Кіріспе

"Шайол есімді планета" - американдық жазушы Кордвейнер Смиттің (Пол Лайнбаргердің псевдонимі) ғылыми фантастикалық әңгімесі. Оның көптеген ғылыми фантастикалық шығармалары сияқты, ол да Адамзат құралы деген тақырыпта жазылған. Ол алғаш рет 1961 жылы қазан айында Galaxy Science Fiction журналында жарияланды.

Аудио

Бұл әңгімені Австралия радио хабар тарату корпорациясы 1986 жылы радиоға арнады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Империяның ішінде тұратын Мерсер "атауы жоқ қылмыс" жасады деп айыпталды. Ол Империяның Шейол планетасына лақтырылады, онда ол жазалау колониясында тұрады, оның тұрғындары дромозоандар деп аталатын ұсақ симбиоттар тудырған физикалық мутацияларға ұшырауы керек. Көпшілігіне Империя медициналық мақсаттар үшін пайдаланатын қосымша мүшелер өседі. Бұқашы Б'дикат тұтқындарға суперкондамин деп аталатын дәрі береді, ол олардың жазасы мен әртүрлі операциялардың ауырлығын жеңілдетеді. Бір ғасырдан астам уақыт өтті. Мерсер Леди Да деген сүйіктісін тапты. Б'дикат ерлі-зайыптыларға оны қорқытатын көріністі көрсетеді: балалар Шайолға тірі жіберілді, бірақ олардың миы алынып тасталды. Да ханым Инструментальдық иелермен қалай байланысуға болатынын біледі. Шейолға келген қожалар өздері тапқан нәрсеге таңғалады. Оның үстіне, олардың балалары тақтың мұрагерлері болып табылады. Империяның бирократиялық және жемқорлық жүйесі оларды өсіп-жетілген кезде опасыздық жасамауы үшін соттады. Инструменталдылық Империяның өмір сүруіне және Шайолды сақтауға рұқсат беру туралы келісімді бұзады. Олар әлі де сезімтал тұтқындарды босатып, олардың азаптарын суперкондаминнің орнына, атап айтқанда, мидың ләззат орталығын ынталандыратын электрондық "кап" арқылы емдеуді қамтамасыз етеді. Ақылы жоқ тұтқындардың басын шауып, "аяғын алып, біз қолымыздан келгенше, ыстықтай өлтіреді, мүмкін, суперкондаминнің шамадан тыс дозасымен", денелерін дромазоалар пайдаланады. Ақырында, Леди Да Мерсерді өзінің жұбайы ретінде қабылдайды. Командир Суздаль "Коммандер Суздальдің қылмысы мен даңқы" романында пайда болды, бұл оқиғадан бұрын ойдан шығарылған тарихқа негізделген. Бұл оқиғаның орын алған жері "Жарқын империя" деп аталады.