Кіріспе

Испания азамат соғысындағы шайқас

Мерида шайқасында республикалық жасақтар Испанияның Африка армиясын тарихи Мерида қаласының жанында екі рет тоқтатуға тырысып, сәтсіздікке ұшырады. Ұлтшылдар 1936 жылдың 10 тамызында республикашыларды қаладан ығыстырып, келесі күні бақылауға алды, бұл генерал Хуан Ягуеге бірнеше күннен кейін Бадахоз шайқасында көршілес Бадахозды қоршауға және жаулап алуға мүмкіндік берді.

Ұлттық алға басу

Полковник Карлос Асенсио басқаратын ұлтшыл әскері неміс және итальяндық "кеңесшілердің" көмегімен Севильяда жиналды. 2 тамызда генерал Квейпо де Льяно ұсынған жүк көліктерімен қарулы күштер "Блицкриг" стиліндегі шабуылды солтүстікке қарай бастады. 3 тамызда майор Антонио Кастехон екінші колоннамен келді. Асенсио 6 тамызда республикашылардың қарсылығын күшпен бұзып, солтүстікке жылдам ілгеріледі. Келесі күні Африка армиясы қанды шайқастан кейін екі тараптың да көп шығынын келтіріп, Альмендралехо ауылын басып алды. Республикашылдар солтүстікке, жақын орналасқан Меридаға шегінді, ал ұлтшылдар Кастехонның келуін күтті.

Шайқас

10 тамызда республикалық жасақ Гуадиана өзенінің жағасында, Мерида қаласынан оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде қайтадан тұрақтап, қарсы тұрды. Шайқасқа испан шетелдік легионының екі бөлімі (IV және V бөлімдері) және марокколық регулярлардың бір тобы (II тобы) қатысты. Шабуылға дейін Мерида қаласы ұлтшылдардың артиллериясы мен авиациясынан қатты оққа түсті. Көтерілісшілер қалаға үш бағыттан шабуыл жасады: IV бөлім оңтүстіктен, Аланж мен Зафраны басып алғаннан кейін Гуадиана өзенін кешіп, II тобы шығыстан, ал V бөлім Пуэнте Романо көпірінен өтті. IV бөлім бастапқыда өзеннен өте алмады және Альмендралехоға шегінді, бірақ II тобы қалаға енді. Осы уақытта Асенсио V бөлімімен көпірді басып алып, содан кейін өзенді кешіп, қаланы жаулап алды. Адалдыққа берілген жасақ қоршауға түсу қаупінен қашып, шегінді, ал генерал Ягуе көтерілісшілер армиясына басшылық ету үшін келді. Қала басып алынғаннан кейін Ягуе әскерлері қанды қырғынды жасады. Анита Лопес басқарған қорғаныс комитеті ұлтшылдар тарапынан өлім жазасына кесілді. Ягуе Асенсио мен Кастехонмен бірге Бадахосқа қарсы батысқа қарай жылжыды, ал майор Хели Телла басқаратын әскерлер отряды Мериданы ұстап тұруға қалды. 11 тамызда республикалық жасақ Мадридтен келген Asaltos және Guardia Civil күшті тобымен қайтадан пайда болды. Республикашылдар шабуыл жасады, бірақ Телланың кәсіби легионерлерінен жеңіліске ұшырады. Осы уақытта Ягуе әскерлері Бадахос қаласын шабуылмен басып алды.

Салдары

Мерида мен Бадахосты басып алғаннан кейін, ұлтшылдар солтүстік және оңтүстік аймақтарды біріктірді. Сонымен қатар, ұлтшылдар Бадахоз провинциясының батыс жартысын басып алды, ал Республика үкіметі Португалия шекарасын жоғалтты. Ұлтшылдар басып алынған аумақта қатал репрессия жүргізді.