Кіріспе

Ла-Ороя - Перудің орталық бөлігіндегі Юнин департаментіне қарасты Мантаро өзенінің бойындағы қала және Яули провинциясының астанасы. Ол Анд тауларының шығыс бөктерінде 3745 м биіктікте, ұлттық астана Лимадан шығыс-солтүстік-шығысқа қарай 176 км жерде орналасқан. Ла-Орояда металл қорыту жұмыстары жүргізіліп, қала "Қарақышылар институтының" 2007 жылғы "Әлемдегі ең ластанған жерлер" есебінде аталып өтті. Сонымен қатар ол Перудің Орталық тас жолының (Carretera Central) шығыс нүктесі болып табылады.

Тарих

1533 жылы испандықтар шағын елді мекен құрып, аймақта бағалы металдарды өндіруді бастады, бірақ оқшаулау мен көлік қиындықтары өндіруге кедергі келтірді. Тәуелсіздік соғысы кезінде аймақтың стратегиялық орны оны партизандық қызметтің орталығы етті; соғыстың шешуші шайқастарының бірі, Чакамарка (Юнин), жақын жерде болды, және Симон Боливар шайқастан кейін қала арқылы өтті. 1861 жылы елді мекен Сан-Жеронимо-де-Каллапампа деп аталды, ал 1893 жылы Ла-Ороя болды. 1925 жылы Ла-Ороя Яули провинциясының астанасы болып тағайындалды және ақыры 1942 жылы қала мәртебесіне көтерілді. Бұл аймақтағы тау-кен өндірісі біртіндеп дамыды және 1893 жылы Лимадан Феррокарилл Орталық Андино темір жолы аяқталғанға дейін қатты кеңеймеді. Инженерлік өнердің ерекше жетістігі болып табылатын темір жолды поляк темір жол салушысы Эрнест Малиновский жоспарлаған. Жақында ғана Qinghai Tibet Railway аяқталғанға дейін бұл әлемдегі ең биік стандартты тетікті темір жол болды. Қазір қаланың басты жұмыс берушісі болып табылатын балқыту зауытын 1922 жылы америкалық Cerro de Pasco корпорациясы құрды, ол 1974 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін Cerro мемлекет меншігіне алынып, мемлекеттік Empresa Minera del Centro del Peru S A, Centromin ретінде белгілі болды. 1993 жылы Перу үкіметі Centromin-ті жекешелендіру туралы шешім қабылдады. 1997 жылы Ла Ороя балқыту зауытының 99,97%-ын Renco Group еншілес компаниясы Doe Run Peru шамамен 247 миллион АҚШ долларына сатып алды. Сатып алу Centromin компаниясының Metaloroya компаниясына 126,5 млн АҚШ долларын капитал құюдан және сатып алу бағасын 120,5 млн АҚШ долларын төлеуден тұрады. Doe Run Peru мыс қорыту зауытына концентрат жеткізуді қамтамасыз ету үшін 7,5 миллион АҚШ долларына Кобриза мыс кен орнын сатып алды.

Тау-кен және металлургия

Алдымен 1922 жылы мыс қорыту зауыты, содан кейін 1928 жылы қорғасын қорыту зауыты, ал 1952 жылы мыс өңдеу зауыты салынды. Жылдық қуаттылығы - 70 000 тонна мыс, 122 000 тонна қорғасын және 45 000 тонна мырыш, бірақ шығарындыларды шектейтін шектерден төмен ұстау қажеттілігі және қала, балқыту зауыты мен қоршаған аймақта газдарды тұтқындап тұратын температуралық инверсиялар өндірісті осы деңгейден төмен ұстауға бағытталған. Жергілікті шахталарда "қоқыс концентраты" өндіріледі, онда флотация арқылы бөлінетін металл қоспалары болады. Жылдар бойы Ла Ороя металлургтары осы металдарды қосалқы өнім ретінде бөліп алу және қалпына келтіру әдістерін ойлап тапты, ал үш негізгі балқыту зауыттары осы мақсатта қатты біріктірілді. Ла Ороя - әлемдегі осындай мүмкіндікке ие бірнеше балқыту операцияларының бірі. Нәтижесінде, La Oroya алтын мен күміс (негізінен өңдеу зауытының қалдықтарынан), антимон, мырыш триоксиді, висмут, кадмий, индий, селен, теллур, күкірт қышқылы және олеум өндіреді. Бұл технология кейбір зиянды және улы металдардың шығарындыларын азайтуға көмектесті, алайда зауыттың біріктірілген табиғаты зауыттың жекелеген бөліктерін өзгертуді кедергіге ұшыратты. Ла Орояны сатып алғаннан кейін Доу Рун күрделі және жартылай ескірген балқыту кешенін мұра етті. Операция жөндеуден өтті, бұрынғы иелері жаңғыртуға немесе таза операцияларға аз қаржы салды. Жылдар бойы ластанудың салдарынан балқыту орнының айналасындағы төбелер толығымен құрғап, өзен уытты болып, сол жердегі тұрғындардың денсаулығы нашарлады. Тұрғындардың қанында және ауыз суында қорғасынның деңгейі өте жоғары екені анықталды, ал көпшілігінің бронхтардағы аурулары бар. 1999 жылғы зерттеу (Doe Run компаниясын сатып алғаннан кейін екі жыл өткен соң жүргізілген) ауаның ластану деңгейінің жоғары екенін көрсетті, оның құрамында мырыш 85 есе, кадмий 41 есе және қорғасын 13 есе көп, бұл жалпы алғанда қауіпсіз деп саналады.

Ластану

Doe Run La Oroya сатып алған кезде, ол Centromin PAMA (Programa de Adecuación y Manejo Ambiental немесе Экологиялық қалпына келтіру және басқару бағдарламасы) - қоршаған ортаны қалпына келтіру шараларын талап ететін экологиялық келісімшартты қабылдады. Бұл шаралар жаңа күкірт қышқылы зауыттарын, кокс зауытынан қашып кететін газдарды жоюды, анодты қалдықтар зауытында оттегімен қамтамасыз етілген газдарды пайдалануды, мыс өңдеу зауытының су тазарту зауытын, балқыту зауытында суды салқындату үшін қайта айналым жүйесін, күміс өңдеу зауытында қышқыл ерітінділерді басқару және жоюды, балқыту зауыты мен өңдеу зауытының өнеркәсіптік ағынды суларды тазарту зауытын, үнсіз зауыттың жанында қорғасын балшығын ұстап тұру бөгетін, қорғасын балқыту зауытында түйіршіктеу процесінің суын, мыс өңдеу зауытында анодты жуу жүйесін, қорғасын мен мыс шлак қалдықтарын басқару және жоюды, тұрмыстық ағынды суларды өңдеуді және тұрмыстық қалдықтарды жоюды талап етті. Дегенмен, Doe Run Peru Centromin компаниясына Centromin компаниясының бұрынғы операцияларынан туындаған кез келген экологиялық жауапкершіліктен (және Перу үкіметі кепілдік берген) өтемақы төледі. Компания 2004 жылы, әсіресе үкіметтік емес ұйымдар арасында, PAMA-ны 2006 жылдың соңғы мерзіміне дейін аяқтай алмайтынын айтып, ұзартуды сұрады. 2004 жылы 29 желтоқсанда Перу үкіметі No 046 2004 EM, PAMA аясында бір немесе бірнеше жобаны аяқтау үшін ерекше жағдайларды негіздеу мүмкін екенін мойындады. Doe Run Peru компаниясына Энергетика және тау-кен министрлігі 2006 жылғы 29 мамырда осындай ұзартуды берді. Ұзарту шарттары бойынша әрбір ай сайын сенімгерлік шотына келесі айдың ПАМА бойынша болжамды шығыстарын жабуға жеткілікті түсімдер төленеді. Сонымен қатар компанияға кез келген акционерге немесе оған тиесілі компанияға ПАМА-ның аяқталуына әсер етуі мүмкін төлем жасауға тыйым салынған. Renco компаниясы Doe Run Peru компаниясы осындай төлем жасалса, PAMA-ның ұзартылуынан пайда таба алмайтынын растады. Басқа да жетістіктерге қол жеткізілді және 2008 жылдың 19 наурызында компания қатты бөлшектердің шығарындыларын 60% -ға, ауадағы қорғасын деңгейін 61,7% -ға, кадмий деңгейін 72% -ға, мырыш деңгейін 81% -ға төмендетуді және балқыту зауытынан Мантаро мен Яули өзендеріне ласталатын ластаушы сұйықтықтарды жоюды жариялады. Басқа салаларда жетістіктерге қарамастан, күкірт диоксиді шығарындылары 2008 жылдың тамызында рекордтық деңгейге жетті. Алайда, The Wall Street Journal газетінің мәліметінше, қорғасын қышқылының балқыту зауыты 2008 жылдың қазанында іске қосылған. Бұл күкірт диоксиді шығарындыларын едәуір азайтады. 2009 жылдың қазан айында күтілетін мыс қорытушы қышқыл зауыты аяқталғаннан кейін одан әрі жақсаруды күтуге болады. Бұдан кейін балқыту зауытынан шығатын күкірт диоксидінің негізгі көздері бақылауға алынуы тиіс. Алайда бұл нәтижелердің ешқайсысы да жүзеге аспады. Жоғарыда көрсетілген көрсеткіштерді Doe Run компаниясы әзірледі және оларды ешқандай ресми институт растаған жоқ. Жыл сайынғы табысы 150 миллион доллардан асып кетсе де, төрт ай бойы кен бағасы төмендеп келгеніне қарамастан, Доу Рун Перу үкіметінен қаржылай көмек сұрады. Бұған дейін осындай қызметте жұмыс істейтін басқа компаниялар мұндай жетістіктерге қол жеткізбеген. Бірақ бұл өтініш таңғаларлықтай түрде Доу Ранның PAMA талаптарына сәйкес келу үшін ұзарту туралы жаңа өтінішімен сәйкес келеді. Бұл 2009 жылы күтілетін нәтижелер қайтадан аяқталмайды дегенді білдіреді.