Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік саксондардың бірінші патшасы
First king of the South Saxons
Басқа шығу тегі туралы аңыздардағы негіз қалаушылардың есімдері көне ағылшын тілінде емес, британдық және/немесе латын тамырларынан туындаған сияқты. Негізгі оқиғалар IX ғасырға дейін белгілі болған болуы мүмкін, бірақ жылнамашылар оларды жаңа үкіметтің ортақ шығу тегін көрсету үшін өзгертіп жазған. Шығу тегі туралы айтылатын әңгімелерде британдықтар жеңіліп, кішкентай кемелермен келген англосаксондықтармен ауыстырылғандығы баяндалған. Бұл әңгімелерге 19 ғасырға дейін көпшілік сенген, бірақ қазір олар мифтер деп есептеледі.
The names of the founders, in other origin legends, seem to have British and/ or Latin roots not Old English. It is likely that the foundation stories were actually known before the 9th century, but the annalists manipulated them to provide a common origin for the new regime. The origin stories purported that the British were defeated and replaced by invading Anglo Saxons arriving in small ships. These stories were largely believed right up to the 19th century, but are now regarded as myths.
Билік
thumb|250px|right|Англо-саксон хроникасы бойынша Элла барған жерлер көрсетілген Англияның оңтүстік-шығыс картасы және қазіргі Суссекс аймағы. Егер Англо-саксон хроникасы берген мерзімдер жарты ғасыр ішінде дәл болса, онда Элланың билеуі Англо-саксон кеңеюінің ортасында, британдықтардың соңғы жаулап алуынан бұрын болған. Сондай-ақ, берілген мерзімдерге сәйкес, Элланың шайқастары Монс Бадоникустан бұрын болған деп есептеуге болады. Бұл өз кезегінде "бретвальдалардың" із кезегіндегі елу жылдық немесе одан да ұзақ үзілісті түсіндіреді: егер британдықтардың қол жеткізген бейбітшілігі VI ғасырдың екінші жартысына дейін сақталған болса, онда Англияны сол кезде бақылауға алған англо-саксон басшысының болуы күмәнді. Англо-саксондықтардың ілгерілеуі тоқтап қалған деген пікірді Прокопийдің VI ғасырда Британиядан франктар мемлекетіне көші-қон жасау туралы баяндамасы да қолдайды. Сол кездегі бір фактор англо-саксондықтардың континенттен Британияға ағылуын тоқтатқан болуы мүмкін. Элланың шайқастарының мерзімдері де сол кездегі франктар мемлекетіндегі оқиғалар туралы белгілі мәліметтермен үйлеседі. Хлодовик I франктерді 480 жылдары және одан кейін бір мемлекетке біріктірді, ал франктердің Англия бұғазының оңтүстік жағалауында билік жүргізу мүмкіндігі саксондықтарды континентке емес, Англияға тартуы мүмкін. Хроникада тізілген шайқастар Суссекстің батыстан шығысқа қарай жаулап алуымен сәйкес келеді, онда британдықтардың қарсылығы он төрт жылға созылды. Тарихшы Гай Халсаллдың пікірінше, Элла Бретвалда ретінде VI ғасырдың соңындағы король Цеолинге дейін болғандықтан, Элланың VI ғасырдың ортасында болғаны әлдеқайда ықтимал, ал Хроника Суссекс үшін мифтік негіз құру үшін оның мерзімдерін бір ғасырға кері жылжытқан. Бұл оны Кент және Уэссекс мемлекеттерінің пайда болуы арасындағы хронологиялық және географиялық тұрғыдан орналастырады.
thumb|250px|right|A map of south eastern England showing places visited by Ælle, according to the Anglo Saxon Chronicle, and the area of modern SussexIf the dates given by the Anglo Saxon Chronicle are accurate to within half a century, then Ælle's reign lies in the middle of the Anglo Saxon expansion, and prior to the final conquest of the Britons. It also seems consistent with the dates given to assume that Ælle's battles predate Mons Badonicus. This in turn would explain the long gap, of fifty or more years, in the succession of the "bretwaldas": if the peace gained by the Britons did indeed hold till the second half of the 6th century, it is not to be expected that an Anglo Saxon leader should have anything resembling overlordship of England during that time. The idea of a pause in the Anglo Saxon advance is also supported by the account in Procopius of 6th century migration from Britain to the kingdom of the Franks. It seems likely that something at that time was interrupting the general flow of the Anglo Saxons from the continent to Britain. The dates for Ælle's battles are also reasonably consistent with what is known of events in the kingdom of the Franks at that time. Clovis I united the Franks into a single kingdom during the 480s and afterwards, and the Franks' ability to exercise power along the southern coast of the English channel may have diverted Saxon adventurers to England rather than the continent. The battles listed in the Chronicle are compatible with a conquest of Sussex from west to east, against British resistance stiff enough to last fourteen years. The historian Guy Halsall argues that as Ælle immediately preceded the late sixth century King Ceawlin as Bretwalda, it is far more likely that Ælle dates to the mid sixth century, and that the Chronicle has moved his dates back a century in order to provide a foundation myth for Sussex which puts it chronologically and geographically between the origins of the kingdoms of Kent and Wessex.
Өлім және жерлеу
Эльльдің өлімі Хроникада тіркелмеген, ол туралы, оның ұлдары туралы немесе Оңтүстік Саксондар туралы 675 жылға дейін, Оңтүстік Саксония патшасы Этельвалл суға батырылғанға дейін ешқандай мәлімет жоқ. Егер Эльль өз патшалығының ішінде қайтыс болса, онда ол әдеттегі Оңтүстік Саксондардың жерлеу салты бойынша, қару-жарақтары мен әшекейлерімен бірге Хайдаун төбесіне жерленген болуы мүмкін. Хайдаун төбесі – Сассекс патшаларының дәстүрлі зират орны.
Ælle's death is not recorded by the Chronicle, which gives no information about him, or his sons, or the South Saxons until 675, when the South Saxon king Æthelwalh was baptized. If Ælle died within the borders of his own kingdom then it may well have been that he was buried on Highdown Hill with his weapons and ornaments in the usual mode of burial among the South Saxons. Highdown Hill is the traditional burial place of the kings of Sussex.