Бейбітшілік пен қауіпсіздік: «Frith» сөзінің тарихы мен мағынасы
Frith
Бейбітшілік туралы ежелгі ағылшын сөзі – "frith". Қауіпсіздік, қорғау, бейбіт қарым-қатынастар мен тұрақтылықты білдіреді. Сақталған аймақтарда қолданылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бейбітшілік сөзі.
Word for peace
Фрит – көне ағылшын тілінен шыққан, «бейбітшілік; қорғау; қауіпсіздік, сенімділік, бостандық, пана» деген мағыналарды білдіретін сөз.
Frith is a word derived from Old English meaning "peace; protection; safety, security, freedom, refuge".
Мәдениет
Англосаксон және пост-англосаксон мәдениетінде бұл терминнің ауқымы мен мағынасы айтарлықтай кең. Фрит тек бейбітшілік күйімен ғана емес, сонымен қатар бейбітшілікті қамтамасыз ететін әлеуметтік қарым-қатынастардың сипатымен де тығыз байланысты. Бұдан әрі, ол тұрақтылық пен қауіпсіздікпен күшті байланысты. "Құдайға арналған орын" деген мағынаны білдіретін friþgeard сөзі қасиетті саналатын аумақтар үшін қолданылған. Friþgeard – құдайларға табыну үшін арналған кез келген жабық кеңістік болатын. Кейбір ағылшын шіркеулерінде пана табу үшін фрит орындығына отыру талап етілуі мүмкін еді. Фрит сонымен қатар адалдық контекстінде қолданылды, ол лорд пен оның халқы арасындағы қарым-қатынасты білдіретін өрнек. Фрит туыстықпен ажырамас байланыста, бұл, әлдебір фриттің ең анық белгісі. Осы тұрғыда, бұл сөз ағылшын-саксон тіліндегі тағы бір маңызды түбір сөз – sib (одан "аға-қарындас" сөзі шыққан) сөзімен мағынасы жақын болуы мүмкін, тіпті екеуі де жиі алмастырылатын. Осы контексте, фрит тек қандық байланысты ғана емес, сонымен қатар туыстық байланыс тудыратын барлық артықшылықтар мен міндеттерді де қамтиды. Фриттің құқықтық маңызы да бар: англосаксон дәуірінде фрит гильдиясы, тез сот ісінің алғашқы нысаны, бейбітшілікті тиімді сақтады. Жеңімпаз Уильямның "Райм оф Кинг Вильям" поэмасында деорфрид (сөзбе-сөз "жануарлар фриті") Жеңімпаз Уильям құрған патшалық ормандардың бірін, мүмкін Жаңа Орманды білдіреді. Стефан Юрасинский бұл жерде frið қорғаудың құқықтық ұғымын (латынша: pax) білдіруі мүмкін деп санайды.
In Anglo Saxon and post Anglo Saxon culture, the term has a considerably broader scope and meaning. Frith has a great deal to do not only with the state of peace but also with the nature of social relationships conducive to peace. Moreover, it has strong associations with stability and security. The word friþgeard, meaning "asylum, sanctuary" was used for sacrosanct areas. A friþgeard would then be any enclosed area given over to the worship of the gods. Seating oneself on a frith stool was sometimes a requirement for claiming sanctuary in certain English churches. Frith is also used in the context of fealty, as an expression of the relationship between a lord and his people. Frith is inextricably related to the state of kinship, which is perhaps the strongest indicator of frith. In this respect, the word can be coterminous with another significant Anglo Saxon root word, sib (from which the word 'sibling' is derived) indeed the two are frequently interchanged. In this context, frith goes further than expressing blood ties, and encompasses all the concomitant benefits and duties which kinship engenders. Frith also has a legal significance: peace was effectively maintained in Anglo Saxon times by the frith guild, an early manifestation of summary justice. In the post conquest poem Rime of King William, a deorfrið (literally animal frith) referred to one of the royal forests set up by William the Conqueror, probably the New Forest. Stefan Jurasinski argued that frið here could have carried the legal notion of protection (Latin: pax).