиц замоғындағы әйгілі Офлаг IV C лагерінде ұсталды. 1945 жылы мамыр айында американдықтар азат еткен Хруштель Польшаның ІІ корпусына қосылды және 1948 жылы британдықтар демобилизациялағанға дейін Батыс Польша армиясында қызмет етті. Алғашында Крущель Кеңес одағының Польшаға оралуын жоспарлағанмен, Польшаның коммунистік билігі оны поляк азаматтығынан айырды және ол елден кетуі керек болды. Демобилизациядан кейін ол Лондонға қоныс аударды. 1956 жылы Вашингтонға көшіп барып, аудармашы және заңгер болып жұмыс істей бастады. Ол 1960 жылы 30 қарашада қайтыс болды. Жергілікті поляк қауымының талабы бойынша, оны Пенсильвания штатының Дойлстаун қаласындағы поляк шіркеуінде жерледі. 1971 жылы Хрущель қайтыс болғаннан кейін коммунистер 1946 жылғы жарлығын алып тастады; бірақ бұл шешім ешқашан жария етілмеген. Коммунистік биліктің аяқталуы мен Польшадағы Кеңес өкіметінің құлдырауынан кейін Варшава көтерілісінің ардагерлері өздерінің қолбасшыларының күлін Варшаваға әкелуге шешім қабылдады. 2004 жылдың 30 шілдесінде, яғни көтерілістің 60 жылдығы қарсаңында Антони Хруштель мен оның әйелі Валерианы Варшавадағы Повузки әскери зиратында мемлекеттік жерлеу рәсімімен құттықтады.