Ақпараттық кеңістіктегі технологиялар мен ақпарат соғысы

Кіріспе

Ақпараттық соғыс (АС) – қарсылас үстінен бәсекелестік артықшылыққа қол жеткізу мақсатында ақпараттық және коммуникациялық технологияларды (АКТ) қолдану және басқару. Бұл компьютерлерге, бағдарламалық құралдарға және басқару жүйелеріне шабуыл жасайтын киберсоғыстан өзгеше. Ақпараттық соғыс – нысананың білмейтіндей етіп, оның сенімді ақпаратына қатысты манипуляция жасау, нәтижесінде нысана өз мүддесіне зиян келтіретін, бірақ ақпараттық соғыс жүргізушінің мүддесіне орай шешім қабылдауына әкеледі. Осы себепті, ақпараттық соғыс қашан басталады, қашан аяқталады және оның күші қаншалықты, қандай деңгейде қиратушылыққа ұшырататыны анық емес. Ақпараттық соғыс тактикалық ақпаратты жинауды, өзінің ақпаратының дұрыстығына кепілдік беруді, жау мен қоғамды әлсірету немесе манипуляциялау үшін үгіт немесе бұрмалау таратуды, қарсы тараптың ақпарат сапасын төмендетуді және қарсы күштерге ақпарат жинау мүмкіндіктерін жоққа шығаруды қамтиды. Ақпараттық соғыс психологиялық соғыспен тығыз байланысты. АҚШ Қарулі Күштері бұл терминді қолдануда технологияға басымдық береді, сондықтан ол электрондық соғыс, киберсоғыс, ақпараттық қауіпсіздік және компьютерлік желілер операциялары, шабуыл және қорғаныс салаларын қамтиды. Басқа әскерилер технологияны пайдаланғанымен, ақпаратты пайдаланудың адам факторына қатысты аспектілеріне, соның ішінде (басқалармен қатар) әлеуметтік желілерді талдау, шешімдерді талдау және басқарудың адамдық факторларын қарастыратын, ауқымдырақ «ақпараттық операциялар» терминін қолданады.

Жаңа соғыс алаңы

Алдын-ала және автономды ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың (АҚТ) жаңашылдығы әскери істерде жаңа революцияны тудырды, бұл мемлекеттердің АҚТ-ны киберкеңістікте де, нақты майданда да қарсыластарына қарсы соғыс жүргізу үшін қолдануын қамтиды. Әскери істердегі ең кең таралған үш революция – кибершабуылдар, автономды роботтар және байланыс басқару. Киберкеңістікте екі негізгі қару бар: желіге негізделген соғыс және C4ISR, яғни біріктірілген командалық басқару, байланыс, компьютерлер, барлау, қадағалау және reconnaissance. Сонымен қатар, бір елдің екінші бір мемлекетке қарсы бастаған кибершабуылдарының негізгі мақсаты – шабуылға ұшыраған тарапқа қатысты ақпараттық басымдыққа ие болу, оның ішінде шабуылға ұшыраған тараптың ақпаратты жинау және тарату мүмкіндігін бұзу немесе жоққа шығару. Кибершабуылдардың қауіптілігін көрсететін нақты оқиға 2007 жылы болды, Израиль күштері Сирия мен Солтүстік Кореяның бірлескен күштерімен салынып жатқан Сириядағы ядролық реакторды жойды. Бұл шабуылмен бірге Сирияның әуе қорғанысына кибершабуыл жасалды, ол оларды ядролық реакторға жасалған шабуылға «көрмей» қалдырды және шабуылдың сәтті болуына мүмкіндік берді (New York Times, 2014). Киберкеңістікте мемлекетке жасалған қарапайым шабуылдың мысалы – қызметтен бас тарту (DDoS) шабуыл, ол желілер мен веб-сайттардың негізгі функционалдығын жоғалтқанша кедергі келтіру үшін қолданылады. Кибершабуылдар тек шабуылға ұшыраған әскери топқа ғана емес, сонымен қатар шабуылға ұшыраған елдің бүкіл халқына әсер етеді. Күнделікті өмірдің көбірек аспектілері киберкеңістіктегі желілерге енгізіліп жатқандықтан, соғыс кезінде азаматтық тұрғындарға кері әсер етуі мүмкін. Мысалы, егер бір мемлекет басқа елдің электр желісінің серверлеріне шабуыл жасап, белгілі бір аймақтағы байланысты бұзса, онда сол аймақтағы азаматтар мен кәсіпорындар электр қуатының үзілуімен де күресуге мәжбүр болады, бұл экономикалық бұзылыстарға да әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, физикалық АҚТ-ны әскери істердегі соңғы революцияға енгізу арқылы жаңа, автономды роботтар (яғни, ұшқышсыз әуе аппараттары) соғыс алаңында шекараларды қарауылдау және жердегі нысаналарға шабуыл жасау сияқты міндеттерді орындау үшін қолданылады. Көптеген ұшқышсыз әуе аппараттарын алыс жерлерден пилоттар басқарады, бірақ Northrop Grumman X-47B сияқты кейбір озық роботтар автономды шешімдер қабылдауға қабілетті. Ұшқышсыз әуе аппараттарын алыс жерден басқаруға қарамастан, пилоттардың бір бөлігі дәстүрлі соғыстың стресс факторларынан зардап шегеді. NPR мәліметінше, 2011 жылы Пентагон жүргізген зерттеуде ұшқышсыз әуе аппараттары пилоттарының 29%-ы «тозығып» кеткені және жоғары деңгейде стресске ұшырағаны анықталды. Зерттеуге сұраққа жауап берген пилоттардың шамамен 17%-ы «клиникалық депрессияға ұшыраған» деп танылды, ал кейбір пилоттарда посттравматикалық стресс бұзылысының белгілері де байқалды. Қазіргі заманғы АҚТ әскери күштердің байланыс жүйесін де жетілдірді. Байланыс – соғысқа қатысқан кез келген тарап үшін маңызды аспект, және деректерді қолдайтын құрылғылар сияқты жаңа АҚТ-ны енгізу арқылы әскери күштер ақпаратты бұрынғыдан гөрі жылдам таратуға қабілетті. Мысалы, кейбір әскерилер сол аймақтағы ұшқышсыз әуе аппараттары жинаған деректер мен ақпаратты жүктеу үшін iPhone телефондарын пайдаланады.

The innovation of more advanced and autonomous ICTs has engendered a new revolution in military affairs, which encompasses nations' use of ICTs in both cyberspace and the physical battlefield to wage war against their adversaries. The three most prevalent revolutions in military affairs come in the form of cyberattacks, autonomous robots and communication management. Within the realm of cyberspace, there are two primary weapons: network centric warfare and C4ISR, which denotes integrated Command, Control, Communications, Computers, Intelligence, Surveillance and Reconnaissance. Furthermore, cyberspace attacks initiated by one nation against another nation have an underlying goal of gaining information superiority over the attacked party, which includes disrupting or denying the victimized party's ability to gather and distribute information. A real world occurrence that illustrated the dangerous potential of cyberattacks transpired in 2007, when a strike from Israeli forces demolished an alleged nuclear reactor in Syria that was being constructed via a collaborative effort between Syria and North Korea. Accompanied by the strike was a cyberattack on Syria's air defenses, which left them blind to the attack on the nuclear reactor and, ultimately allowed for the attack to occur (New York Times 2014). An example of a more basic attack on a nation within cyberspace is a distributed denial of service (DDOS) attack, which is utilized to hinder networks or websites until they lose their primary functionality. As implied, cyberattacks do not just affect the military party being attacked, but rather the whole population of the victimized nation. Since more aspects of daily life are being integrated into networks in cyberspace, civilian populations can potentially be negatively affected during wartime. For example, if a nation chose to attack another nation's power grid servers in a specific area to disrupt communications, civilians and businesses in that area would also have to deal with power outages, which could potentially lead to economic disruptions as well. Moreover, physical ICTs have also been implemented into the latest revolution in military affairs by deploying new, more autonomous robots (i. e. – unmanned drones) into the battlefield to carry out duties such as patrolling borders and attacking ground targets. Humans from remote locations pilot many of the unmanned drones, however, some of the more advanced robots, such as the Northrop Grumman X 47B, are capable of autonomous decisions. Despite piloting drones from remote locations, a proportion of drone pilots still suffer from stress factors of more traditional warfare. According to NPR, a study performed by the Pentagon in 2011 found that 29% of drone pilots are "burned out" and undergo high levels of stress. Furthermore, approximately 17% of the drone pilots surveyed as the study were labeled "clinically distressed" with some of those pilots also showing signs of post traumatic stress disorder. Modern ICTs have also brought advancements to communications management among military forces. Communication is a vital aspect of war for any involved party and, through the implementation of new ICTs such as data enabled devices, military forces are now able to disseminate information faster than ever before. For example, some militaries are now employing the use of iPhones to upload data and information gathered by drones in the same area.

Ресей-Украина соғысы

2022 жылы Украина Қарулы Күштері ресейлік байланыс жүйесіндегі кемшіліктерді пайдаланып, украиналық желілерге «қосылып қалуға» және байланыс орнатуға мүмкіндік берді. Украина әскерлері олардың сөзін тыңдап, маңызды сәтте ресейлік байланысты үзіп тастады. Украинаға басып кіргенге дейін қолдау жинау үшін Ресей Украина үкіметі өз Ресей тілді азаматтарына зорлық-зомбылық көрсетіп жатыр деген әңгімені таратып келді. Интернетке көптеген бұрмаланған ақпараттарды жариялау арқылы, бұл басқаша көзқарас Google News сияқты іздеу жүйелерінде пайда болды.

Ресейдің шетелдегі сайлауға араласуы

Ресейдің шетелдік сайлауларға араласуы, ең әйгілісі 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауларына жасаған араласуы, ақпараттық соғыс деп сипатталды.

Ресей мен Батыс

Зерттеулер Ресей мен Батыстың ақпарат соғысында да қатысып жүргенін көрсетеді. Мысалы, Ресей Батыстың авторитарлық режимдерді құлатуға және либералды құндылықтарды қолдау арқылы өзінің басшылығын әлсіретуге тырысып жатыр деп санайды. Оған жауап ретінде Ресей расизм, гомофобия және әйелдерге деген жеккөрушілік сияқты либералдыққа қарсы көзқарастарды насихаттайды.

Құқықтық және этикалық мәселелер

Ақпараттық соғыс үкіметтердің жүргізе алатын шабуыл түрлерінде көптеген жетістіктерге қол жеткізгенмен, бұл соғыстың ерекше жаңа түріне байланысты туындайтын моральдық және құқықтық беймәлімдіктерге қатысты алаңдаушылықты да арттырды. Дәстүрлі түрде соғыстар моральдық ғалымдар тарапынан әділ соғыс теориясы тұрғысынан талданады. Алайда, ақпараттық соғыста әділ соғыс теориясы күшін жояды, себебі бұл теория соғыс туралы дәстүрлі ұғымға негізделген. Ақпараттық соғыс дәстүрлі соғысқа қарағанда үш негізгі мәселеге толы:

Кибершабуылды бастаған тарап немесе мемлекет үшін тәуекел дәстүрлі шабуылды бастаған тарап немесе мемлекетке қарағанда айтарлықтай төмен. Бұл үкіметтерге, сондай-ақ потенциалды террористік немесе қылмыстық ұйымдарға дәстүрлі соғысқа қарағанда осы шабуылдарды жиірек жасауға мүмкіндік береді. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АҚТ) қазіргі заманғы әлемге осы деңгейде сіңіп кеткендіктен, өте кең ауқымдағы технологиялар кибершабуылға ұшырауы мүмкін. Атап айтқанда, азаматтық технологиялар кибершабуылдың нысаны болуы мүмкін, тіпті шабуылдар азаматтық компьютерлер немесе веб-сайттар арқылы жүзеге асырылуы да мүмкін. Осылайша, азаматтық инфрақұрылымды бақылау физикалық кеңістікке қарағанда қиынға соғады. Мұндай бақылауға тырысу жеке өмірге қатысты көптеген этикалық мәселелерді тудырады, бұл мұндай шабуылдардан қорғануды одан да қиындатады. АҚТ-ның соғыс жүйесіне жаппай енуі роботтық және/немесе кибершабуылдар кезінде туындауы мүмкін жағдайлар үшін жауапкершілікті анықтауды әлдеқайда қиындатады. Роботтық қарулар мен автоматтандырылған жүйелер үшін кез келген оқиғаға кімнің жауапты екенін анықтау көбінесе өте қиын. Бұл мәселе кибершабуылдар кезінде одан да ушығады, себебі кейде шабуылды бастаған адамды анықтау тіпті мүмкін емес.

Басқа

Соғыстағы ғылым: Ақпарат соғысы, Тарих арнасы (1998).

Курстың оқу жоспары

COSC 511 Ақпараттық соғыс: Терроризм, қылмыс және ұлттық қауіпсіздік @ Джорджтаун университетінің компьютерлік ғылымдар кафедрасы (1997–2002) (Дороти Деннинг). CSE468 Ақпараттық қақтығыс (Курс жұмысы) @ Монаш университетінің Компьютерлік ғылымдар және бағдарламалық жасақтама инженериясы мектебі (2006) (Карло Копп). Ақпараттық соғыс, кибертерроризм және хактивизм – Киберқылмыстар, кибертерроризм және цифрлық құқық қорғау, Нью-Йорк құқық мектебі.

Мақалалар: ғылыми-зерттеу және теория

Полковник Эндрю Борден, АҚШ Әуе күштері (рет.), Ақпараттық соғыс дегеніміз не? Ғарыш күшінің хроникасы (1999). Доктор Карло Копп, Инфосоғыстың негізгі парадигмасы (2000 жылғы ақпан). Зерттеу және теориялық сілтемелер, Киберкеңістік және ақпараттық операциялар орталығы, Әуе соғыс колледжі, Әуе университеті, АҚШ Әуе күштері. Лаклан Брамли және т.б., "Түйінделген желіні кесіп өту: Ақпараттық соғысқа қатысты ақпараттық теориялық көзқарас" (2012 жылғы қазан). Майкл Макдональд (2012) "Қара логотиптер: Риторика және ақпараттық соғыс", 189–220 беттер. Әдебиет, риторика және құндылықтар: Ватерлоо университетінде өткен конференция материалдары, 3–5 маусым 2011 жыл, редакторлары Шелли Хулан, Мюррей МакАртур және Рэнди Аллен Харрис, Кембридж ғалымдары баспасы. Таддео, Мариаросария (2012). Ақпараттық соғыс: Философиялық көзқарас. Философия және технология 25 (1): 105–120.

Қағаз: Басқа

Закари П. Хаббардтың Ақпараттық операциялар туралы эссесі

Жаңалықтар

Әскери және Әуе күштері кибер соғыста шабуылға өтуді көздеп отыр, GovExec.com (2007 жылдың 13 маусымы). НАТО кибер шабуылдармен күресудің шұғыл қажеттігін мәлімдеді, Reuters (2007 жылдың 14 маусымы). Америка Қытаймен "кибер соғыс" жүргізуге дайындалып жатыр, Telegraph.uk.co (2007 жылдың 15 маусымы). НАТО және АҚШ кибер соғысқа дайындалуда, The Register (2007 жылдың 15 маусымы).