Еуропадағы сауда революциясы: 11-18 ғасырлардағы экономикалық өсім, жаңа сауда жолдары, меркантилизм, колонизация тарихы. Сауданың дамуы мен өркендеуі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Революция
Revolution
Еуропа тарихында коммерциялық революция – 11-шы ғасырдан басталып, 18-шы ғасырдың ортасында өнеркәсіптік революцияға дейін жалғасқан, саудаға негізделген Еуропа экономикасының дамуын көрсетеді. Шамамен 1100 жылдан бастап, крест жорықтарымен бірге еуропалықтар бұрын Еуропада сирек кездесетін дәмдеуіштер, жібек және басқа да тауарларды қайта ашты. Тұтынушылардың сұранысы сауданы дамытып, орта ғасырдың екінші жартысында (шамамен 1000-1500 жылдары) сауда кеңейді. Жаңадан құрылған Еуропа мемлекеттері 15-16 ғасырларда саяхаттар арқылы жаңа сауда жолдарын зерттеп, үлкен, жаңа халықаралық сауда желілерін құруға мүмкіндік алды. Сонымен қатар, елдер жаңа байлық көздерін іздестіріп, меркантилизм мен колониализмді қолданды. Коммерциялық революция жалпы сауданың және банк, сақтандыру, инвестициялар сияқты қаржылық қызметтердің өсуімен сипатталады.
In European history, the commercial revolution saw the development of a European economy – based on trade – which began in the 11th century AD and operated until the advent of the Industrial Revolution in the mid 18th century. Beginning c. 1100 with the Crusades, Europeans rediscovered spices, silks, and other commodities then rare in Europe. Consumer demand fostered more trade, and trade expanded in the second half of the Middle Ages (roughly 1000 to 1500 AD). Newly forming European states, through voyages of discovery, investigated alternative trade routes in the 15th and 16th centuries, which allowed European powers to build vast, new international trade networks. Nations also sought new sources of wealth and practiced mercantilism and colonialism. The Commercial Revolution is marked by an increase in general commerce, and in the growth of financial services such as banking, insurance, and investing.
Коммерциялық революцияның басталуы
Бұл терминді Карл Поланьи өзінің "Ұлы трансформация" атты еңбегінде қолданған: "Саяси тұрғыдан алғанда, орталықтандырылған мемлекет коммерциялық революцияның нәтижесінде пайда болған жаңа құрылым болды". Кейіннен экономикалық тарихшы Роберто Сабатино Лопес оны ағылшын өнеркәсіптік революциясынан назарды аудару үшін пайдаланды. Өзінің ең танымал кітабы "Орта ғасырдың коммерциялық революциясы" (1971, көптеген қайта басылымдармен) Лопес орта ғасырлық кезеңнің Еуропа тарихына жасаған ең маңызды үлесі – 11-14 ғасырлар аралығында құрылған сауда экономикасы екенін айтты. Бұл экономика алғашқыда Итало-Византиялық шығыс Жерорта теңізі аймағында дамыды, бірақ ақырында итальяндық қала-мемлекеттерге және Еуропаның басқа бөліктеріне тарады. Мұндай экономика шамамен 14 ғасырдан 18 ғасырға дейін өркендеді. Уолт Уитман Ростов бастамасын 1488 жылы, яғни алғашқы еуропалықтардың Жақсы Үміт мүйісін айналып өткен жылы "кездейсоқ" деп белгіледі. Көптеген тарихшылар, соның ішінде Роберт Сабатино Лопес, Анжелика Лайо, Ирвинг У. Реймонд және Питер Спаффорд сияқты ғалымдар, 11-13 ғасырларда коммерциялық революция болғанын, немесе оның кейінірек емес, осы кезеңде басталғанын көрсетеді.
The term itself was used by Karl Polanyi in his The Great Transformation: "Politically, the centralized state was a new creation called forth by the Commercial Revolution ". Later the economic historian Roberto Sabatino Lopez, used it to shift focus away from the English Industrial Revolution. In his best known book, The Commercial Revolution of the Middle Ages (1971, with numerous reprints), Lopez argued that the key contribution of the medieval period to European history was the creation of a commercial economy between the 11th and the 14th century, centered at first in the Italo Byzantine eastern Mediterranean, but eventually extending to the Italian city states and over the rest of Europe. This kind of economy ran from approximately the 14th century through the 18th century. Walt Whitman Rostow placed the beginning "arbitrarily" in 1488, the year the first European sailed around the Cape of Good Hope. Most historians, including scholars such as Robert Sabatino Lopez, Angeliki Laiou, Irving W. Raymond, and Peter Spufford indicate that there was a commercial revolution of the 11th through 13th centuries, or that it began at this point, rather than later.
Колониализм және меркантилизм
Ортағасырлық жылы кезеңнің (немесе ортағасырлық ауа райы аномалиясының) аяқталуына себеп болған климаттың нашарлауы 14 ғасырдың басында экономикалық құлдырауға әкелді (Ұлы ашаршылықты қараңыз). Дегенмен, демографиялық өсім 1347 жылы қара өлім эпидемиясы келгенге дейін жалғасты, сол кезде Еуропа халқының шамамен 50%-ы осы індеттен қаза тапты. Еңбек күшінің жетіспеуінен туған экономикалық салдар жалақының өсуіне алып келді, ал азайып бара жатқан халықты қамтамасыз етуге ауыл шаруашылығы өнімдері қайтадан жеткілікті болды. 15 ғасырдың басындағы экономикалық өркендеу, бұрынғы ғасырлардағы сауда революциясымен байланысты, навигация және картографияның жетілдірілуіне байланысты толық күшімен қайта келді. Геосаяси, ақша-кредиттік және технологиялық факторлар жаңа ашылулар дәуірін жеңілдетті. Осы кезеңде (1450–17 ғасыр) Еуропаның экономикалық орталығы Исламдық Жерорта теңізінен Батыс Еуропаға (Португалия, Испания, Франция, Нидерланды және белгілі бір дәрежеде Англияға) көшті. Бұл көшу Африканы сәтті айналып өту арқасында болды, бұл Шығыспен теңіз саудасын ашты: Португалияның Васко да Гама 1498 жылдың мамырында Жақсы Үміт мүйісін айналып өтіп, Үндістанның Каликут қаласына қонғаннан кейін, шығыс саудасының жаңа жолы ашылды, бұл Осман түріктерінің және итальяндық қала-мемлекеттердің монополиясын жойды. Үндістанның байлығы енді еуропалықтардың зерттеуіне ашық болды; Португалия империясы – дәмдеуіш саудасынан өскен алғашқы еуропалық империялардың бірі болды, және олардың сауда революциясы да кейіннен болды.
The deterioration of the climate that brought about the end of the medieval warm period (or medieval weather anomaly) caused an economic decline at the beginning of the 14th century (see Great Famine). However, demographic expansion continued until the arrival of the Black Death epidemic in 1347, when ca. 50% of the European population was killed by the plague. The economic effects of a labor shortage actually caused wages to rise, while agricultural yields were once again able to support a diminished population. By the beginning of the 15th century, the economic expansion associated with the commercial revolution in earlier centuries returned in full force, aided by improvements in navigation and cartography. Geopolitical, monetary, and technological factors drove the Age of Discovery. During this period (1450–17th century), the European economic center shifted from the Islamic Mediterranean to Western Europe (Portugal, Spain, France, the Netherlands, and to some extent England). This shift was caused by the successful circumnavigation of Africa, which opened up sea trade with the east: after Portugal's Vasco da Gama rounded the Cape of Good Hope and landed in Calicut, India in May 1498, a new path of eastern trade was possible, ending the monopoly of the Ottoman Turks and the Italian city states. The wealth of the Indies was now open for the Europeans to explore; the Portuguese Empire was one of the early European empires to grow from spice trade. their commercial revolution was later as well.
Геосаяси факторлар
1453 жылы Осман түріктері Константинопольді басып алды, бұл Еуропа мен Шығыс Азия арасындағы құрлықтағы сауда жолдарын үзіліске келтірді (немесе құнына елеулі үстеме жасады), сондықтан балама жолдар іздеу қажет болды. Англия заңдары теңіз күшіне пайда келтіру үшін өзгертілді, бірақ оның нәтижесінде егін шаруашылығында коммерциялық әсерлер болды. Бұл заңдар Солтүстік Еуропамен сауда жасаған Ганза лигасының ыдырауына да себеп болды. Реконкистаның нәтижесінде испандықтарда одан да көп халықтар мен жерлерді жаулап алуға дайын жауынгерлік мәдениет қалыптасты, сондықтан Испания өзінің зор теңіз империясын дамытуға толыққанды мүмкіндік алды. Еуропалық державалар арасындағы бәсекелестік колониялық империялар құру үшін күшті жарыс тудырып, Еуропадан теңізге шығуға серпіліс берді.
In 1453, the Ottoman Turks took over Constantinople, which cut off (or significantly increased the cost of) overland trade routes between Europe and the Far East, so alternative routes had to be found. English laws were changed to benefit the navy, but had commercial implications in terms of farming. These laws also contributed to the demise of the Hanseatic League, which traded in northern Europe. Because of the Reconquista, the Spanish had a warrior culture ready to conquer still more people and places, so Spain was perfectly positioned to develop their vast overseas empire. Rivalry between the European powers produced intense competition for the creation of colonial empires, and fueled the rush to sail out of Europe.
Ақшалай факторлар
Күміс монеталарға деген қажеттілік сонымен қатар, алтын мен күмісті Таяу және Алыс Шығысқа саудаға жұмсау арқылы кеңейтілген зерттеулерге деген ынтаны күшейтті. Еуропалықтар күміс пен алтын монеталарының тек бір бағытта – Еуропадан шығып, олардың қазір Осман империясымен байланысы үзілген саудасына жұмсалатынын үнемі сезінетін. Тағы бір мәселе – Еуропадағы күміс және алтын кендерінің қоры таусылып бітті. Қалған кенге жету қиын болды, себебі кен орнын су басып, технология жеткілікті деңгейде дамымағандықтан, суды шығарып, кенге немесе алтынға қол жеткізу мүмкін болмады. Екінші аргумент – коммерциялық революцияның бастапқы кезеңінде сауда алтын-күміс іздеумен емес, алтын монеталарға деген жаңа сеніммен гүлденді. Италияның Генуя және Флоренция қалалары (оларда 1252 жылы алғашқы алтын монеталар соғыла бастады) және Сицилия Корольдігі сияқты мемлекеттер Тунис және Сенегал сияқты сауда серіктестері арқылы үнемі алтын алатын. Жаңа, тұрақты және барлық елдерде қабылданған, дәстүрлі еуропалық монета жүйесімен үйлесімді және сауданы жеңілдету үшін валютаға деген сұранысты қанағаттандыратын монеталар әлемнің қалған бөлігімен сауда жасауды одан да пайдалы етті.
The need for silver coinage also affected the desire for expanded exploration as silver and gold were spent for trade to the Middle and Far East. The Europeans had a constant deficit in that silver and gold coin only went one way: out of Europe, spent on the very type of trade that they were now cut off from by the Ottomans. Another issue was that European mines were exhausted of silver ore and gold. What ore remained was too deep to recover, as water would fill the mine, and technology was not sufficiently advanced enough to successfully remove the water to get to the ore or gold. A second argument is that trade during the youth of the commercial revolution blossomed not due to explorations for bullion (gold and silver coinings) but due to a newfound faith in gold coinage. Italian city states such as Genoa and Florence (where the first gold coins began to be minted in 1252) and kingdoms such as the Kingdom of Sicily routinely received gold through such trading partners as Tunisia and Senegal. A new, stable and universally accepted coinage that was both compatible with traditional European coinage systems and serviced the increased demand for currency to facilitate trade made it even more lucrative to carry out trade with the rest of the world.
Технологиялық факторлар
XVI-XVIII ғасырларда еуропалықтар таңғажайып теңіздік жаңалықтар жасады. Бұл жаңалықтар оларға теңіз арқылы кеңістікті кеңейтуге және, әсіресе XVI және XVII ғасырларда, колониялар құруға мүмкіндік берді. Олар кемелер үшін жаңа желкендерді, қаңқаға негізделген кеме жасауды, батыс "галеасын" (11-ші ғасырдың соңында), күрделі навигациялық құралдарды, сондай-ақ толыққанды карталар мен сызбаларды жасады. Исаак Ньютон "Табиғат философиясының математикалық принциптері" еңбегін жариялағаннан кейін навигация өзгерді, себебі теңізшілер Ньютонның қозғалыс теориясын пайдаланып, айдың және басқа да аспан денелерінің қозғалысын болжауға мүмкіндік алды. 1670 жылдан бастап бүкіл әлем негізінен қазіргі заманғы ендік өлшеу құралдарын қолдана отырып өлшенді. 1676 жылы британдық парламент навигацияны сол заманның ең маңызды ғылыми мәселесі деп жариялады және 1714 жылы бойлықты анықтау мәселесін шешуге үлкен қаржылық сыйлық ұсынды. Бұл 1730 жылдан кейін теңіз хронометрін, ай қашықтығын анықтау әдісін және октантты ойлап табуға түрткі болды. XVIII ғасырдың соңына қарай навигаторлар бұрынғы құралдарын октанттар мен секстанттармен алмастырды.
From the 16th to 18th centuries, Europeans made remarkable maritime innovations. These innovations enabled them to expand overseas and set up colonies, most notably during the 16th and 17th centuries. They developed new sail arrangements for ships, skeleton based shipbuilding, the Western "galea" (at the end of the 11th century), sophisticated navigational instruments, and detailed charts and maps. After Isaac Newton published the Principia, navigation was transformed, because sailors could predict the motion of the moon and other celestial objects using Newton's theories of motion. Starting in 1670, the entire world was measured using essentially modern latitude instruments. In 1676, the British Parliament declared that navigation was the greatest scientific problem of the age and in 1714 offered a substantial financial prize for the solution to finding longitude. This spurred the development of the marine chronometer, the lunar distance method and the invention of the octant after 1730. By the late 18th century, navigators replaced their prior instruments with octants and sextants.
Маңызды адамдар
Еуропалық зерттеулерге маңызды үлес қосқандардың қатарында Португалияның Генрих Теңізшісі, ол 1420 жылы Атлант мұхитына шыққан алғашқы еуропалық болды. Басқалары – Бартоломеу Диаш, ол алғаш рет Жақсы Үміт мүйісін айналып өтті; Васко да Гама, ол Португалиядан Үндістанға тікелей теңіз жолымен жетті; Фердинанд Магеллан, Жер шарын айналып шыққан алғашқы адам; Кристофер Колумб, Америкамен маңызды кездесулер жасады; Жак Картье, Солтүстік-Батыс өткелін іздеу үшін Францияға сапар шекті; және тағы да басқалар.
Significant contributors to European exploration include Prince Henry the Navigator of Portugal, who was the first of the Europeans to venture out into the Atlantic Ocean, in 1420. Others are Bartolomeu Dias, who first rounded the Cape of Good Hope; Vasco da Gama, who sailed directly to India from Portugal; Ferdinand Magellan, the first to circumnavigate the Earth; Christopher Columbus, who significantly encountered the Americas; Jacques Cartier, who sailed for France, looking for the Northwest Passage; and others.
Негізгі ерекшеліктері
Рим империясының экономикасы ақшаға негізделген, бірақ империя құлағаннан кейін ақша тапшы болды; билік пен байлық толығымен жерге байланысты болды, ал жергілікті феодтар өздерін-өздерімен қамтамасыз етті. Сауда қауіпті және қымбат болғандықтан, саудагерлердің саны аз болды, сауда да көлемді емес еді. Ақшаның тапшылығы жағдайды жақсартпады; алайда, Еуропаның экономикалық жүйесі 14-шы ғасырда, ішінара Қара өлім мен крест жорықтарының салдарынан өзгере бастады. Банктер, қор биржалары және сақтандыру жаңа сауданың тәуекелдерін басқарудың құралдарына айналды. Жаңа заңдар енгізілді. Елдер дамыған сайын саяхаттау қауіпсіздігі арта түсті. Барлық жаңа сауда белсенділігінің нәтижесінде экономикалық теориялар дамуға көшті. Коммерциялық революция бұрынғы бейресми сауда және коммерция әдістерін ресми түрде бекітумен де сипатталады.
The economy of the Roman Empire had been based on money, but after the Empire's fall, money became scarce; power and wealth became strictly land based, and local fiefs were self sufficient. Because trade was dangerous and expensive, there were not many traders, and not much trade. The scarcity of money did not help; however, the European economic system had begun to change in the 14th century, partially as a result of the Black Death, and the Crusades. Banks, stock exchanges, and insurance became ways to manage the risk involved in the renewed trade. New laws came into being. Travel became safer as nations developed. Economic theories began to develop in light of all of the new trading activity. The commercial revolution is also marked by the formalization of pre existing, informal methods of dealing with trade and commerce.
Инфляция
Испания Жаңа әлемдегі ізденістері арқылы заңды түрде шамамен 180 тонна алтын және 8200 тонна күміс жинады, сондай-ақ контрабанда арқылы тағы бір белгісіз мөлшерде күміс алды, бұл ақшаны соғыстарды және өнерді қаржыландыруға жұмсады. Бұрын ақша тапшы болған Еуропаға күміс көптеп таралуы инфляцияға себеп болды. Халықтың өсуі, бірақ өндіріс деңгейінің тоқырауы, жұмыскерлердің төмен жалақысы және тұрмыс құнының өсуі инфляцияны одан әрі күшейтті. Бұл мәселе, қара өлімнен туған халық азаюымен бірігіп, ауыл шаруашылығы жүйесіне әсер етті. Жер иелері аристократиясы инфляциядан зардап шекті, себебі олар шаруаларға төлейтін жалақының мөлшері тұрақты болғандықтан, шаруалардың жалақыны көбейту талаптарына жауап беру қиын болды. Аристократия бұл жағдайды түзету үшін жерлерін қысқа мерзімге жалға беру арқылы жер жалғасын уақыт-уақытпен қайта бағалауға тырысты. Қожалық жүйе (жер иесі мен шаруалар арасындағы қарым-қатынас) ақырында жойылды, және жер иелері аристократиясы өмір салтын сақтау үшін жерлерінің бір бөлігін сатуға мәжбүр болды. Мұндай сатулар жерді бай қарапайым халыққа өткізіп, олардың әлеуметтік статусын арттырды. Бұрынғы "ортақ жерлер" жер иелерімен қоршалып алынды, бұл "қоршау" деп аталатын процесс, мал шаруашылығының (әсіресе тоқыма өнеркәсібі үшін қой жүнінің) өндіріс шығындарын төмендетті. Бұл "қоршау" шаруаларды ауылдық жерлерден қалаларға көшіруге мәжбүр етті, нәтижесінде қалалар өсті. Күміс монеталардың молынан болуы сауданың түрлі салаларда кеңеюіне мүмкіндік берді.
Spain legally amassed approximately 180 tons of gold and 8200 tons of silver through its endeavors in the New World, and another unknown amount through smuggling, spending this money to finance wars and the arts. The spent silver, suddenly being spread throughout a previously cash starved Europe, caused widespread inflation. The inflation was worsened by a growing population but a static production level, low employee salaries and a rising cost of living. This problem, combined with underpopulation (caused by the Black Death), affected the system of agriculture. The landholding aristocracy suffered under the inflation, since they depended on paying small, fixed wages to peasant tenants that were becoming able to demand higher wages. The aristocracy made failed attempts to counteract this situation by creating short term leases of their lands to allow periodic revaluation of rent. The manorial system (manor system of lord and peasant tenant) eventually vanished, and the landholding aristocrats were forced to sell pieces of their land to maintain their style of living. Such sales transferred ownership to wealthy commoners, who wanted to buy land and thereby increase their social status. Former "common lands" were fenced by the landed gentry, a process known as "enclosure" which subsidized the cost of raising livestock (mainly sheep's wool for the textile industry). This "enclosure" forced the peasants out of rural areas and into the cities, resulting in urbanization. The increase in the availability of silver coin allowed for commerce to expand in numerous ways.
Банктер
Орта ғасырдың соңындағы заңдық және діни жаңалықтар 16 ғасырдың басында қазіргі заманғы банк жүйесінің дамуына жағдай жасады. Пайыз алуға рұқсат берілді және басқа адамдардың ақшасын пайдаланудан түскен табысқа ие болуға болады. 14 ғасырдың соңында Италия түбегінде күміс пен алтын монета жетіспегендіктен банктер жұмыс істеуде қиындықтарға тап болды. Бірақ 16 ғасырдың соңына қарай, жеткілікті мөлшерде алтын-күміс жиналды, соның арқасында көптеген адамдар аздаған соманы жинап, оны капитал ретінде пайдалана алды. Осы қолжетімді ақшаның артуына жауап ретінде Солтүстік Еуропаның банктері дамыды, соның ішінде Фуггерлер отбасы да бар еді. Фуггерлер бастапқыда кеншілер болған, бірақ тез арада банк ісіне араласып, пайыз алу және басқа да қаржылық қызметтермен айналысты. Олар кішкентай адамдардан бастап, жоғары ақсүйектерге дейін барлық клиенттермен жұмыс істеді. Олардың банктері тіпті императорлар мен патшаларға да қарыз берді, бірақ клиенттері берешегін төлемегенде банкротқа ұшырады. Осы отбасы және басқа да тұлғалар Италиялық әдістерді қолданды, бұл Ганза лигасының Солтүстік Еуропадағы өзгерістерге ілесіп қалу мүмкіндігінен асып түсті. Антверпенде Еуропадағы алғашқы ақша айырбастау орталықтарының бірі – биржа болды, онда адамдар валюта алмастыра алатын. Антверпенді қоршаудан (1584-1585) кейін көптеген сауда операциялары Амстердамға көшірілді. Амстердам банкі, жекеменшік Стокгольм корпорациясының үлгісін алды, сауданың қиындықтарын азайту үшін қағаз ақша шығара бастады, металл (монеталар мен алтын-күміс) алмасуларда қолданылмайтын болды. 1609 жылы Amsterdamsche Wisselbank (Амстердам айырбастау банкі) құрылды, бұл Амстердамды өнеркәсіптік революцияға дейін әлемнің қаржы орталығына айналдырды. Акционерлік компаниялар мен банктердің арасындағы байланысқа жарқын мысал ретінде 1694 жылы ашылған Англия банкі акционерлік компания болып табылды. Банк кеңселері әдетте сауда орталықтарына жақын орналасқан, ал 17 ғасырдың соңында сауданың ірі орталықтары Амстердам, Лондон және Гамбург порттары болды. Жеке тұлғалар осы банктерден аккредитивтер сатып алып, Шығыс Үндістанның табысты саудасына қатыса алатын, бірақ тауарлар үшін алған баға кемелердің қайтуына (бұл көбінесе уақытында болмайтын) және олар тасыған жүкке (көбінесе жоспарға сәйкес келмейтін) байланысты болды. Осы себепті тауар нарығы өте тұрақсыз болды, сонымен қатар көптеген соғыстар жүктерді тәркілеуге және кемелерді жоғалтуға әкелді.
Various legal and religious developments in the late Middle Ages allowed for development of the modern banking system at the beginning of the 16th century. Interest was allowed to be charged, and profits generated from holding other people's money. Banks in the Italian Peninsula had great difficulty operating at the end of the 14th century, for lack of silver and gold coin. Nevertheless, by the later 16th century, enough bullion was available that many more people could keep a small amount hoarded and used as capital. In response to this extra available money, northern European banking interests came along; among them was the Fugger family. The Fuggers were originally mine owners, but soon became involved in banking, charging interest, and other financial activities. They dealt with everyone, from small time individuals, to the highest nobility. Their banks even loaned to the emperors and kings, eventually going bankrupt when their clients defaulted. This family, and other individuals, used Italian methods which outpaced the Hanseatic League's ability to keep up with the changes occurring in northern Europe. Antwerp had one of the first money exchanges in Europe, a Bourse, where people could change currency. After the Siege of Antwerp (1584 1585), the majority of business transactions were moved to Amsterdam. The Bank of Amsterdam, following the example of a private Stockholm corporation, began issuing paper money to lessen the difficulty of trade, replacing metal (coin and bullion) in exchanges. In 1609 the Amsterdamsche Wisselbank (Amsterdam Exchange Bank) was founded which made Amsterdam the financial center of the world until the Industrial Revolution. In a notable example of crossover between stock companies and banks, the Bank of England, which opened in 1694, was a joint stock company. Banking offices were usually located near centers of trade, and in the late 17th century, the largest centers for commerce were the ports of Amsterdam, London, and Hamburg. Individuals could participate in the lucrative East India trade by purchasing bills of credit from these banks, but the price they received for commodities was dependent on the ships returning (which often did not happen on time) and on the cargo they carried (which often was not according to plan). The commodities market was very volatile for this reason, and also because of the many wars that led to cargo seizures and loss of ships.
Тәуекелдерді басқару
Бұл кезеңде сауда өте тәуекелді кәсіп еді: соғыс, ауа райы және басқа да белгісіз жағдайлар саудагерлердің пайда табуына жиі кедергі келтіретін, тіпті бүкіл жүк мүлдем жоғалып кетуі мүмкін еді. Осы тәуекелді азайту үшін, байлар бірлесіп, акциялар арқылы тәуекелді бөлісуге келісті: адамдар кәсіпорынның үлесіне ие болып, егер шығын туса, жеке инвестордың барлық капиталы бірден жойылып кетпейтін еді. Жаңа сауда белсенділігімен байланысты тәуекелдер мен шығындарды басқарудың тағы бір жолы – сақтандыру және акционерлік қоғамдардың құрылуы болды, олар ресми институттар ретінде пайда болды. Адамдар жүздеген жылдар бойы тәуекелді бейресми түрде бөлісіп келді, бірақ тәуекелді бөлісудің ресми әдістері жаңалық болды. Билеуші топтар саудаға тікелей араласпаса да, және жеке адамдар бұл міндетке лайықты болмаса да, Англияның Генрих VIII сияқты билеушілер қарақшылықты азайту және ағылшын кемелерін қорғау мақсатында тұрақты Корольдік теңіз күштерін құрды.
Trade in this period was a risky business: war, weather, and other uncertainties often kept merchants from making a profit, and frequently an entire cargo would disappear all together. To mitigate this risk, the wealthy got together to share the risk through stock: people would own shares of a venture, so that if there was a loss, it would not be an all consuming loss costing the individual investor everything in one transaction. Other ways of dealing with the risk and expense associated with all of the new trade activity include insurance and joint stock companies which were created as formal institutions. People had been informally sharing risk for hundreds of years, but the formal ways they were now sharing risk was new. Even though the ruling classes would not often directly assist in trade endeavors, and individuals were unequal to the task, rulers such as Henry VIII of England established a permanent Royal Navy, with the intention of reducing piracy, and protecting English shipping.
Акционерлік қоғамдар мен қор биржалары
Қор биржалары қорлық операциялардың көлемі артуымен дамыды. 1565 жылы құрылған Лондон Корольдік биржасы алғашқыда бағалы қағаздар нарығы ретінде қалыптасты, бірақ 1801 жылы ол қор биржасына айналды. "XIII ғасырдың ортасында венециялық банкирлер мемлекеттік облигациялармен сауда жасауды бастады. 1351 жылы Венеция үкіметі мемлекеттік қарыздың бағасын төмендету үшін қауесет таратуды тыйым салды". Амстердам қор биржасы (немесе Амстердам Берс) 17 ғасырдың басында үздіксіз сауда-саттықты енгізген алғашқы қор биржасы деп есептеледі. Голландтар "қысқа сату, опциондық сауда, қарыздық-акциялық айырбас, коммерциялық банкинг, инвестициялық қорлар және бізге белгілі басқа да спекуляциялық құралдарды дамытты".
Stock exchanges were developed as the volume of stock transactions increased. The London Royal Exchange established in 1565 first developed as a securities market, though by 1801 it had become a stock exchange. "In the middle of the 13th century Venetian bankers began to trade in government securities. In 1351 the Venetian government outlawed spreading rumors intended to lower the price of government funds." The Amsterdam Stock Exchange (or Amsterdam Beurs) is also said to have been the first stock exchange to introduce continuous trade in the early 17th century. The Dutch "pioneered short selling, option trading, debt equity swaps, merchant banking, unit trusts and other speculative instruments, much as we know them."
Сақтандыру компаниялары
Сақтандыру компаниялары тәуекелді азайтудың тағы бір жолы болды. Сақтандырудың әлдебір түрі ежелгі заманнан бері қолданылып келеді, оның жазбалары сақталған. Бірақ 16 және 17 ғасырларда сақтандырудың ерекшелігі – бұл бұрынғы бейресми жүйелердің ресми түрге енуі болды. 1688 жылы Лондондағы «Лойдс» теңізшілерге, саудагерлерге және саудамен айналысатын басқа да адамдарға арналған кофеханаларда пайда болды. «Лойдс» кофеханасы әлемнің түрлі аймақтарынан жаңалықтар жариялайтын газет шығарды, бұл кофеханада сақтандырумен айналысатын адамдарға тәуекелді бағалауға көмектесті. Бұл жаңалық – тәуекелдерді жіктеуге мүмкіндік берген көптеген инновациялардың бірі еді. Тағы бір жаңалық – кемелердің тізімдерін және классификацияларын пайдалану болды. Сонымен қатар, сақтандырудың басқа да түрлері пайда бола бастады. 1667 жылы Ұлы Лондон өртінен кейін Николас Барбон өрттен сақтандыруды сата бастады. Сақтандыру мәселелерін реттеу үшін заңдар өзгертілді, мысалы, Колберттың 1681 жылғы «l'Ordonnance de la Marine» жарлығы.
Insurance companies were another way to mitigate risk. Insurance in one form or another has been around as far back as there are records. What differed about insurance going into the 16th and 17th centuries was that these informal mechanisms became formalized. Lloyd's of London came into being in 1688 in English coffee shops that catered to sailors, traders, and others involved in trade. Lloyd's coffeehouse published a newspaper, which gave news from various parts of the world, and helped the underwriters of the insurance at the coffeehouse to determine the risk. This innovation was one of many that allowed for the categorization of risk. Another innovation was the use of ship catalogs and classifications. Other forms of insurance began to appear as well. After the Great Fire of London, Nicholas Barbon began to sell fire insurance in 1667. Laws were changed to deal with insurance issues, such as l'Ordonnance de la Marine (by Colbert in 1681).
Экономикалық теория
Экономика коммерциялық революция арқылы өскен сайын, оны түсіну және оған әсер етуге жасалған әрекеттер де артты. Экономикалық теория жеке ғылым ретінде пайда болды, себебі жаңа жаһандық тәртіптің тудырған қиындықтары ұлттың байлықты қалай жинақтауына қатысты екі қарама-қарсы теорияны әкелді: меркантилизм және еркін сауда саясаты. Меркантилизм Еуропаның күшейіп келе жатқан орталықтандырылған елдері арасындағы жарысқа қоздырылған алау болды, себебі үкіметтердің құнды металдарды жинақтауы заманауи мемлекеттің мәртебесі мен күші үшін маңызды деп есептелді. Алтын мен күміс (сондай-ақ басқа да заттар) жинақтауға қатысу ұлттық мемлекеттің қалыптасуында маңызды рөл атқарды. Үкіметтердің саудаға араласуы Батыс Еуропа елдерінің ақсүйектеріне әсер етті, себебі ақсүйек емес адамдардың байлығының өсуі ақсүйектердің қоғамдағы беделіне қауіп келтірді.
As the economy grew through the commercial revolution, so did attempts to understand and influence it. Economic theory as a separate subject of its own came into being as the stresses of the new global order brought about two opposing theories of how a nation accumulates wealth: mercantilistic and free trade policies. Mercantilism inflamed the growing hostilities between the increasingly centralized European powers as the accumulation of precious metals by governments was seen as important to the prestige and power of a modern nation. This involvement in accumulating gold and silver (among other things) became important in the development of the nation state. Governments' involvement in trade affected the nobility of western European nations, because increased wealth by non nobles threatened the nobility's place in society.
Сауда монополиялары
Үкіметтер патшалық сауда монополияларын беру арқылы саудаға тікелей араласты. Мысалы, Уолтер Рэлиге Елизавета патшайымы кедір-жібек және шарапты экспорттауға сауда монополиясын берген еді. Айырықша жағдай, отарлық державалар арасындағы бәсекелестік олардың Шығыс Үндістан компанияларына сауда монополиясын беруіне алып келді.
Governments became involved in trade directly through the granting of royal trade monopolies. For example, Walter Raleigh had been granted a trade monopoly by Queen Elizabeth, for the export of broadcloth and wine. Ironically, competition between colonial powers led to their granting of trade monopolies to the East India Companies.
Үшбұрышты сауда
Бұл кезеңде үшбұрышты сауда қалыптасты: Африка, Солтүстік және Оңтүстік Америка, және Еуропа арасында; ол былай жұмыс істеді: құлдар Африкадан алынып, Америкаға жіберілді; шикізат Америкадан Еуропаға тасылды; ал Еуропадан дайын өнімдер Америкаға әлдеқайда қымбат бағамен сатылды. Түпкілікті халықтың көптеп қырылуы салдарынан Америкада алтын мен күміс сияқты ресурстарды өндіру және шаруашылық жүргізу үшін қажетті жұмыс күші жетіспеді. Еуропа да Қара өлімнен және оның қайталануынан жайылды, ал Еуропа елдері арасындағы және Осман империясына қарсы үздіріліссіз соғыстар халықтың өсуін тежеді. Осы шектеулерге байланысты отарлық державалар көші-қон арқылы еңбек тапшылығын толықтыра алмады, сондықтан еңбек күшін импорттау үшін Атлантикалық құл саудасы құрылды. Бұл Цинь әулетінің Ішкі Азияны жаулауымен салыстыруға болады, онда Қытайдың көп халқы Хань этносының 18 ғасырда Дзунгарияға, ал 19 ғасырда Ішкі Моңғолия мен Маньчжурияға қоныс аударуын қолдайтын саясатты жүзеге асырды.
A triangular trade occurred in this period: between Africa, North and South America, and Europe; and it worked in the following way: Slaves came from Africa, and went to the Americas; raw materials came from the Americas and went to Europe; from there, finished goods came from Europe and were sold back to the Americas at a much higher price. Due the massive die off of the indigenous people, the Americas had a local deficit of labor required for the extraction of resources (such as gold and silver) and farming. Europe was also recovering from the Black Plague and its resurgences, and population growth was slowed by intermittent warfare by European nations among themselves and against the Ottoman Empire. As a result of these limitations, the colonial powers were unable to satisfy the labor shortage through emigration, and the Atlantic Slave Trade was established to import the labor. This can be contrasted with the Qing dynasty's colonization of Inner Asia, whereby the high population in China proper produced policies that encouraged Han resettlement in Dzungaria during the 18th century, and Inner Mongolia and Manchuria during the 19th century.
Заң
Заңдар халықаралық және жеке елдер ішіндегі сауданы реттеу үшін өзгертіле бастады. Мысалы, Францияда 1691 жылы Кольбердің қолдауымен Людовик XIV-нің Теңіз жарлығы жарияланды, ол теңіз және сауда құқығының алғашқы толық кодексі болды; және "егер біз оның түпнұсқалығы мен ауқымын, сондай-ақ оны орындау шеберлігін ескерсек, оны заң шығарушылық шеберлік пен білімнің ең құнды туындыларының қатарына қосуға лайық деп санауға келмейміз". Англияда сауданы реттеуге бағытталған британдық шаралардың бірі – Навигациялық заңдар болды.
Laws began to change to deal with commerce, both internationally, and locally within individual countries. In France, for example, the Ordinance of Marine of Louis XIV was published under the auspices of Colbert in 1691, and was the first complete code of maritime and commercial law; and "when we consider the originality and extent of the design and the ability with which it is executed, we shall not hesitate to admit that it deserves to be ranked among the noblest works that legislative genius and learning have ever accomplished." In England, the Navigation Acts were among the British effort to regulate trade.
Әсерлер
Коммерциялық революция және ерте заманауи кезеңдегі басқа да өзгерістер әлемге зор әсер етті. 2000 жылдан астам уақыт бойы Жерорта теңізі Еуропаның әлемнің басқа бөліктерімен сауда жасау орталығы болды. 1488 жылдан кейін Жақсы Үміт мүйісін айнала оңтүстікке қарай, ал 1492 жылдан кейін Атлант мұхиты арқылы сауда ошағы Атлант мұхитына көшті. Жаңа теңіз бәсекелестігінің салдарынан Ежелгі Жібек жолы сияқты құрлықтағы сауда жолдары экономикалық құлдырауға ұшырады. Кристофер Колумб және конкистадорлар саяхаттары арқылы Оңтүстік Американың халқының қысқаруына тікелей себепкер болды. Олар инка, ацтек және майя халықтарын жаулап алып, олардың территорияларын Испания империясына қосты. Басқа еуропалықтар да Солтүстік Америка халықтарына ұқсас әсер етті. Коммерциялық революцияның маңызды салдары – Колумбиялық алмасу болды. Адамдардың қоныс аударуына байланысты өсімдіктер мен жануарлар бүкіл әлемге тарады. Мысалы, Солтүстік және Оңтүстік Америкада бұрын белгісіз болған сары қызылша Африкадан кемелермен әкелінген су арқылы тарады. Какао (шоколад), кофе, жүгері, маниока және картоп бір жарты шардан екінші жарты шарға көшірілді. Жақсы тағам мен байлық үлкен отбасыларға мүмкіндік берді. Еуропадан Америкаға адамдардың көшіп-қонуы еуропалықтардың санының өсуіне ықпал етті. Жаңа әлемнің негізгі егінділерінің жоғары калориялық шығымы еңбекке жұмсалатын ауыл шаруашылығы күшінің үлесін азайтып, қалалануды жеделдетті. Еуропаның коммерциялық революциясы өнеркәсіптік революция үшін қажетті байлықтың негізін қалады. Жұмыс күшінің өсуі жаңадан пайда болған индустрияландыруға бағытталды. Осы кезеңде экономикалық өркендеу мәдениеттің жаңа формаларын қаржыландырды.
The commercial revolution, coupled with other changes in the early modern period, had dramatic effects on the globe. For more than 2000 years the Mediterranean Sea had been the focus of European trade with other parts of the world. This focus shifted to the Atlantic Ocean by routes south around the Cape of Good Hope after 1488, and by trans Atlantic trade after 1492. Older overland trade routes such as the Silk Road suffered economic decline due to the new maritime competition. Christopher Columbus and the conquistadors, through their travels, were indirectly responsible for the massive depopulation of South America. They conquered the Inca, Aztec, and Maya peoples and incorporated their territories into the Spanish Empire. Other Europeans similarly affected the peoples of North America as well. An equally important consequence of the commercial revolution was the Columbian Exchange. Plants and animals moved throughout the world due to human movements. For example, Yellow fever, previously unknown in North and South America, was imported through water that ships took on in Africa. Cocoa (chocolate), coffee, maize, cassava, and potatoes moved from one hemisphere to the other. Better food and more wealth allowed for larger families. The migration of peoples from Europe to the Americas allowed for European populations to increase. Higher caloric yields of the New World staple crops reduced the percentage of the workforce engaged in agricultural labor and accelerated Urbanization. Europe's commercial revolution also created a foundation of wealth needed for the industrial revolution. The expanding labor force was also redirected into nascent industrialization. Economic prosperity financed new forms of cultural expression during this period.