Кіріспе

Тораның 31 апталық бөлігі Тораның жылдық еврей циклында және Леуіліктер кітабындағы сегізінші. Бұл Тораның 31 апталық бөлігі (פָּרָשָׁה, parashah) және Еврейлер кітабындағы сегізінші. Парашада діни қызметкерлердің тазалығы туралы ережелер (כֹּהֲנִים, Коханим) жазылған, қасиетті күндер туралы айтылған, киелі үйдегі шамдар мен нанға дайындық туралы айтылған, сондай-ақ тәкаппарлық пен оның жазасы туралы әңгімеленген. Параша - Леуіліктер 21:124:23 . Бұл жазбаның Еврей жазбалары кітабындағы апталық Тора бөлімдерінің ішіндегі ең көп тармағы (бірақ ең көп әріптері немесе сөздері жоқ) және ол Тора түрмесіндегі 6106 еврей әріптерінен, 1614 еврей сөзінен, 124 тармақтан және 215 жолдан тұрады. (Параша-вайкрада Леуіліктер кітабындағы апталық Тора бөлімдерінің ішіндегі ең көп әріптер мен сөздер бар.) Яһудилер оны әдетте мамыр айының басында немесе сирек сәуір айының соңында оқиды. Яһудилер сондай-ақ пашаның бөліктерін оқыды, Леуіліктер 22:26 23:44, Құтқарылу мейрамының екінші күні және Сукоттың бірінші және екінші күндері Тораның алғашқы оқулары ретінде.

Оқулар

Дәстүрлі демалыс күндері Тора оқу кезінде параша жеті оқылымға немесе עליות, алиотқа бөлінеді.

Бірінші оқу Леуіліктер 21:115

Бірінші оқылымда Құдай Мұсаға діни қызметкерлерге діни қызметкерлердің заңдарын айтуды бұйырды. Оның өлі денесімен жақын туыстарынан басқа ешкімге - ата-анасына, баласына, аға-інісіне немесе қыз бауырларына - жанасуға болмайды. Олар шаштарын, сақал-мұрттарын қырқып, денелерін ойып тастамауға тиіс еді. Олар жезөкше әйелге не ажырасқан әйелге үйленбеулері керек еді. Діни қызметкердің қызы жезөкшелік жасаса, оны өлім жазасына кесу керек еді. Бас діни қызметкер шашын жалаңаш қалдырмау керек еді, киімдерін де айыра алмау керек еді. Ол өлілерге, тіпті өз әке-шешесінің өліктеріне де жақындамауға тиіс еді. Ол тек өз туыстарының ішіндегі қызға үйленуге тиіс еді.

Екінші оқылым Леуіліктер 21:16 22:16

Екінші оқылымда мүгедек діни қызметкер құрбандық шала алмады. Сол себептен ол құрбандықтың етін жеуге құқылы, бірақ құрбандық үстеліне жақындауға құқығы жоқ еді. Сол кезде діни қызметкер арамданған болса, құрбандыққа шалынған малдың етін жей алмады. Діни қызметкер құрбандыққа шалынған етін дінге кірмейтін адамдарға, діни қызметкер жалдаған адамдарға немесе діни қызметкердің үйленген қыздарына бере алмады. Алайда егер жесір қалған не ажырасып кеткен қыздардың балалары болмаса, діни қызметкер сол етпен құлдарын және әйелдерін бөлісе алатын.

Үшінші оқылымЛеуіліктер 22:1733

Үшінші оқылымда тек ақаусыз жануарлар ғана құрбандыққа шалынатын болды.

Жетінші оқу Леуіліктер 24:1 23

Құдай Мұсаға исраилдіктерге киелі шатырдағы шамдарды үнемі, кешке дейін, күйдіру үшін таза зәйтүн майын әкелуге бұйырды. Құдай он екі күлше нан пісіріп, оларды діни қызметкерлерге сыйлауға бұйырды. Сол он екі күлше нан діни қызметкерлерге жеуге арналған еді. Бірде исраилдік анасы Дан руынан, ал әкесі мысырлық болатын жігіт бір-бірімен айтысып қалды. Мұсаға әкеліп, оны Құдайдың әміріне сай түрмеге қамап қойды. Құдай Мұсаға: "Бұны естігендер қолын оның басына қойып, бүкіл жамағат оны таспен атқыласын!" - деп бұйырды. Құдай Құдайға тіл тигізген әркімді өлімге кесу керектігін айтқан. Кімде-кім басқа біреуді өлтірсе, сол өлім жазасына кесілуге тиіс еді. Малды өлтірген адам оны қайтару керек еді. Ал біреуді майып еткен болса, оған тиісті жаза төлену керек еді (лекс талионис деп аталады).

Леуіліктер 24 - тарау

Хаммурапи кодексі Леуіліктер 24:1921-де "көзге көз" деген заңның алдын ала нұсқаларын қамтыған. Хаммурапи кодексі бойынша, егер адам басқа адамның көзін жойса, оның көзін де жояды. Егер біреу біреудің сүйегін сындыратын болса, соны да сындыратын. Егер біреу қарапайым халықтың көзін жойса немесе сүйегін сындырып алса, оған бір күміс мина төленеді. Егер біреу құлының көзін ойып, сүйегін сындырып алса, құлдың құнының жартысын төлейтін. Егер біреу басқа бір адамның тісін сығарса, оған да тиесілі. Егер біреу қарапайым адамның тісін сыпырып алса, ол үштен бір мина күміс төлейтін. Егер біреу басқа біреудің қызын ұрып, оның жүктілігі түсіп қалса, сол кісі әйелдің жүктілігі үшін он мысқал күміс төлеуі керек еді. Егер әйел қайтыс болса, онда оның қызы өлтірілуге тиіс еді. Егер біреу қарапайым халықтың қызын ұрып, оның жүктілігін алып тастаса, оған бес мысқал күміс төленеді. Егер әйел қайтыс болса, онда ол жарты мина күміс төлейтін. Егер ол басқа біреудің құлын ұрып, оның жүктілігін бұзса, онда екі мысқал күміс төлеуге тиіс еді. Егер құл қыз қайтыс болса, онда ол күміс минаның үштен бір бөлігін төлеуі керек еді.

Өлі денелердің зақымдануы

Леуіліктер 21:15 тармағында Құдай Мұсаға діни қызметкерлерге өлген адаммен, тек анасымен, әкесімен, ұлымен, қызымен, ағасымен немесе тұрмысқа шықпаған қарындасымен ғана байланысып, арамданбауды бұйырған. Сондай-ақ, діни қызметкерлер қайғылы рәсімдерге қатыспауы керек еді. Бұл өлікпен байланысуға тыйым салу Еврей жазбаларында өлгендермен байланысу тазалыққа қайшы екенін көрсететін бірнеше тармақтардың бірі болып табылады. Сандар 5:14 тармағында Құдай Мұсаға исраилдіктерге өлген адаммен байланыста болған кез келген адамды қоныстан шығарып тастауды бұйырды. 19-тармақта өліктердің зақымдануынан тазалау үшін қызыл сиыр қоспасын дайындау тәртібі көрсетілген. Мұсаның 5-бабының 13-аятынан 14-аятына дейінгі тармақтарда исраилдіктерге оннан бір бөлігін қайғырып жемегендерін, арамдалған кезде одан бір бөлігін тастап, өлгендерге бермегендерін Құдай алдында жариялау керектігі айтылған. Езекиел 43:69 жазбасында Езекиел пайғамбар ғибадатхананың ішінде патшаларды жерлеуді ғибадатхананы арамдаған және Құдайдың оны тастап кетуіне себеп болған іс-әрекеттердің бірі ретінде келтіреді. Еврей жазбаларында "арамдық" деген сөздің әртүрлі мағыналары бар. Леуіліктер 11: 8, 11; 21:14, 11; және Сандар 6:67 және 19:1116; оны өліммен байланыстырады. Леуіліктер 13-14 тармақта да осыған ұқсас тері ауруларымен байланыстырылған. Леуіліктер 12 тармағында бұл оқиға бала тууға байланысты айтылған. Леуіліктер 15-тауда бұл күн жыныстық қатынасқа байланысты әртүрлі оқиғалармен байланыстырылады. Еремия 2:7, 23; 3:2; 7:30; Ошия 6:10 - де бұл күнә шетелдік құдайларға табынумен байланыстырылады.

Леуіліктер 22 - тарау

Малахи 1:6 - 10-аяттарда пайғамбар Леуіліктер 22: 22 - ні бұза отырып, соқыр, сал болған және ауру жануарларды құрбандыққа шалып, Құдайдың есімін қорлаған діни қызметкерлерді сөгіп отыр. Пайғамбар ондай сыйлықтардың жер бетіндегі билеушіге ұнайтынын сұрады.

Демалыс күні

Леуіліктер 23: 13 - те демалыс күні туралы айтылған. Талқылаушылар еврей жазбаларында демалыс күнін сақтау туралы өсиет 12 рет қайталанатынын айтады. Жаратылыс 2:13 тармағында жаратылыстың жетінші күні Құдай өз ісін аяқтап, тынығып, жетінші күнге батасын беріп, оны қасиетті деп жариялағаны айтылған. Демалыс күні он өсиеттің бірі. Шығыс 20:811-де Құдай адам баласына демалыс күнін естеріне сақтап, оны қасиетті деп санауға, ешқандай жұмыс істемеуге және өз бақылауындағы ешкімнің жұмыс істемеуге бұйырады. Себебі Құдай аспан мен жерді алты күнде жаратқан, жетінші күні демалып, демалыс күнін жарылқап, киелі етті. Заңды қайталау 5: 12-15-те: "Дем алыш күнін сақтаңдар, оны қасиетті деп санаңдар, жұмыс істемеңдер, өздеріңе бағыныштыларды да жұмыс істетпеңдер! Сонда олар да тынығып, демалады. Исраилдіктер Мысыр елінде құл болған кезде Құдай Өзінің құдіретті қолымен оларды Мысырдан алып шыққанын естеріне түсіріңдер!" - деп жазылған. Шығыс 16:2230-дағы манна (מָן, адам) оқиғасында Мұса исраилдіктерге демалыс күні салтанатты демалыс күні екенін айтты; демалыс күніне дейін адам дайындаған тамағын пісіріп, демалыс күніне арналған тамақты жинап қоюы керек. Құдай Мұсаға: "Жеті күннің ішінде ешкім де үйінен шықпасын!" - деп бұйырды. Мысырдан шығу 31: 12-17 тармақта, Мұсаға екінші Тақташаларды беруден бұрын, Құдай исраилдіктерге Құдай мен Исраилдің балалары арасындағы белгі ретінде, ұрпақтан ұрпаққа, демалыс күнін сақтап, сақтап жүруді бұйырды. Себебі Құдай алты күнде аспан мен жерді жаратты, ал жетінші күні Құдай демалды. Мұса пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Исраил халқына шатырды қалай салу керектігін үйретуден бұрын, Мұса пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) оларға демалыс күні жұмыс істемеу керектігін айтты. Леуіліктер 23:13 тармағында Құдай Мұсаға халыққа демалыс күні туралы өсиетті қайталап айтуды бұйырды. Ишая пайғамбар Ишая 1:1213-те күнәнің демалыс күніне қайшы келетінін үйретті. Ишая 58:1314-та пайғамбар адамдардың демалыс күніне қатысты істерден бас тартса және демалыс күнін рақат деп атаса, онда Құдай оларды жердің биіктеу жерлеріне шығарып, Жақыптың мұрасынан жейтінін үйретті. Ал Ишая 66:23 жазбасында пайғамбар болашақта барлық адамдар Құдайға ғибадат етуге келетінін айтады. Еремия пайғамбар Еремия 17: 1927-де Иерусалимнің тағдыры халықтың демалыс күні жұмыс істемеуіне, үйлерінен тыс және қала қақпалары арқылы жүктерін көтермеуіне байланысты екенін үйретті. Езекиел 20:1022-де пайғамбар Исраилдіктерге Құдай мен олардың арасындағы белгі болу үшін, Құдайдың демалыс күндерін қалай бергенін айтты, бірақ исраилдіктер Құдайға қарсы көтеріліп, демалыс күндерін қорлап, Құдайды ашуландырып, Құдайдың қаһарын төкті, бірақ Құдай Құдайдың қолын тоқтатты. Нехемия 13:1522 тармағында Нехемия кейбір адамдардың демалыс күні шарап қысып, басқалардың демалыс күні Иерусалимге түрлі жүктер әкеліп жатқанын көрді. Сондықтан демалыс күні қараңғы түскенде, ол қала қақпаларын жабып, демалыс күнінен кейін ғана ашуды бұйырды. Леуіліктерге демалыс күнін қасиетті ету үшін қақпаларды күзетуді тапсырды.

Леуіліктер 24 - тарау

Торада үш жерде: Мысырдан шығу 21:2225; Леуіліктер 24:1921; және Заңды қайталау 19:1621 "көзге көз" деген заң жазылған.

Леуіліктер 23 - тарау

1 Мақавилер 2:2738-де б.з.д. Антиохтың сарбаздары олардың бір тобына шәмбе күні шабуыл жасады, ал пиетистер өздерін қорғамағандықтан, шәмбе күнін құрметтеу үшін (басқа орындармен қатар, Леуіліктер 23:13 - де бұйырылған) мың адам қаза тапты. 1 Мақавилер 2:39 - 41 тармақтарда Мататия мен оның достары мұны естігенде, егер олар демалыс күні шайқаспаса, көп ұзамай жойылатыны туралы ойлады. Сондықтан олар өздеріне шәмбе күні шабуыл жасаған әркімге қарсы күресуге шешім қабылдады. Хаттар үңгірінен табылған Симон бар Кохбаның Бар Кохба көтерілісі кезінде жазған хатында оның бағыныстыларына лулав пен этрогтың компоненттерін жинауға бұйрық берілген, бұл Суккот мейрамын тойлау үшін.

Леуіліктер кітабының 21 - тарауы

Раввин Ханнальидің ұлы рабби Таном Мұса пайғамбардың Таурат кітабындағы екі бөлімнің бірі (Нұмар 19 және Қызыл сиыр туралы) Мұса пайғамбар бізге жазған екі бөлімнің бірі деп үйретті. Раввин Танум, олар Леуі руына берілген деп үйретті, олар туралы (Малахи 3:3-де) былай деп жазылған: "Ол [Құдайдың хабарын жеткізушісі] Леуі руын тазартып, оларды тазартады". Раввин Левидің айтуынша, Құдай діни қызметкерлердің үлесін Леуіліктер кітабының 21-аятта исраилдіктер киелі шатырды тұрғызған күні берген. Раввин Иоханан Раввин Банааның атынан Таураттың жеке-жеке шиыршықтарда берілгені туралы айтты, Забур 40: 8 былай дейді: "Одан кейін мен былай дедім: "Міне, мен келдім, кітаптың төркініне мен туралы жазылған". Алайда рабби Симеон бен Лакиш (Реш Лакиш) Тораның толықтай берілғанын айтады. Гемарада раввин Иохананның 5 - жазба 31 - тармақты былай деп түсіндіргені жазылған: "Зерттеуге арналған осы кітапты ал", - деп, ол Тораның әртүрлі бөліктері біріктірілгеннен кейінгі уақытқа қатысты айтылған. Және Гемара Реш-Лакиш Забур 40: 8-ді "Мен туралы жазылған кітаптың төртеуі" деп түсіндірді, бұл бүкіл Тораның "кітап" деп аталғанын көрсетеді, өйткені Зәкәрия 5: 2 былай дейді: "Ол маған: "Не көріп тұрсың?" - деді. Сонда мен: "Ұшып бара жатқан кітапты көріп тұрмын", - деп жауап бердім". Гемараның пікірінше, ол "қағаз" деп Рабби Левидің айтуынша, Құдай Мұсаға Тораның сегіз бөлімін берген, содан кейін оларды жеке-жеке қағаздарға жазып, киелі шатыр орнатылған күні жазған. Олар: Леуіліктер 21-де діни қызметкерлердің бөлімі, Леуіліктер 8: 526-дағы леуіліктердің бөлімі (Леуіліктер сол күні ән айту қызметіне қажет болғандықтан), Елуінші жазбадағы арамдардың бөлімі (екінші айда Құтқарылу мейрамын өткізу керек болатын) 9:114, Елуінші жазбадағы арамдардың қоныстан шығарылуы (ол да шатыр орнатылғанға дейін орын алуы керек еді) 5:14, Леуіліктер 16: 34-тің бөлімі (Леуіліктер 16: 1 -де айтылғандай, Һаронның екі ұлының өлімінен кейін бірден берілді), Леуіліктер 10: 811-дегі діни қызметкерлердің шарап ішуі туралы бөлім, Елуінші жазбадағы ер адамдардың шамдары туралы бөлім 8:14 және 19 -дағы қызыл сиырдың бөлімі (Бұл шатыр орнатылғаннан кейін күшіне енді). Гемарада Леуіліктер 21:1-дегі "оларға айтыңдар" деген сөздің артық екендігі айтылған. Бірақ кейін "Гемара" бұл сөздердің дұрыс түсіндірілуі ересектерге ескерту жасау үшін қолданылғанын айтты. Басқа жерде, Гемара, әйел бауырының денесі немесе сүйектерінің басым бөлігіне жанасу арқылы діни қызметкер өзін арамдай алады деп үйрету үшін, артықшылықты қолданды. Бір мидраш бұл сөздің артық екенін түсіндіріп, "сөйлеу" деген сөздің бірінші түрі діни қызметкердің қарауы жоқ өлікпен (мейт-мицва) байланыста өзін арамдай алатынын білдіретінін, ал екінші түрі "айту" деген сөздің ол басқа өлікпен байланыста өзін арамдай алмайтынын білдіретінін үйретті. Басқа бір Мидраш бұл артықшылықты түсіндіріп, жамандыққа бейімделу (יֵצֶר הַרַע, yeitzer hara) жоқ аспандық заттар үшін бір сөз жеткілікті екенін, ал жамандыққа бейімделу бар жердегі заттар үшін кем дегенде екі сөз қажет екенін үйретті. Мишнада Леуіліктер 21:1-дегі Коханимнің өлгендерге арналған ырым-жырым бойынша арамдалмауы туралы өсиет ерлер мен әйелдерге де (Леуіліктер 21:1-дегі Коханимге тыйым салу ерлерге ғана қатысты) тыйым салуға жататын әрбір өсиет (уақытқа байланысты болсын, болмасын) жалпы ережеге қатысты үш ерекшеліктің бірі деп үйретілген. Басқа ерекшеліктер Леуіліктер 19:27 - дегі (осы сияқты тек ер адамдарға қатысты) бұйрықтар, яғни адамның басының бүйір жағындағы өсіндісін дөңгелектеп тастамау және оның сақал бұрыштарын бұзбау. Мишна Леуіліктер 21:1 және 23:7-дегі тыйым салуларды қолданып, адамның бір әрекетімен тоғыздай өсиетті бұзуы мүмкін екенін түсіндірді. Адам 1) үгіт-насихатқа арнап, мүйізді ірі қара мен есекті бірге егіп (Бұйрықтарға 22:10-ге қайшы), 2) киелі орынға арналған екі жануарды (3) жүзімдікте себілген аралас тұқымдарды (Бұйрықтарға 22:9-ге қайшы), 5) демалыс жылы (Леуіліктер 25:4-ге қайшы), 6) мейрам күні (мысалы, Леуіліктер 23:7-ге қайшы), 7) егінші діни қызметкер болса (Леуіліктер 21:1-ге қайшы), 8) нәзир (Леуіліктер 6:6 -ға қайшы) ластанған жерді егіп жүрсе, егін егіп жүрсе, соны істеуі мүмкін еді. Ханания бен Хачинайдың айтуынша, жер жыртушы жүн мен зығырдан жасалған киім киген болуы мүмкін (Леуіліктер 19:19 және 5Мұса 22:11 ережелерін бұзады). Олар бұл басқа бұзушылықтармен бірдей емес екенін айтты. Ол: "Назирилік қасиетті басқа күнәлармен салыстыруға болмайды", - деп жауап берді. Гемарада Леуіліктер 21:12 -...

Леуіліктер 22 - тарау

Мишнада айтылғандай, діни қызметкер Леуіліктер 22:3-ға қайшы келетін таза емес күйінде ғибадат еткенде, аға діни қызметкерлері оны бетиннің алдында айыптамаған, бірақ жас діни қызметкерлер оны ғибадатхана ауласынан алып шығып, бас сүйегін таяқпен жарып тастаған. Рав Аши Леуіліктер 22:9-дегі "Олар Менің тапсырмамды орындауға міндетті болады" деген сөздерді оқыды. Бұл сөздер әсіресе діни қызметкерлер мен леуіліктерге қатысты. Мишнада, Леуіліктер 22:18-де айтылғандай, "Жүктеу құрбандықты ұсыну менің міндетім" (айны бір жануарды атамай) деген сөз ант тарту деп түсіндіріледі. Ал ерікті құрбандық: "Бұл мал түгелдей өртелетін құрбандық болады" (белгілі бір жануарды көрсету) деп айтылған кезде болды. Егер адам ант еткен болса, онда ол жануардың өлгені немесе ұрланғаны үшін, оны қайтадан сатып алуға міндетті болды. Ал егер ол жануардың өлгені немесе ұрланғаны үшін, ол ерікті түрде берілген болса, онда ол жануарды қайтадан сатып алуға міндетті емес. Бараиталар Леуіліктер 22: 21-дегі "аларда ешбір ақау болмасын" деген сөздерді құрбандыққа шалынатын малдың кемшілігіне тіпті жанама түрде себепші болуды тыйым салатын сөздер деп түсіндірді. Бен Зома Леуіліктер 22: 24-тегі "өз еліңде мұндайды істеме" деген сөздерді тіпті итті (бір адам құрбандық ретінде ешқашан ұсына алмайтын жануарды) құртпауға тыйым салатын деп түсіндірді. Леуіліктер 22:32-нің мағынасында Құдай есімін қорлау дегенді түсіндіріп, раввин Иоханан раввин Симеон бен Иозадақ атынан Лиддадағы Ницза үйінің төбешігінде көпшілік дауыспен шешім қабылданғанын айтты. Жаратылыс кітабында жалған тәңірлерге табынуға қатысты сұрақ қойылады. Бараитада Рабби Исмаилдің: "Егер біреуді өлтіру үшін жалған тәңірлерге табынуға бұйырса, ол солай істеуі керек және тірі қалуы керек" дегені айтылған. Рабби Исмаилдің үйретуінше, біз Леуіліктер 18 - жазбаның 5 тармағынан мынаны білеміз: "Егер біреу Менің ережелерім мен шешімдерімді орындаса, онда ол солар арқылы өмір сүреді", яғни ол ережелерге сай өмірін жоғалтады. Осыдан-ақ, біреулер өлімнен құтылу үшін, пұтқа табынушылыққа ашық түрде кірісе алады деп ойлауы мүмкін, бірақ Леуіліктер 22:32-де: "Менің киелі есімімді қорламаңдар, сонда Мен киелі боламын", - деп үйретілгендей, бұл дұрыс емес. Рав Дими Исраил елінен Бабылға келгенде, ол яһуди дінін ұстануға тыйым салатын патшалық жарлық болмаған жағдайда ғана, адамның жалған тәңірлерге табынудан, жыныстық қатынасқа тыйым салудан және өмір сүру үшін кісі өлтіруден басқа кез келген өсиетті бұзуға болатынын үйретті. Бірақ Рав Дими егер мұндай жарлық болса, кішігірім ережелерді бұзғаннан гөрі шейіт болу керек деп үйретті. Равин келгенде, ол рабби Иохананның атынан былай деді: тіпті мұндай жарлық болмаған жағдайда да, адамның тірі қалу туралы өсиетті бұзуына рұқсат етілді, бірақ жұрт алдында кішігірім ережелерді бұзудан гөрі шейіт болу керек. Рав Бар Рав Исак Рав атынан былай деді: "Бұл жағдайда, тіпті аяқ киімнің қайысын ауыстыру үшін де өсиетті бұзғаннан гөрі, шейіт болуды таңдаған дұрыс". Раввин Якуб рабби Иохананның атынан бір іс-әрекеттің көпшілікке танылуы үшін ең аз саны он адам болуы керектігін айтты. Және Гемарада бұл оқиғаның көпшілік алдында өтуі үшін он яһуди қажет деп үйретілген, өйткені Леуіліктер 22:32 былай дейді: "Мен Исраилдің балалары арасында қасиетті боламын". Гемарада Леуіліктер 22:32-нің мағынасына сай Құдайдың есімін қорлау дегенді түсіндіреді. Рав былай деді: "Егер Тауратты үйретуші бір кісі бірден ақы төлеместен, ет сатып алған болса, бұл Құдайдың есімін қорлайды". Абай бұл Алланың есімін қорлайтынын айтты, бірақ сатушылар клиенттерден ақы алу әдетін сақтамаған жерде. Раввин Йоханан Тораның бір ғалымы Тораны ойланбай, тефлин кимей екі метр жүрсе, Құдайдың есімін қорлайтынын айтты. Раввин Янай мектебінің мүшесі Исаак, егер біреудің жаман атына әріптестері ұялып қалса, бұл Құдайдың есімін қорлайтынын айтты. Рав Нахман бар Исхақ былай деді: "Бұл адамдардың Құдайға былайша, былайша кешірім сұрап дұға етуімен байланысты. Абай 5 - жазбадағы "Құдай Иеңді сүй" деген сөздерді "біреудің іс-әрекеті арқылы басқалардың Аспан есімін сүюіне себепші болу керек" деп түсіндірді. Егер адамдар Таурат пен Мишнаны оқып-үйренгендердің іскерлік істерде адал, жағымды сөйлегендерін көрсе, онда олар Құдайдың есімін құрметтейді. Ал егер адамдар Таурат пен Мишнаны оқып жүргендердің саудада адал емес әрі сыпайы емес екенін көрсе, онда олар өздерінің кемшіліктерін Тауратты оқып-үйренгендерімен бай...

Леуіліктер 23 - тарау

Шаббат туралы трактат Мишнада, Тосефта, Иерусалим Талмуды мен Вавилон Талмудындағы Шығыстар 16:23 және 29-да, 20:811; 23:12; 31:1317; 35:23; Леуіліктер 19:3 және 23:3; Сандар 15:3236; және 5 Мұса 5: 12-де демалыс күнінің заңдарын түсіндірді. Мишнада демалыс күніне қатысты заң бұзылған әрбір іс-әрекет мейрамға қатысты заң бұзылғандығы айтылған, тек мейрамда тамақ пісіруге болады, бірақ демалыс күні емес. Ал Сифралар діни кітапта демалыс күні туралы Леуіліктер 23: 3-те айтылған сөздерді Леуіліктер 23: 43-те айтылған мейрамдар туралы сөздерді тікелей алдын ала келтіреді. Бір мидраш кітапта Мұсаның 5-бабы 11:22 тармақтағы: "Егер сендер осы өсиеттерді орындауға, Құдайларың Жаратқан Иені сүюге, Оның барлық жолдарымен жүруге және Оған берік тұруға барынша тырыссаңдар, онда Жаратқан Ие осы халықтардың бәрін сендердің алдарыңнан қуып шығады. Сонда сендер өздеріңнен үлкен әрі күшті халықтарды иемденесіңдер". - деген сөздерді қай өсиетке қатысты қолданғандары жайлы сұралған. Раввин Леви "бұл өсиет" Шманың (Заңды қайталау 6: 49) оқуын білдіреді деп айтты, бірақ раббилер оның Тораның барлық ережелеріне тең келетін демалыс күнін білдіретінін айтты. Раввин Акиваның "Әліппе" кітабында айтылғандай, Құдай Исраилге Тораны бергенде, оларға Тораны қабылдап, өсиеттерін орындаса, Құдай оларға мәңгілік үшін, Құдайдың иелігіндегі ең қымбат нәрсені - Келе жатқан әлемді береді. Исраилдіктер осы дүниеде Келе жатқан заманның үлгісін көруді сұрағанда, Құдай: "Сондықтан демалыс күні Келе жатқан заманның үлгісі" деп жауап берді. Мишнадағы Бейтса трактаты, Тосефта, Иерусалим Талмуды және Вавилон Талмудындағы Шығыстар 12:327, 4349; 13:610; 23:16; 34:1823; Леуіліктер 16; 23:443; Сандар 9:114; 28:1630:1; және 5Мұса 16:117; 31:1013-тегі барлық мейрамдарға ортақ заңдарды түсіндірді. Мишнадағы Песхахим трактаты, Тосефта, Иерусалим Талмуды және Вавилон Талмуды Құтқарылу мейрамының (פֶּסַח, Песах) заңдарын Шығыстан 12:327, 4349; 13:610; 23:15; 34:25; Леуіліктер 23:48; Сандар 9:114; 28:1625; және 5Мұса 16:18 тармақтарда түсіндірді. Гемарада Таураттың Мысырдан шығу 23:15, Леуіліктер 23:5, Сандар 28:16 және 5 - жазба 16:1 - дегі бірнеше мейрамдарды санағанда, әрқашан Құтқарылу мейрамынан басталатыны айтылған. Раввин Акива (немесе кейбір Rabban Йоханан бен Zakai дейді) ешқашан үйінде айтты оқу тоқтату уақыты келді, бірақ кешке кешке және кешке Yom Kippur. Құтқарылу мейрамының қарсаңындағы бұл рәсімдер балалары үшін жасалатын. Олар осылай балалары ұйықтап қалмасын деп, ал Күнәнің құнын өтейтін мейрамның қарсаңындағы осы рәсімдер балалары ораза тұтқанға дейін тамақтандырылсын деп жасалатын. Мишнада Құтқарылу мейрамына арналған құрбандықты сүндеттелмеген немесе таза емес адамдар сияқты, оны жеуге лайық емес адамдар үшін сойған болса, ол жарамсыз деп есептелді. Сол құрбандықтар басқаларға да, сондай-ақ (Құдайдың заңына сай) сүндеттелгендерге де, сүндеттелмегендерге де, таза еместерге де, таза еместерге де, таза еместерге де арналған. Леуіліктер 23: 5-те: "Күнде" деп жазылғандай, егер ол түстен бұрын сойылса, құрбандыққа жарамсыз деп саналатын. Егер ол күн сайынғы құрбандықты кешкісін шалып, кейін оның қанын шашып болған жағдайда ғана жарамды болды. Егер сол қанды шашып қойған болса, онда Құтқарылу мейрамының құрбандығы әлі де жарамды еді. Мишнада бірінші Құтқарылу мейрамының шығу 12:327, 4349; 13:610; 23:15; 34:25; Леуіліктер 23:48; Сандар 9:114; 28:1625; және 5 Мұса 16:18 тармақтардағы айырмашылықтары айтылған. және Сандар 9:913-тегі екінші Құтқарылу мейрамы. Мишнада Мысырдан шығу 12:19-дағы "жеті күн бойы үйлеріңде ашытқы болмасын" және Мысырдан шығу 13:7-дегі "барлық жеріңде ашытқы болмасын" деген тыйымдар бірінші Құтқарылу мейрамына қатысты деп түсіндірілді. Ал Мишна бірінші Құтқарылу мейрамында Құтқарылу мейрамына арналған тоқты жегенде, Халел әнін (Забур 113-118) айту керектігін үйретті; екінші Құтқарылу мейрамында Құтқарылу мейрамына арналған тоқты жегенде, Халел әнін айту қажет емес еді. Ал бірінші және екінші Құтқарылу мейрамында Құтқарылу мейрамына арналған тоқтылар құрбандыққа шалынғанда, "Әрқашан мадақтаңдар" деп ән айтылатын. Алғашқы және екінші Құтқарылу мейрамы демалыс күндерімен салыстырғанда маңыздырақ болды. Раввин Абба Леуіліктер 9:2-де Һаронның киелі шатырды салтанатты түрде ару үшін әкелуі керек бұқа мен қошқарды Леуіліктер 23:18-де Бас діни қызметкердің Шавуот күні әкелуі керек бұқа мен екі қошқардан ажыратты, сондықтан Гемара Шавуоттың талаптарымен салыстыру арқылы ойлауға болмайды деген қорытындыға келді. Леуіліктер 23:22-де кедейлерге сыйлық беру туралы әңгіме бі...

Леуіліктер 24 - тарау

Гемара Леуіліктер 24:1116-дағы Құдайды қорлаушы туралы жағдайды келтіріп, шабуылдаушылар шабуылдарының нәтижесі белгілі болғанға дейін түрмеге қамалады деген тұжырымды қолдады. Себебі, Гемараның айтуынша, раввин Нехемия исраилдіктер Құдайды қорлаушыны түрмеге қамап қояды (Леуіліктер 24:12) деп айтады, бірақ олар оны өлім жазасына кесетініне әлі көз жеткізбеген. Бірақ раввиндер дінге қарсы шыққан адамды түрмеге қамаудың арнайы шешім екенін (бұл шешімді жалпылау мүмкін емес) үйретті. Сифралар Леуіліктер 24:11 - 16-да айтылған Құдайды қорлаушы мен Сандар 15:32 - 36-да айтылған отын жинаушы оқиғалары бір уақытта болған деп үйретті, бірақ исраилдіктер Құдайды қорлаушыны отын жинаушымен бірге қалдырмады, өйткені олар отын жинаушыны өлтіретінін білген, өйткені Мысырдан шығу 31:14 - те: "Оны [сенбі күнін] қорлағандар өлімге кесіледі" деп жазылған. Алайда олар оның өлім жазасына кесілуінің дұрыс жолын білмеді. Себебі, Сандар 15: 34-те айтылғандай, Құдай оған не істеу керектігін әлі белгілеп қойған жоқ еді. Сифралар Құдайды қорлаушы туралы Леуіліктер 24:12-ді "Жаратқан Иенің шешімі оларға белгілі болғанша" оқып, Құдайды қорлаушы өлім жазасына тартылатынын білмейтіндерін білдірді. (Егерде олар Құдайды қорлаушыны ағаш жинаушымен бірге орналастырса, онда Құдайды қорлаушыны қажетсіз қорқыныш тудыруы мүмкін, өйткені ол өлім жазасына кесілген деп қорытындылауға болады. Сондықтан олар екеуін де бөлек ұстады.) Раввин Мейр Леуіліктер 24:15-тен Құдай есімінің орнына басқа бір нәрсені қолдана отырып, Құдайды қарғаған әркім өлім жазасына кесілетінін түсіндірді (Леуіліктер 24:15 - де Құдайдың есімі айтылмаған). Бірақ даналар Құдайды қорлаушы тек Құдайдың есімін қолданғанда ғана өлім жазасына кесілетінін, ал оны алмастыратын сөздерді қолданғанда тыйым салынатынын (бірақ өлім жазасына кесілмейтінін) айтты. Олар Мысырдан шығу 21: 17-де: "Кімде-кім әке-шешесін қарғаса, сол өлтірілсін!" және Леуіліктер 24: 15-те: "Кімде-кім өз Құдайына қарғыс айтса, оның күнәсі өз мойнына жүктеледі!" деп жазылған сөздерді ескеріп, Бараитада ата-ананы қарғауды Құдайды қарғауға теңегенін үйретті. Мысырдан шығу 20:12 "Ата-анаңды сыйла" деп бұйырады, ал Нақыл сөздер 3:9 "Құдайға мал-мүлкіңмен құрмет көрсет" деп бұйырады. Леуіліктер 19:3-де: "Ата-анаңды сыйла" және 5 Мұса 6: 13-де: "Құдай Иеңнен қорқып, Оған қызмет ет" деп бұйырылған. Бірақ Бараиталар ұрып-соғу (Шығыс 21:15 ата-аналарға қатысты) туралы, бұл (Құдайға қатысты) мүмкін емес екенін мойындады. Барайта ата-ана мен Құдай арасындағы осы салыстырулар тек қана логикалық, өйткені үшеуі де (Құдай, ана мен әке) баланы жаратуда серіктес. Себебі, раввиндер адам баласын жаратуда үш ортақ бар екенін (Алла, әке және ана) үйреткен. Адам ата-анасын сыйласа, Құдай онымен бірге тұрып, олар да Құдайды сыйлағандай болады. Рав Нахманның алдында бір тана былай деп үйреткен: "Егер біреу әке-шешесін ренжітсе, Құдай оның араларында тұрмауын дұрыс деп санайды. Себебі егер Құдай олардың арасында болса, олар Құдайды ренжітер еді. Гемараның айтуынша, Леуіліктер 24:20-дегі "көзге көз" деген сөз ақшалай өтемақыны білдіреді. Симон бен Йохай раввин бұл сөздерді сөзбе-сөз қабылдауға тырысқандарға соқыр адамның басқа адамның көзін құртқанын, немесе аяғы кесілген адамның басқа адамның қолын кесіп тастағанын, немесе сал адамның басқа адамның аяғын сындырғанын қалайша тең әділдікпен жүзеге асыратынын сұрады. Раввин Ысмағұлдың мектебі Леуіліктер 24:20-дегі "оған осылай беріледі" деген сөздерді келтіріп, "беру" сөзі тек ақшалай өтемақыға ғана қатысты деп тұжырымдады. Раввин Хияның мектебі Заңның 19-бабы 21-аяттағы қарама-қарсы талқылауда "қолға қол" деген сөздерді келтіріп, бір затты, атап айтқанда ақшаны, қолдан қолға беруді білдіреді. Абай Езекия мектебінің бір данасының Еврей жазбаларында "көзге көз" және "жанға жан" деп жазылған, бірақ "жанға көз, көзге көз" деп жазылмаған, ал кейде көз мен өмір көз үшін алынады, мысалы, қылмыскер соқыр болып қайтыс болған кезде. Рав Папа Раваның атынан Еврейлер кітабының 21:19 аятында емделу туралы айтылған, егер біреу кек алуды білдіреді деп ойласа, бұл тармақтың мағынасы болмайды деп айтты. Рав Аши ақшалай өтемақы беру қағидасы Мысырдан шығу 21:24-те "көзге көз" және 21:36-да "өгізге өгіз" деген сөздердің қолданылуынан туындайтын деп үйретті. Соңғы жағдайда ақшалай өтемақы нақты көрсетілгендей, бірінші жағдайда да солай болуы керек.

Леуіліктер 22 - тарау

Бірақ Маймонид бұл ереже басқа құдайларға табыну, жыныстық қатынасқа тыйым салу және кісі өлтіруден басқа да өсиеттерге қатысты деп үйретті. Егер біреудің сол үш күнәның бірін жасауы немесе өлтірілуі бұйырылса, онда ол күнә жасамастан, өз жанын құрбан етуі керек. Ал Маймонидтер бұл жалпы ережелерді басқа ұлт адамы өз пайдасына бір нәрсе қалағанда қолданатынын үйретті. Мысалы, басқа ұлт адамына демалыс күні үй салу. Егер басқа ұлт адамының мақсаты тек қана яһудиге заң бұздыру болса, онда мына ереже қолданылады: егер онда он яһуди болмаса, онда яһуди аман қалу үшін заң бұзады. Егер басқа ұлт адамы он яһудидің алдында бір яһудиге өсиет бұзуға мәжбүр етсе, онда ол оның өмірін құрбан етіп, бір өсиетті де бұзбауы керек. Меймонид тағы былай деп үйретті: Набуходоносор сияқты зұлым билеуші немесе оған ұқсас біреу яһудилердің сенімін немесе бір өсиеттерін жою туралы жарлық шығарған кезде, адам он яһудидің немесе тек басқа ұлттардың арасында ғана өсиеттерді бұзуға мәжбүр болса да, кез келген өсиетті бұзудан гөрі өз өмірін құрбан етуі керек. Маймонид жоғарыда айтылған талаптарға сай, адам өз өмірін құрбан етіп, күнә жасамаса, Құдайдың есімін киелі тұтады, әрі одан жоғары тұрған ешкім жоқ деп үйретті. Ал егер адам осындай жағдайда күнә жасаса, онда ол Құдайдың есімін қорлайды. Бірақ Маймонидтің айтуынша, мұндай зұлым билеушінің құлдығынан құтыла алатын, бірақ құтыла алмайтын адам құсығын қайтарып алған итке ұқсайды. Сол кісіге ақыреттегі өмірден тыйылып, тозақтың ең төменгі сатысына түсуі керек. Ал Маймонид Құдайдың есімін қорлайтын адам, оның бір өсиетін әдейі бұзып, оны Құдайға қарсы шығаруға мәжбүр етпегенін үйретті. Ал кімде-кім басқалардың алдында абырой-бедел іздеп, қорқып немесе басқалардың алдында абыройлы болуға ұмтылып, күнә жасамаса, ол Құдайдың есімін ақтап, Оның атын қасиетті етеді.

Леуіліктер 23 - тарау

Маймонид Леуіліктер 23:1 - 43 тармақтарда айтылған мейрамдардың себептерін ұсынды. Маймонид демалыс күнінің мақсаты (Леуіліктер 23 - тарауда айтылған) демалыс күніне байланысты демалу екенін үйретті. Әр адамның жетіден бір бөлігі, үлкен-кіші болсын, өмірінің бір бөлігін тыныштықта, ауыр еңбек пен қиындықтан тынығып, тынығып өткізеді. Сонымен қатар, демалыс күні жаратылысты еске алуды жалғастырады. Маймонидтер оразаның мақсаты (Леуіліктер 23:2632-де айтылған) ол адамның өкіну сезімін туғызады деп үйретті. Маймонидтің айтуынша, сол күні Мұса екінші тақташаларды алып Синай тауынан түсіп, исраилдіктерге алтын бұзау арқылы жасаған күнәларының Құдай кешірілуін жариялаған. Сондықтан Құдай Йом Кипур мейрамын күнәдан қайтқандарға күнәларына өкініп, Құдайға шынайы ғибадат ету үшін арнап белгіледі. Сол себепті Таурат заңының бәрі де: тәндік ләззат алудан бас тартуға, уайымға түсуге, тәндік күтім мен еңбекке тыйым салады. Осылайша адамдар күнәларын мойындап, солардан бас тартуға тырысады. Маймонид Шавуот (Леуіліктер 23:1521-де айтылған) Синай тауындағы Аянның мерейтойы деп үйретті. Бұл күннің маңыздылығын арттыру үшін яһудилер өткен Құтқарылу мейрамын тойлағаннан кейін өткен күндерді санайды. Бұл яһудилердің исраилдіктердің Мысырдан шыққан күні мен Таурат заңы берілген күні аралығында Омердің құрбандығынан өткен күндерді санауларының себебі. Синай тауындағы Аян Мысырдан шығудың мәнісі болды, сондықтан Құдай Мысырдан шығу 19:4-де: "Мен сені Өзіме алып келдім" деді. Синай тауында Аян бір күні болғандай, яһудилер де оның мерейтойын бір күн ғана тойлайды. Маймонидтер Суккот (Левит 23:3336 және 3944-та қарастырылған) деп үйретті, бұл қуаныш пен қуаныш мерекесі, жеті күн сақталады, сондықтан мереке көбірек байқалады. Ол күзде өткізіледі, өйткені Мысырдан шығу 23:16 тармақта айтылғандай, сол кезде "ауылдағы еңбектің жемісін жинайсың", яғни адамдар ауыр еңбектерінен босаңсып, демалады. Маймонид Аристотельдің "Этика" атты тоғызыншы кітабынан егін жинау мейрамы жалпы әдет-ғұрып екендігі туралы пікірін келтіріп, Аристотельдің: "Ежелгі заманда халық құрбандықтар мен жиналыстар жүгері мен жемісті жинағаннан кейін, егер құрбандықтар егін жинау үшін ұсынылса, содан кейін өткізілетінін айтты". Маймонид күздің қалыпты табиғатын Суккоттың сол мезгілде түсуінің тағы бір себебі ретінде атап өтті, бұл қатты ыстық пен қиын жаңбырдан бос қораларда тұруды мүмкін етеді. Маймонидтер Суккот мейрамы яһудилерге Құдай шөл далада жасаған кереметтерін еске түсіреді деп үйретті. Бұл мейрам яһудилерді Құдайға шүкірлік етуге және қарапайым өмір сүруге талпындырды. Осылайша яһудилер, ежелде Исраилдің "жақсыларын шатырларда тұруға мәжбүр еткенім" туралы Леуіліктер 23:43 - те айтылғандай, өздерінің бір кездері осындай күйде болғанын есте сақтау үшін, шөл даланың тұрғындары сияқты, үйлерін тастап, суккотқа қоныстанды. Ал яһудилер Шемни Ацзерет мейрамына қосылып, шатқалда толықтай тойлай алмайтын өздерінің үйлерінің жайлылығында қуаныштарын толықтай аяқтауға тырысады. Маймонидтің айтуынша, лулав пен этрог исраилдіктердің санақ 25: 5 - тегі "тұқым, інжір, жүзім, анар, су жоқ" шөл даланы жеміс ағаштары мен өзендерге толы елге ауыстыруымен болған қуаныштарының символы. Мұны есте сақтау үшін яһудилер елдегі ең жақсы жемістерді: иісі жақсы бұтақтарды, әдемі жапырақтарды және шөптердің ең жақсысын, яғни өзендегі самырсынды алады. Сондай-ақ, лалав пен этрогқа қосылған төрт түрдің (1) сол заманда Исраил жерінде көптеп кездесетінін, сондықтан оларды әркім оңай сатып ала алатын, (2) көрінісі жақсы, ал этрог пен мирттің жағдайында иісі керемет, және (3) жеті күн бойы жаңа және жасыл болып қалатын. Daas Zekeinim (XII және XIII ғасырдағы Франция мен Германия тозафистерінің түсініктемелерінің жинағы) Торада "бақ-ау" (שמחה, simchah) сөзінің түр-түрі үш рет Суккотқа байланысты қолданылатынын (Леуіліктер 23:40 және Заңды қайталау 16:14 және 16:15), тек бір рет Шавуотқа байланысты (Заңды қайталау 16:11), ал Пасхаға байланысты мүлдем қолданылмайтынын атап өтті. Даас Зейкинимдер орақ пен Суккот аяқталғаннан кейін ғана адам толықтай қуанатынын түсіндірді.

Леуіліктер кітабы 21 - 24 тараулар

1877 жылы Август Клостерманн Леуіліктер 1726-ның заңдар жинағы ретінде ерекшелігін байқап, оны "Қасиеттілік кодексі" деп атады.

Леуіліктер 23 - тарау

1950 жылы консервативті иудаизмнің яһуди заңдары мен нормалары жөніндегі комитеті былай деп шешті: "Мұнай көліктерін пайдаланбау - демалыс күніне қатысты қасиетті ұстанудың маңызды бір жолы. Сондай-ақ, мұндай ұстамдылық отбасы мүшелерінің демалыс күні бірге болуына көмектеседі. Алайда, егер отбасы мәжілісханадан қашықтықта тұрып жатса, мәжілісханаға бару үшін автокөлікті пайдалану ешқандай жағдайда де демалыс күнін бұзу деп қарастырылмауы керек, керісінше, мұндай қатысу біздің сенімімізге адалдық білдіру деп есептеледі. . Халқымыздың өзгеріп отыратын қажеттіліктеріне жауап беретін, өмір сүретін және дамушы халахтың рухында біз демалыс күніне арналған электр жарығын пайдалануды рұқсат етілген деп жариялаймыз. Бұл демалыс күнінің рақатын арттыру немесе мицва орындау кезінде жеке ыңғайсыздықты азайту мақсатында. " 2014 жылы Консервативті яһуди дінінің яһуди заңдары мен стандарттары жөніндегі комитеті әйелдер енді ерлер сияқты өсиеттерді сақтау үшін бірдей жауапты деп шешті. Комитет әйелдерге басқа да өсиеттерді орындауға міндетті деп шешті. Олар: суккада тұру, лулавты алу, шофарды есту және Леуіліктер 23:1516-да омерді санау. Кейбір қазіргі ғалымдар діни қызметкерлердің тобы қазір Леуіліктер 23 тармақта жазылған мейрам заңын ескірген деп санайды, бірақ Леуіліктер 23:922 және 23:3944 тармақтарын қосты, осылайша түпнұсқа құжаттың діни көзқарасын түбегейлі өзгертіп, ескі нұсқаға жауапты жоғары санаттағы діни қызметкерлердің әдейі түрде бас тартқан кең тараған рәсімдердің жарамдылығын мойындады.

Леуіліктер 24 - тарау

Леуіліктер 24:11 - 16-ға сай, Құдайға тіл тигізуші туралы оқиғаны оқығанда, Мэри Дуглас сол адамның екі жамандық жасағанын байқады: ол қарғады және Құдайдың есіміне қарсы сөйледі немесе "сөзбен тесіп" алды. Дуглас исраилдіктердің оны таспен атқылап өлтіргенін, ал "таспен атқылау" деп аударылған еврей сөзі "тастан атқылау" немесе "тастан атқылау" дегенді білдіреді. Дуглас сөздерді ойнауды мойындаса, онда бұл оқиғаны Құдай есімін қорлаған адам деп түсінуге болады, содан кейін Құдай оны таспен атқылап өлтіруді бұйырды. Ағылшын тіліндегі "балшықпен лақтыру" метафорасын қолдана отырып, Дуглас әңгіменің аяғын: "Ол балшықпен лақтырады, оны балшықпен лақтырып өлтіріңіз" деп салыстырды. Даглас кейіпкерлердің аттарынан оқиғаға сәйкес келетін ықтимал мағыналарды таңдап, балаларға айтылатын әңгіменің былай болуы мүмкін екенін ұсынды: Бірде Сот үйінен аты жоқ адам болды, ол Жазаның ұлы, Соттың немересі, Ол Есімді қорлады, ал Құдай ол өлсін деді, өйткені ол Құдайдың есімін қорлады, оны өлтіру керек. Дуглас "көзге көз" заңын әзіл-сықақпен, орынсыз жағдайда, күлкілі атаулармен қоршап, Леуіліктер кітабының жазушысы жазалау қағидасының жалпыға бірдей жарамдылығын сынап, жазалау қағидасы туралы басқа бір нәрсе айтуға тырысып жатқанын ұсынды. Дуглас "Леуіліктер кітабының барлық жерінде жазылған ой-пікірлердің сыпайылығы мен әдебиеттің жоғары дәрежесін" зерттеуші діни қызметкердің өзге адамдардың заң кодекстеріне ирониялық, тіпті жалған көзқараспен қарағанын көрсетеді деп болжады. Дуглас Леуіліктер кітабын жазған адам "жағымсыз қайтарым" туралы сөз қозғағанда, шетелдік заңдардың стилін үлгі тұтты деген қорытындыға келді, бірақ Леуіліктер кітабының басты тақырыбы "жағымды қайтарым, сыйға сыйлық" болып табылады. Леуіліктер кітабын жазған адам Құдай келісімінің Киелі кітаптағы жазбаларын оқыған кез келген адам Құдайдың мейірімділігі мен әділдігін түсіне алатынын көрсеткен. Бернард Бамбергер Леуіліктер 24:12-дегі "қамауда" деген сөздің еврейше түрін оқып, айып тағылып, ісі қаралып жатқан адамдар үшін лагерден тыс жерде тұрақты тұтқынға алынған жер бар екенін білдірді. Бамбергер Леуіліктер 24:12 - Мұса заңдық шешім қабылдамас бұрын Құдайдан арнайы сұраныс алуы керек болған Торадағы төрт оқиғаның бірі (Сандар 9:68, 15:3234, 27:15) екенін атап өтті. Бамбергердің айтуынша, Мұсаның бұл істерді өз бетімен шеше алмауы раввиндерді мазалаған.

Литургияда

Кейбір яһудилер Пиркей Авотты Пасах пен Рош Хашана арасындағы демалыс күні зерттегенде Леуіліктер 21 және Сандар 18 тармақтардан алынған 24 діни сыйлықтарға сілтеме жасайды. Леуіліктер 22:1113-тегі құрбандықтардан ет жейтін діни қызметкердің отбасы туралы заңдар Рабби Исмаилдің Бараитадағы Тораны түсіндіруге арналған он бірінші ережелердің он біріншісін қолдануды қамтамасыз етеді. Көптеген яһудилер Песукей д'Зимра дұға қызметі алдындағы оқулардың бір бөлігі ретінде оқиды. Он бірінші ережеде жалпылау құрамына енгізілген, бірақ кейін ерекше жағдай ретінде қарастырылатын кез келген нәрсе, егер Жазбалар оны жалпылауға нақты қайтармаса, жалпылаумен реттелмейді. Леуіліктер 22:11-де діни қызметкердің бүкіл үй іші құрбандыққа шалынған малдың етін жеуге құқылы екені айтылған. Бірақ Леуіліктер 22:12-де діни қызметкердің қызы діни қызметкер емес адаммен тұрмысқа шықса, онда ол құрбандыққа шалынған малдың етін жей алмайтыны айтылған. Ал егер ол жесір қалған немесе баласыз ажырасып, әкесі үйіне қайта оралған болса ше? Леуіліктер 22:12-ді оқығанда, ол құрбандыққа шалынған малдың етін жей алмайды деп ойлауы мүмкін, бірақ Леуіліктер 22:13 оны құрбандыққа шалынған малдың етін жеуге болады деген жалпы ережеге қайта оралады. Құтқарылу мейрамының хагдасы Седер мейрамының соңғы нирзасында Ыбырайымның қонақжайлылығына қатысты Жаратылыс 18:7 тармақтағы сөздерді Леуіліктер 22:27 тармақтағы бұқа құрбандығы туралы айтылған Құтқарылу мейрамының екінші күні оқылған сөздермен байланыстырады. Хагдадада Ибраһим Құтқарылу мейрамына арналған оқуда өгіздің есінде қалу үшін малға жүгіріп келгені туралы айтылады, бұл маусымды Жаратылыс 19: 3-те Лоттың қонақтарын мацамен тамақтандырғаны туралы баяндамадан шығарады.

Хафтара

Парашаның хафтарасы Езекиел 44:1531-де жазылған.

Ежелгі

Хаммурапи кодексі, 194-214 бөлімдері. Бабыл, шамамен б. з. д. 1780 жыл. Мысалы, Джеймс Б. Притчард. "Ескі Келісімге қатысты ежелгі Таяу Шығыстағы мәтіндер", 175 - бет. Принстон: Принстон университетінің баспасы, 1969 жыл. Платон. Заңдар 6:759. Грекия, біздің заманымызға дейінгі 4-ші ғасыр. Мысалы, Платонның заңдарында. Томас Л. Пэнгл аударған, 145-бет. Нью-Йорк: Бастапқы кітаптар, 1980. (Дене дауысы).

Киелі кітап

Шығыс 4:1011 (Құдай адамдарды мүгедек етеді); Шығыс 12:327, 4349 (Тұңғыш Құтқарылу мейрамы); 13:610 (Тұңғыш Құтқарылу мейрамы); 21:2225 (көзге көз); 23:1419 (үш діни саяхаттық мейрам); 34:2226 (үш діни саяхаттық мейрам). Леуіліктер 16:134 (Йом Киппур); 19:910 (ауылдың бұрыштары). Сандар 9:114 (Тұңғыш Құтқарылу мейрамы, заң туралы Құдайдан сұрау); 15:3236 (заң туралы Құдайдан сұрау); 27:111 (заң туралы Құдайдан сұрау); 28:1631 (Тұңғыш Құтқарылу мейрамы, Шавуот); 29:139 (тойлар). 5 Мұса 16:117 (үш саяхаттық мейрам); 19:1521 (көзге көз); 31:1013 (Сукот). Сотшылар 21:19 (Сукот). 1 Патшалар 8:166 (Сукот); 12:32 (Сукот сияқты солтүстік мейрам). Ишая 56:67 (сенбі күнін сақтау); 66:23 (барлық жерде сақталатын сенбі). Езекиел 45:25 (Сукот). Зәкәрия 14:1619 (Сукот). Забур 15: 15 (Құдайдың киелі шатырында кімдер тұруы керек); 61: 9 (ұсыныстарды орындау); 65: 2 (ұсыныстарды орындау); 74: 1011, 18 (көкөпірлер); 78: 47 (келесі ұрпақтар үйренсін); 81: 4 (байрам күндерін жариялау); 107: 22 (алғыс айту құрбандықтары); 116: 17 (алғыс айту құрбандықтары). Езра 3:4 (Сукот). Нехемия 8:1418 (Сукот). 2 Тарихилар 5:314 (Суккот); 7:8 (Суккот); 8:1213 (үш Қажылық мейрамы).

Раби емес ерте кезеңдері

Жохан 7: 1 53 (Суккот).

Классикалық раввиндік

Мишна: Пеа 1:18:9; Демай 1:17:8; Шевиит 2:1; Терумот 3:9, 6:67:4; Халалла 1:1; Бикурим 1:8; Шаббат 1:124:5; Песахим 1:110:9; Йома 1:18:9; Сукка 1:15:8; Бейтса 1:15:7; Рош Хашана 1:14:9; Мегилла 1:5, 3:56, 4:7; Евамот 2:4, 6:25, 7:18:2, 8:6, 9:2, 9:46, 10:3; Недарим 11:3; Кидушин 1:7, 1:9; Санхерин 2:1, 4:1, 7:45, 9:1, 6; Макот 3:89; Хораёт 3:45, 8; Зевахим 9:5, 14:2; Менахот 2:23, 3:6, 4:23, 5:1, 5:3, 5:6, 6:2, 6:5, 8:1, 9:4, 10:11, 11:4, 11:9; Хуллин 4:5, 5:5; Бекот 6:17; Керот 1:1; Мейрам 1:1; Кинн 2:1; Парах. 200 жылы Исраил жерінде. Мысалы, "Мишна: жаңа аударма" кітабында. Жақып Нойснердің аудармасы, 1436, 41, 70, 100, 108, 148, 168, 179208, 22951, 265307, 317, 321, 340, 35254, 358, 360, 489, 585, 589, 593, 602, 604, 618, 69495, 720, 730, 73536, 73945, 748, 752, 755, 757, 77475, 777, 800, 802, 836, 854, 883, 1014 беттерінде. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 1988. Тосефта: Пеа 1:14:21; Демай 1:28; Чалла 2:7; Бикурим 2:4; Шаббат 1:117:29; Пиша (Песахим) 1:110:13; Кипурим (Йома) 1:14:17; Сукка 1:14:28; Йом Тов (Бейта) 1:14:11; Рош Хашана 1:12:18; Мегилла 3:56, 8; Евамот 10:3, 5; Санхедрин 4:1, 12:1; Маккот 5:4; Шевуот 1:6, 3:8; Эдуот 3:4; Шехитат Чуллин 4:5; Менахот 7:7, 20, 10:26, 11:15; Бехорот 2:34, 710, 1719, 3:2, 6, 20, 2425; 4:159; Темура 1:1011. Исраил жері, шамамен 250 жылы. Мысалы, "Тосфета" кітабында: Еврей тілінен аударғанда жаңа кіріспемен. Жақып Нойснердің аудармасы, 1-томы, 4776, 83, 339, 349, 357427, 419, 471522, 541618, 645, 718 беттер; 2-томы, 1156, 1185, 1215, 1221, 1233, 1259, 1388, 1435, 1438, 1455, 1459 беттер. 1483 жыл, 1485 жыл, 1521 жыл. Пибоди, Массачусетс: Хендрикссон баспасы, 2002 жыл. Сифра Емор (211:1244:1). Израиль жері, шамамен 250-350 жылдар. Мысалы, "Сифра: аналитикалық аударма" кітабында. Жақып Нойснердің аудармасы, 3-том, 161290-бет. Атланта: Scholars Press, 1988 жыл. Иерусалим Талмуды: Берахот 4b, 57b, 75b; Пеа 1a73b; Демай 56a; Шевит 5b, 27b28a, 83a; Маасер Шени 13a; Чаллах 2a, 6a, 8a, 11a; Орлах 2b3a, 19a, 34a, 41b; Бикурим 6a, 11a12b; Шаббат 1a113b; Пешахим 1a86a; Йома 1a57a; Сукка 1a33b; Бейтза 1a49b; Рош Хашана 1a27a; Меган 7a; Мегилла 6a, 26a, 31b32a, 35b, 39b; Шаға 6a14b; Евамот 10b35a, 37a, 40b41a, 42a, 42a, 42a, 47a, 47a, 47a, 50b50b, 51b50b, 51b51b, Пешахим 1a86a; Йома 1a57a; Сукка 1a33b; Бейтза 1a49b; Бейтза 1a49b; Рош Хашана 1a1a; Раш Хашах 1a10a, 28b; Кейт, 30b, 30b, 20a; Тиберия, Израиль жері, біздің заманымыздың 400 жылы. Мысалы, Талмудта "Ерушальми". Хаим Малиновиц, Исраэль Симча Шорр және Мордехай Маркус редакциялаған, 14, 6ab, 1015, 1819, 2127, 2931, 3335, 3738, 4041, 4345 томдары. Бруклин: Mesorah Publications, 2005-2018 жылдар. Бұл кітап "Иерусалим Талмуды: аударма және түсініктеме" деген кітапта басылып шықты. Жақып Нойснер редакциялаған, Жақып Нойснер, Цвее Захави, Б. Барри Леви және Эдвард Голдман аударған. Пибоди, Массачусетс: Хендрикссон баспасы, 2009. Жаратылыс 16:6; 19:9; 41:1; 48:10; 63:8; 75:13; 76:6; 85:10; 86:3; 91:3; 99:1; 100:2. Израиль жері, V ғасыр. Мысалы, Мидраш Рабба: Жаратылыс. Гарри Фридман мен Морис Саймонның аудармасы, 1-толық, 131, 156, 332, 412-бет; 2-толық, 562, 699, 706, 796, 802, 834, 972, 988-бет. Лондон: "Сончино" баспасы, 1939 жыл. Леуіліктер Рабба 7:2; 10:3; 24:6; 26:132:8. Израиль жері, V ғасыр. Мысалы, Мидраш Рабба: Леуіліктер. Гарри Фридман мен Морис Саймонның аудармасы, 4-толық, 92, 124, 309, 325417 беттер. Лондон: "Сончино" баспасы, 1939 жыл. Бабылдық Талмуд: Шаббат 2а157b; Ерувин 105a; Пешахим 2а121b; Рош-хашана 2а35a; Йома 2а88a; Сукка 2а56b; Мегилла 29a; Чагига 13a, 14b; Моэд Катан 14b, 20ab, 28b; Вавилония, 6 ғасыр. Мысалы, Талмуд Бавли. Мұрағатшы: Исраил Симха Шорр, Хаим Малиновиц және Мордехай Маркус, 72 том. Бруклин: Мезора пабтары, 2006.

Орта ғасырлар

Садиа Гаон. Emunoth ve Deoth (Сенімдер мен пікірлер кітабы), 3-ші трактат, 1-ші тарау; 5-ші трактат, 1-ші, 8-ші тараулар. Бағдад, Вавилония, 933 жыл. "Сенімдер мен пікірлер кітабында" Самуэль Розенблатт аударған, 139, 154, 205, 234-беттер. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 1948. Раши. Комментарий. Леуіліктер 2124. Трой, Франция, XI ғасырдың аяғы. Мысалы, Рашиде. Тора: Рашидің түсіндірмесімен аударылған, түсіндірілген және түсіндірілген. Аударған және түсіндірген: Yisrael Isser Zvi Herczeg, 3-том, 261315-бет. Бруклин: "Мезора" баспасы, 1994 жыл. Рашбам. Тораға түсініктеме. Троя, 12 ғасырдың басында. Мысалы, Рашбамның Леуіліктер мен Сандар туралы түсініктемесі: Анотацияланған аударма. Мартин И. Локшин редакциялап, аударады, 115 29 бет. Провиденс: Браунның еврейлік зерттеулері, 2001. Яһуда Халеви. Кузари. 2:20, 26, 50; 3:41, 46-47; 5:27 . Толедо, Испания, 1130 - 1140 теңге. Мысалы, Ехуда Халеви. Кузари: Исраилдің сенімін дәлелдейтін дәлел. Генри Слонимскидің кіріспесі, 94, 102, 115, 173, 175, 295-беттер. Нью-Йорк: Шокен, 1964 жыл. Ыбырайым ибн Езра. Тораға түсініктеме. 12 ғасырдың ортасы. Мысалы, Ибн Езраның Пятикнижәне түсіндірмесі: Левит кітабы (Вайкира). Аударған және түсіндірген: Х. Норман Стрикман және Артур М. Сильвер, 3-том, 186238 беттер. Нью-Йорк: "Menorah Publishing Company" баспасы, 2004 жыл. Маймонид. Мишне Тора, Құрылым. Каир, Египет, 1170-1180. Маймонид. Мишне Тора: Хилхот Есодей ХаТора (Тораның негізі болып табылатын заңдар), 5-тарау. Мысыр. Шамамен 1170-1180 жыл. Мысалы, Мишне Тора: Хилхот Есодей Ха Тора: Таураттың негіздері. "Ақ жол" атты кітаптың 1-томы, 206-31 беттер. Нью-Йорк: Мознаим баспасы, 1989 жыл. Маймонид. Мишне Тора: Хилхот Киддуш ХаХодеш (Жаңа айды қасиетті ету заңдары), 2-тарау, 10 - абзац; 3-тарау, 2 - абзац. Мысыр. Шамамен 1170-1180 жыл. Мысалы, Мишне Тора: Хилхот Шекалим: Шекалим заңдары: және Хилхот Киддуш ХаХодеш: Жаңа Айды қасиетті ету заңдары. "Ақ жол" атты кітаптың 14 томының 72-75 беттерінде Елияху Тугердің аудармасы бар. Нью-Йорк: Мознаим баспасы, 1993. Маймонид. Мишне Тора: Хилхот Терумот (Терумот заңдары (Қасиетті тартулар)), 6-тарау, 5-тармақ. Мысыр. Шамамен 1170-1180 жыл. Мысалы, Мишне Тора: Сефер Зераим: Ауыл шаруашылығы туралы ережелердің кітабы. "Ақ жол" атты кітаптың аудармашысы: Нью-Йорк: Мознаим баспасы, 2005. Маймонид. Мишне Тора: Хилхот Темидин Мусафим (Барлық және қосымша құрбандықтардың заңдары), 7-тарау, 5, 11, 13, 22-б. Мысыр. Шамамен 1170-1180 жыл. Мысалы, Мишне Тора: Сефер Хавода: (Храм) қызмет кітабы. "Ақ жол" журналының "Ақ жол" журналы, 580-89 беттер. Нью-Йорк: Мознаим баспасы, 2007. Маймонид. "Айдасқандарға арналған нұсқау" кітабы, 1-бөлім, 64-тарау; 3-бөлім, 17, 41, 43, 46, 47, 48, 49-тараулар. Каир, Мысыр, 1190 жыл. Мысалы, Мұса Маймонидте. "Айдасқандарға арналған нұсқаулық". Майкл Фридландер аударған, 96, 287, 344, 346, 353, 360, 369, 371, 379 беттер. Нью-Йорк: Довер баспасы, 1956. Бахир, 1-бөлім, 105-тармақ. Прованс, шамамен 1174 жылы. Мысалы, "Бахир: аударма және түсініктеме" кітабында. Арий Капланның аудармасы мен түсіндірмесі, 39-40-беттер. Ланхам, Мэриленд: Джейсон Аронсон, 1977 жыл. Езекия бин Маноах. Хизкуни. Франция, шамамен 1240 жыл. Мысалы, Хизкияһу бен Маноах. Чизкуни: Тора түсіндірмесі. Елияху Мунк аударған және түсіндірген, 3-том, 781-817-беттер. Иерусалим: Ктав баспасы, 2013. Нахманидтер. Тораға түсініктеме. Иерусалим, шамамен 1270 жыл. Мысалы, Рамбан (Нахманид): Тораға түсініктеме. Чарльз Б. Шавельдің аудармасы, 3-том, 326-408-беттер. Нью-Йорк: Шило баспасы, 1974. Zohar 1-бөлігі, 65a, 112a, 166b, 181a беттер; 2-бөлігі, 39b, 40b, 95a, 101a, 108b, 121b, 129b, 133a, 153b, 183ab, 215a, 216b, 231a, 237a беттер; 3-бөлігі, 7a, 67a, 69b, 73b, 88a107b беттер. Испания, 13 ғасырдың аяғы. Мысалы, "Зохар" кітабында. Гарри Сперлинг пен Морис Саймонның аудармасы. 5 томдық. Лондон: "Сончино" баспасы, 1934 жыл. Бахья бен Ашер. Тораға түсініктеме. Испания, 14 ғасырдың басында. Мысалы, Мидраш Раббину Бачья: Рабби Бачья бен Ашердің Тора түсіндірмесі. Елияху Мунктің аудармасы мен түсіндірмесі, 5-том, 1766-821 беттер. Иерусалим: Ламбда баспасы, 2003. Якуб бен Ашер (Баал Ха Турим). Римзе Баал ха Турим. 14 ғасырдың басында. Мысалы, Бағал Хатурим Хумаш: Ваикра/Левит кітабы. Елияху Тугердің аудармасы, редакторы, түсіндірмелері және түсініктемелері Ави Голд, 3-томы, 122169 беттер. Бруклин: "Мезора" баспасы, 2000. Жақып Бен Ашер. "Перуш әл ха Тора" (Тұрақ). 14 ғасырдың басында. Мысалы, Яков бен Ашер. Тораға бет бұр. Елияху Мунк аударған және түсіндірген, 3-том, 933-68 беттер. Иерусалим: Ламбда баспасы, 2005. Ысқақ бен Мұса Арама. Акедат Ижак (Исақты байлау). 15 ғасырдың аяғы. Мысалы, Ицхак Арама. Акейдат Ицхақ: Рабби Ицхақ Араманың Тораға түсіндірмесі. Елияху Мунк аударған және қысқарған, 2-том, 633-69-беттер. Нью-Йорк, Ламбда баспасы, 2001 жыл.

Қазіргі заманғы

Исаак Абраванел. Тораға түсініктеме. Италия, 1492 мен 1509 жылдар аралығында. Мысалы, Абарбанел: Тораға қатысты таңдамалы түсініктемелер: 3-том: Вайкра/Левит. Израиль Лазардың аудармасы мен түсіндірмесі, 192229 беттер. Бруклин: CreateSpace, 2015 жыл. Обадия Бен Якоб Сфорно. Тораға түсініктеме. Венеция, 1567 жыл. Мысалы, Сфорно: Тораға түсініктеме. Тәржіме және түсіндірме жазбалары Рафаэль Пелковиц, 590 613 беттер. Бруклин: "Мезора" баспасы, 1997 жыл. Мұше Әлшіх. Тораға түсініктеме. Сафед, шамамен 1593 жылы. Мысалы, Моше Алшич. Раввин Моше Альшиштың Тора туралы мидрашы. Елияху Мунк аударған және түсіндірген, 2-том, 718 50 бет. Нью-Йорк, Ламбда баспасы, 2000. Авраам Ехошуа Хешел. Тораға түсініктемелер. Краков, Польша, 17 ғасырдың ортасы. "Ханукат Хатора" деп жинақталған. Жазушы: Ханох Хенох Эрзон. Пьотрков, Польша, 1900 жыл. Авраам Ехошуа Хешелдің шығармасында. Ханукас Хатора: Рав Авраам Ехошуа Хешелдің Чумаш туралы мистикалық түсініктері. Аударған: Авраам Перец Фридман, 236 - 37 беттер. Саутфилд, Мичиган: Таргум Пресс/Фелдхайм баспасы, 2004. Томас Хоббс. Левиафан, 3:40, 42-ші тармақтар. Англия, 1651 жыл. К. Б. Макферсон редакциялаған қайта басып шығару, 503 04, 572 беттер. Хармондсворт, Англия: "Пингвин классикасы", 1982. Шаббаттай Бас. Сифсей Хашамим. Амстердам, 1680 жыл. Мысалы, Сефер Ваикро: Тораның бес кітабынан: Чумаш: Таргум Окелос: Раши: Сифсей Хахамим: Ялкут: Хафтарос, Аврохом Й. Дэвис аударған, 402-82 беттер. Лейквуд Тауншип, Нью-Джерси: Метсуда Публикациялар, 2012. Хаим ибн Аттар. Ор ха Хаим. Венеция, 1742 жыл. Шайим бен Аттарда. немесе Хахаим: Тораға түсініктеме. Елияху Мунк аударған, 3-том, 123671 беттер. Бруклин: Ламбда баспасы, 1999 жыл. Бресловтық Нахман. Ұстаздық. Братслав, Украина, 1811 жылға дейін. Ребе Нахманның Торасында: Бреслов апталық Тора оқу туралы түсінік: Еврей жазбалары. Жариялаған: Хаим Крамер, редактор: Y. Холл, 388-418 беттер. Иерусалим: Бреслов ғылыми-зерттеу институты, 2011. Сэмюэл Дэвид Луццатто (Шадал). Тораға түсініктеме. Падуа, 1871 жыл. Мысалы, Сэмюэл Дэвид Луццатто. Тора түсіндірмесі. Аударған және түсіндірген: Eliyahu Munk, 3-том, 974-83-беттер. Нью-Йорк: Ламбда баспасы, 2012. Самсон Рафаэль Хирш. Яһудилердің демалыс күні. Франкфурт, 1889 жылға дейін. Аудармашы: Бен Жозефусоро. 1911 жыл. Лексингтон, Кентукки: CreateSpace тәуелсіз баспа платформасы, 2014 жылы қайта басылған. Ехуда Арий Лейб Альтер. Сефат Емет. Гура Калвария (Гер), Польша, 1906 жылға дейін. "Ақиқат тілі: Сефат Еметтің Тора түсіндірмесі" кітабынан үзінді. Артюр Грин аударған және түсіндірген, 193200 беттер. Филадельфия: Еврей баспа қоғамы, 1998. 2012 жылы қайта басылған. Луис Гинцберг. "Еврей аңыздары" 3-томы, 23842 беттер. Филадельфия: Еврей баспа қоғамы, 1911 жыл. Герман Коэн. Ақыл-ой діні: Иудаизмнің көздері. Симон Капланның кіріспесімен аударылған; Лео Штраустың кіріспе очерктері, 103, 110, 125 беттер. Нью-Йорк: Унгарда, 1972 жыл. "Атланта: Scholars Press" баспасында қайта басылған, 1995 жыл. Бастапқыда басылып шыққан Religion der Vernunft aus den Quellen des Judentums. Лейпциг: Густав Фок, 1919 жыл. Александр Алан Штайнбах. "Димаштық әйел: Жастарға арналған Киелі кітаптағы 54 әңгіме" (Pentateuch) кітабының 96-99 беттерінде жазылған. Нью-Йорк: Бехманның еврей кітап үйі, 1936. Томас Манн. Жүсіп пен оның ағалары. Джон Вудстың аудармасы, 131-32-беттер. Нью-Йорк: Альфред А. Кнопф, 2005. Бастапқыда "Жозеф пен оның бауырлары" деп жарияланды. Стокгольм: Берман Фишер баспасы, 1943. "Саббат антологиясы". Авторы: Абрахам Э. Миллграм. Филадельфия: Еврей баспа қоғамы, 1944; қайта басылған 2018. (Леуіліктер 23:1 - 3). Моррис Адлер, Джейкоб Б. Агус және Теодор Фридман. "Дималыс күні жауап беру". "Раббилер жиналысының іс қағаздары", 14-том (1950), 112-88 беттер. Нью-Йорк: Американың раввиндер ассамблеясы, 1951. Консервативті қозғалыстың еврей заңдары мен стандарттары жөніндегі комитетінің іс қағаздарында 1927 1970, 3-том (Responsa), 1109 34 беттер. Иерусалим: Рабиндер ассамблеясы және Қолданбалы халлаха институты, 1997. Ыбырайым Джошуа Хешел. Шәмбе күні. Нью-Йорк: Фаррар, Штраус және Жиру, 1951. 2005 жылы қайта басылды. Моррис Адлер. Талмуд әлемі, 30-бет. Б'най Б'рит Хиллель қоры, 1958 жыл. Кессинджер баспасының қайта басылымы, 2007. Электрлік пішендер. "Кол Нидре" деп аталады. "Қасамды орындау" кітабында. Репрайс рекордс, 1968 жыл. (Иом Кипур Кол Нидре намазының негізінде жазылған ән). Кэрол Л. Мейерс. Шатырдағы менора. Миссула, Монтана: Scholars Press, 1976 жыл. Гордон Дж. Вэнхам. Леуіліктер кітабы, 288313 беттер. Гранд-Рапидс, Мичиган: Уильям Б. Ердманс баспасы, 1979 жыл. Пинхас Х. Пели. "Тора сегодня: Жазбалармен қайтадан кездесу", 14346 беттер. Вашингтон, Вашингтон: Б'най Б'рит кітаптары, 1987. Харви Дж. Өрістер. Бізд�...