Alexander Amfiteatrov

Кіріспе

Ресей жазушысы және тарихшысы (18621938) Александр Валентинович Амфитеатров (Алекса́ндр Валенти́нович Амфитеа́тров); (26 желтоқсан 1862 26 ақпан 1938) - орыс жазушысы, романист және тарихшы.

Өмірбаян

Ресей империясының Калуга қаласында діни қызметкердің ұлы болып туған ол заңгер болып оқыған, бірақ журналист және танымал романдар жазушы болды. 1902 жылы император отбасы туралы сатиралық мақала жазғаны үшін жер аударылды. Ол орыс-жапон соғысы кезінде майданға барып, кейін Батыс Еуропаға оралып, Франция мен Италияда өмір сүрді. Амфитеатров 1890 жылдары Нерон мен ерте христиандық туралы кітап жазуды ойлап тапты. Италияға жер аударылғанда ол көптеген дереккөздер мен дәлелдермен қамтамасыз етті және оны еуропалық жетекші ғалымдарға таныстырды, ал 1913 жылы ол "Нерон: түбі жоқ шұңқырдан шыққан аң" ("Зверь из бездны. Нерон" Аян кітабына сілтеме жасап, 11:7), император Неронның өмірбаяны Юлий Клавдий әулетінің соңында Римнің жан-жақты энциклопедиясына айналды және қазіргі заманғы тарихи тұжырымдамаларды сынға алды. 1913 жылы Амфитеатровтың көру қабілеті нашарлап, ол типографиялық баспаны түзете алмай, оқудан гөрі есте сақтау қабілетіне көбірек арқа сүйеді. Осылайша алғашқы басылым үлкен қателермен және сабақтастық саңылаулармен шығарылды. Оның екінші зерттеуі Римдегі Тит аркасы, Римдегі ертедегі мәсіхшілікті еске түсіретін, аяқталмаған. Италияда ол өзінің ең табысты романдарын Vosmidesyatniki (The 80s Niks) (190708) және Devyatidesyatniki (The 90s Niks) (191113) аяқтады, олар 1880 және 1890 жылдардағы интеллигенциямен айналысады. "Амфитеатров көп қырлы әрі өзекті, бірақ өте ақылды, ол әдебиеттің дәміне толықтай бейімделген жалпы оқырмандарға арналған" (Cassell's Encyclopaedia of World Literature, ed. С. Х. Штайнберг, 1680 б.). 1916 жылы Амфитеатров Ресей империясына оралып, "Русская воля" ұлттық газетінің редакторы болды. Үкіметке шабуыл жасағаны үшін 1917 жылдың басында Иркутскке жер аударылды, бірақ ақпан төңкерісінен кейін Петроградқа оралды, онда ол казак газетін редакциялады және большевиктерге шабуыл жасаған мақалалар жазды, содан кейін ол мұғалім және аудармашы болды. 1921 жылы тамызда отбасымен бірге Ресейден кетеді. 1922 жылдың көктеміне дейін Прагада тұрды, содан кейін Италияға қоныс аударды, онда ол көптеген эмигрант журналдарға жазды. Амфитеатров 1938 жылы Италияның Леванто қаласында қайтыс болды. Оның ұлдары - жазушы және журналист (және Владимир Набоковтың досы) Владимир Амфитеатров Кадашев; композитор Даниил; және музыканттар Максим және Роман Амфитеатровтар.

Born a priest's son in Kaluga, Russian Empire, he was trained as a lawyer but became a journalist and popular novelist. In 1902 he was exiled for writing a satirical article on the imperial family. He returned to visit the front during the Russo Japanese War, then returned to Western Europe, living in France and Italy. Amfiteatrov conceived writing a book on Nero and early Christianity in the 1890s. An Italian exile provided him with plenty of sources and evidence, and exposed him to leading European scholars, and in 1913 he completed Nero: The Beast out of the Bottomless Pit ("Зверь из бездны. Нерон", referring to Book of Revelation 11:7), a life story of Emperor Nero that evolved into a comprehensive encyclopedia of Rome at the end of Julio Claudian dynasty and a critical review of contemporary historical concepts. By 1913 Amfiteatrov's eyesight was failing to the point where he could not proofread and edit typographic print, relying more on his memory than on reading, thus the first edition was released with major errors and continuity gaps. His second Roman study Arch of Titus, dedicated to early Christianity in Rome, was not completed. In Italy he completed his most successful novels Vosmidesyatniki (The 80s Niks) (1907–08) and Devyatidesyatniki (The 90s Niks) (1911–13), dealing with the intelligentsia of the 1880s and 1890s, respectively. "Versatile and topical, but smartly superficial, Amfiteatrov catered for the general reader whose taste he knew to perfection" (Cassell's Encyclopaedia of World Literature, ed. S. H. Steinberg, p. 1680). In 1916 Amfiteatrov returned to the Russian Empire and became editor of the nationalist newspaper Russkaya volya. Because of his attacks on the government he was sent into exile in Irkutsk at the beginning of 1917, but after the February Revolution he returned to Petrograd, where he edited a Cossack newspaper and wrote articles attacking the Bolsheviks until the latter ended freedom of the press, whereupon he became a teacher and translator. He left Russia with his family in August 1921. Until the spring of 1922 he lived in Prague, then settled in Italy, where he wrote for many émigré journals. Amfiteatrov died in Levanto Italy in 1938. His sons were Vladimir Amfiteatrov Kadashev, a writer and journalist (and a friend of Vladimir Nabokov); Daniil, a composer; and the musicians, Maksim and Roman Amfiteatrov.

Ағылшын тіліндегі аудармалары

"Наполеондер (Халық ертегісі)", "Наполеонның халықтық ертегілері: Халықтың Наполеоны және Наполеондер", "The Outlook Company", Нью-Йорк, 1902. Джордж Кеннанның аудармасы. "Ол" және "Киммерия ауруы", Ақ сиқырдан: құпия мен қорқынышты орыс эмигранттары туралы әңгімелер, Ресейлік өмір кітаптары, Монпельер, ВТ, 2021. Аудармашы: Мюирэн Магуайр.