Кіріспе

Солтүстік кхмер (พซาคแมร; ), сонымен қатар Сурин кхмері деп аталады, бұл Таиландтың Сурин, Сисакет, Бурирам және Рой Эт провинцияларында тұратын шамамен 1,4 миллион кхмерлер және осы аймақтан Камбоджаға көшіп келгендер сөйлейтін кхмер тілінің диалектісі. Солтүстік кхмер тілі стандартты тілден, яғни орталық кхмер тілінің диалектісіне негізделген, дауысты дыбыстардың саны мен әртүрлілігі, дауыссыз таралуы, лексикасы, грамматикасы және, ең бастысы, иілгіштің соңғы айтылуымен ерекшеленеді. Солтүстік кхмер тілінде сөйлейтіндер басқа да түрлерін түсінуі мүмкін, бірақ стандартты кхмер тілінде сөйлейтіндер, олар Солтүстік кхмер тілінде сөйлесе алмайды, сондықтан бастапқыда оларды түсіну қиынға соғады. Екі түрдің 80-85% -ы негізгі 270 сөз тізімінде туыс.

Тарих

Хмер империясының құлдырауынан кейін 15-ші ғасырдың басында Донгрек таулары табиғи шекара ретінде қызмет етті, солтүстіктегі кхмерлерді Лан Шанның ықпалы астында қалдырды. Ұлы Наресуанның Камбоджаны Аюттая үшін басып алуы Камбоджадан саяси және экономикалық оқшаулануды одан әрі күшейтті, бұл орта кхмер кезеңінің орта кезеңінен салыстырмалы түрде тәуелсіз дамыған диалектке әкелді. Кейіннен 1718 жылы Исан аймағын Лао корольдігі Шампасак талап етті, ал 1893 жылы франко-сиамдық дағдарыстың нәтижесінде аймақ Сиам корольдігінің (Таиланд) бөлігі болды. Осы кезең ішінде Солтүстік кхмерлер ауылдық таулы таулы жерлерді лаос, тай және Кюй сияқты әртүрлі Мон кхмер топтарымен бөлісті, бұл көптілділіктің жоғары дәрежесіне әкелді. Бұл әртүрлі әсерлер мен бірегей тарих айналадағы тональды тілдердің ерекшеліктері, лао, куй және тай тілдерінен қарыз алу арқылы лексикалық айырмашылықтар және дауыстылар мен ырғақтардың таралуындағы фонемиялық айырмашылықтар ерекше акцентке әкелді.

Мәртебе

Солтүстік кхмер тілінде сөйлейтіндердің көпшілігі, немесе барлығы, екі тілді, сонымен қатар білім беру мен бұқаралық қарым-қатынастың жалғыз тілі болып табылатын ұлттық тай тілінде де жақсы біледі. Солтүстік кхмер тілінің қолданылуы тек үй және ауыл аумақтарында ғана қолданылады. Бұрын оны қолдану белсенді түрде теріс бағытта болды (мысалы, мектеп оқуларында Солтүстік кхмер тілінде сөйлеуге тыйым салу арқылы) ұлттық тілді меңгеруді арттыру үшін. Солтүстік кхмер тілінде сөйлейтіндердің тек аз ғана бөлігі (шамамен 1000 адам) оны оқи алады немесе жаза алады.

Демография

+ Таиландтың әр түрлі провинцияларындағы жалпы халықтың кхмер пайызы Провинция 1990 жылы кхмер пайызы 2000 жылы кхмер пайызы Бурирам Н/А 27,6% Чантабури 0,6% 1,6% Маха Саракам 0,2% 0,3% Рой Эт 0,4% 0,5% Са Каев Н/А 1,9% Сисакет 30,2% 26,2% Сурин 63,4% 47,2% Трат 0,4% 2,1% Убон Ратчатани 0,8% 0,3%