Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Алусиан () - 1041 жылы Болгарияның императоры (цар) ретінде қысқа уақыт билік жүргізген болгар және византиялық дворяны.
Bulgarian and Byzantine noble
Alusian (, ) was a Bulgarian and Byzantine noble who ruled as emperor (tsar) of Bulgaria for a short time in 1041.
Өмір
Алусиан - болгар императоры Иван Владиславтың (1015-1018 жылдары) әйелі Мариядан туған екінші ұлы. Ол ағасы Пресян II-мен бірге 1018 жылы Византия империясының Болгарияны басып алуына қарсылық көрсетуге тырысты, бірақ сол жылы Томорницада император Василий II-ге (б.з.д. Византия империясында Алусиан сарай аристократиясының қатарына қосылып, Теодосиуполис тематикасының губернаторы (стратегосы) болып тағайындалды. Алусиан өзінің байлығын армяндық дворяндықтың бай мүшесімен некелесу арқылы арттырды, бірақ 1030-шы жылдардың соңында ол император Михаил IV Пафлагонның (10341041) және оның ағасы, күшті паракоимомен Иоанн Орфанотрофтың ықыласынан айырылды. Алусиан белгілі бір мүлкінен айырылды және қылмыстары үшін үлкен айыппұл төленді. 1040 жылы екінші туысы Петр Делианның императорға қарсы көтерілісін естіген Алусиан Рим сарайын тастап, Петрдің қатарына қосылды. Аллусианды Петір қарсы алып, оған Салоникаға шабуылдайтын әскерін берді. Алайда, қоршауды Византиялықтар көтерді және болгар әскері жеңілді. Алусян қашып құтылып, Островқа оралды. 1041 жылы бір түнде, кешкі асқа қатысқанда, Алусиан Пётрдің маскүнемдігін пайдаланып, оның мұрнын кесіп, ас үй пышағымен соқыр қылыпты. Алусиан патша Самуилдің (997-1014) қанына жататын болғандықтан, оны әскерлері Петрдің орнына император деп жариялады, бірақ Византияға кету үшін сөз байласты. Болгария мен Византия әскерлері шайқасқа дайындалған кезде Алусиан жауларға қарай қашып кетіп, соқырланған Петр Делянды императорға тапсырды. Алғашында ол "жақсылық жасады". Оған жоғары соттың магистр дәрежесі берілді. Осы атақ бұған дейін Болгарияның басқа да императорларына, атап айтқанда 971 жылы Борис II мен 1018 жылы Пресян II-ге берілді. Алусианның кейінгі тағдыры белгісіз, бірақ оның ұрпақтары Алусиандар Византия аристократиясының қатарында 14 ғасырға дейін өркендеуді жалғастырды.
Alusian was the second son of Emperor Ivan Vladislav of Bulgaria (r. 1015–1018) by his wife Maria. Together with his older brother Presian II, he attempted to resist Bulgaria's annexation by the Byzantine Empire in 1018 but eventually had to surrender to Emperor Basil II (r. 976–1025) in the same year in Tomornitsa. In the Byzantine Empire Alusian joined the ranks of the court aristocracy and was appointed governor (stratēgos) of the theme of Theodosioupolis. Alusian increased his wealth by marrying a wealthy member of the Armenian nobility, but in the later 1030s, he lost the favor of Emperor Michael IV the Paphlagonian (r. 1034–1041) and his brother, the powerful parakoimomenos John the Orphanotrophos. Alusian was deprived of certain estates and fined a hefty amount for alleged misdeeds. Hearing of the successful uprising of his second cousin Peter Delyan against the emperor in 1040, Alusian fled the Roman court and joined Peter's ranks. Alusian was welcomed by Peter, who gave him an army with which to attack Thessalonica. The siege however was raised by the Byzantines, and the Bulgarian army was defeated. Alusian barely escaped and returned to Ostrovo. One night in 1041, during dinner, Alusian took advantage of Peter's inebriation, cut off his nose, and blinded him with a kitchen knife. Since Alusian was of the blood of Tsar Samuel (r. 997–1014), he was quickly proclaimed emperor in Peter's place by his troops but conspired to desert to the Byzantines. As the Bulgarian and Byzantine troops were preparing for battle, Alusian deserted to the enemy, surrendering the blinded Peter Delyan to the emperor. As a reward, his possessions and lands were restored to him. He was given the high court rank of magistros. The same title had been granted earlier to other deposed emperors of Bulgaria, namely Boris II in 971 and Presian II in 1018. Alusian's subsequent fate is unknown, but his descendants, the Alousianoi, continued to prosper in the ranks of the Byzantine aristocracy until the 14th century.