Кіріспе
38-ші Ле-Манның 24 сағаттық төзімділік жарысы 1970 жылғы жарыс 1970 жылғы 24 сағаттық Ле-Ман - төзімділіктің 38-ші Гран-приі. 1970 жылдың 13 және 14 маусымында өтті. Бұл 1970 жылғы Спорттық автокөліктердің әлем чемпионатының 8-ші кезеңі болды. Бұл жолы да Porsche чемпиондықта басымдықты иеленді және бірінші жеңіске жету үшін мықты фавориттер ретінде келді. Олардың басты қарсыласы - Ferrari, қазір олар 512S үлгісін бекітті. 917 және 512 ұшақтары жұмыс жасайтын командалар мен жекеменшік иелерінен жиналды. Алайда жарыстың басым бөлігінде қатты жаңбыр олардың күшін бәсеңдетіп, бірқатар ауыр апаттарға себепші болды. Жеті ғана көлік финишке шыққан ауыр жарыста жарыстың ардагері Ханс Херрман және оның көмекшісі Ричард Дики Атвуд жеңіп алды. 13 рет Ле-Манда жарысқа шыққан Херман үшін өткен жылы ең аз айырмашылықпен жеңілгені әсіресе қуанышты болды. Porsche-дің барлық негізгі қарсыластары (Ferrari, Matra, Alfa Romeo) жарыстың бірінші жартысында жеңілді. Porsche-дің үстемдігі толық болды - ол үш жүлдеге де ие болды және барлық сыныптағы жеңістерді алды. Тек бір ғана қараңғы нүкте Иккстің түнде Форд Чиканеде болған апаты болды, онда жарыста маршал қаза тапты. Бұл жылы Голливуд Ле-Манға келді. Бұл жарыс Стив Маккуиннің "Ле-Манс" фильміне негіз болды. Жарыстың кейбір кадрлары (негізінен жарыстың алғашқы сәттері) жарысқа қатысқан машинаның бортында түсірілген, өйткені Solar Productions компаниясы енгізген No29 Porsche 908 022 кинокамералармен жабдықталған, бірақ борттағы кадрлардың көпшілігі техникалық мәселелерге байланысты пайдасыз болды.
the 1970 race
The 1970 24 Hours of Le Mans was the 38th Grand Prix of Endurance and took place on 13 and 14 June 1970. It was the 8th stage of the 1970 World Sportscar Championship season. Once again Porsche had a dominant year in the championship and arrived as strong favourites to get their first outright victory. Their main opposition would come from Ferrari, now armed with the homologated 512S model. Fully nine 917s and eleven 512s from works supported teams and privateers were entered. However heavy rain through most of the race neutralised much of their power and contributed to a number of serious accidents. In a race of heavy attrition where only seven cars were classified as finishers it was won by race veteran Hans Herrmann and co driver Richard ‘Dickie’ Attwood. For Herrmann, a veteran of 13 Le Mans, it was particularly sweet having lost by the narrowest margin the previous year. All Porsche's main challengers (Ferrari, Matra, Alfa Romeo) were beaten in the first half of the race. Porsche's dominance was complete – winning all three prizes and taking all the class wins. The only dark spot was Ickx's accident at the Ford Chicane during the night which killed a track marshal. This was the year that Hollywood came to Le Mans. The race provided the background for the Steve McQueen movie Le Mans. Some of the racing footage (mainly the first moments of the race) of the motion picture was taken from on board a competing car, as the #29 Porsche 908 022 entered by Solar Productions had been fitted with movie cameras but most of the on board footage was useless due to technical issues.
Ережелер
Төрт жылдан кейін CSI (Commission Sportive Internationale - FIA ережелерін шығарушы орган) өзінің FIA J қосымшасын қайта қарастырды, мотоспорттың санаттарын қайта анықтады. GT көліктері енді 3-топқа (ең төменгі 1000 автомобиль) және 4-топқа "Special GT cars" (кем дегенде 1000 автомобиль) дейін кеңейтілді. = 500) деп белгіленеді. Спорттық көліктер үшін бұрынғы 4-топ жаңа 5-топқа айналды (минималды). = 25) ал прототиптер 6-топ болып қалды. Спорттық автомобильдердегі 5 литрлік қозғалтқыш шегі сақталды, бұл Porsche 917 және жаңа Ferrari 512 жарысқа шығуға мүмкіндік берді, бірақ олар бұл 1972 жылғы маусымның басында 3 литрлік шекке түсетінін ескертті. Automobile Club de l'Ouest (ACO) енді FIA-ның техникалық ережелеріне толық сәйкес келді. Сонымен қатар, олар жарыстың ережелеріне өзгерістер енгізді. Әр көлікке үш жүргізушіге рұқсат берілді, ал жүргізушіге жарыс кезінде бір рет сол маркадағы басқа көлікке ауысуға рұқсат етілді. Максималды жүргізу уақыты 14 сағатқа, бір уақытта 240 минутқа дейін, ауысымдар арасында кемінде бір сағат үзіліспен белгіленді. Түнгі уақытта, жарық шамдарын қолдану керек болған кезде, сағат 21: 00 мен 04:30 аралығында анықталды және жарық беретін автомобиль нөмірлері енгізілді. Механикалық шектеулер 25 айналым аралығында мұнайды толықтыру аралығында қалды және тек 4 экипаж ғана пит-прарондағы машинада жұмыс істей алды. Ақырында, әр көлік соңғы айналымды он бес минут ішінде аяқтауы керек еді. Ең маңызды өзгеріс атақты "Ле-Ман стартының" жойылуы болды: жол бойымен жүгіріп, көлікті іске қосу. Бұл жылы автокөліктер әлі де эшалон бойынша тізелейтін болады, бірақ жүргізушілер толық белдікпен бекітілген автокөліктерде бастайды (толық жарыс белбеулері енді міндетті болды).
Кірістер
Биылғы жылы жарысқа 96 адам қатысып, ACO 62-сі біліктілік үшін қабылданды. Ақырында 57 адам прототип, спорттық және GT автомобильдері арасында тең бөлініп, тексеріске түсті. Үштен бір бөлігі өте қуатты Porsche 917 немесе Ferrari 512 болды, бұл көпшілік қызығушылығын арттырды. Осы жылы Ford және Alpine компаниялары маңызды орын алды. Зелтвегтегі сынақтар кезінде Уайердің инженері Джон Хорсманның қарсыласу есебінен төменгі күшті арттыру идеясы болды, сондықтан жаңа қысқа құйрық алюминий табақтарымен бірге қапталды. Бұл жақсы жұмыс істеді, өйткені жаңа құйрық 917-ге жақсы тұрақтылық берді. Жаңа нұсқа 917K (kurzheck немесе short tail) деп аталды. Ле-Ман үшін сыртқы кеңесші Роберт Шоулетің қолдауымен жаңа аэродинамикалық нұсқа жасалды. 917 L (лангек) - өте төмен соғу қабілеті бар қанаты бар тамаша жаңа "ұзын құйрықты" корпус. Бұқаралық ақпарат құралдары оларды "баттмобильдер" деп атады. Porsche-дің зауыттық жүргізушілерін үш 917K-мен жарысқа шыққан JWAE командасы мұра етті. Алдыңғы көлікте Джо Сифферт пен Брайан Редман болды, олар чемпионатта екі турда жеңіске жетті. Педро Родригес (1968 жылы Уайердің "Ле-Ман" жеңімпазы) және екінші машинадағы Лео Киннунен үш жарыста жеңіске жетті. Алдыңғы жылы "Уайерс Форд" машинасын жүргізген британдықтар Дэвид Хоббс пен Майк Хейлвудтың 4,5 литрлік қозғалтқышы бар үшінші машинасы болды. Автомобиль команда мен БАҚ-тан "Хиппи машинасы" немесе "Психоделикалық Порше" деген лақап ат алды және Ле-Мандағы "сурет машинасы" дәстүрін бастады. Соңғы 917-ге оның иесі, фин AAW Racing Team және британдық жекеменшік Дэвид Пайпер қатысты. Гийс ван Леннеп жүргізуші болғандықтан, 917-ші жыл бойы өте бәсекеге қабілетті болды. Басқа көліктерде Ле-Ман жеңімпазы Нино Вачкарелла Игнацио Джинтимен және жас F1 жүргізушілері Дерек Белл мен Ронни Петерсон болды. Белл жол апатынан жарақат алып, 1959 жылдан бері алғашқы Ле-Манды жіберіп алған Жан Гише орнын ауыстырды. Осы жылы 3 литрлік прототиптер үлкен Porsche мен Ferrari-дің қуатына жете алмайды деп күтілді. Матра Ле-Манда жеңіске жету үшін чемпионаттан алыстады. Алайда, жаңа MS660-ты әзірлеу қиын болды және тек бір ғана дайын машинаны жұмыс жүргізушілері Анри Пескароло мен Жан Пьер Белтуазға сендірді. Жаңартылған F1 V12 қозғалтқышын пайдаланғанына қарамастан (420 ат күші) ол екі MS650-ге қарағанда баяу болды. Ұзын құйрықты MS650-ді Джек Брабхам / Франсуа Северт жүргізді, ал Патрик Депайлер / Жан Пьер Джабуйльдің қысқа құйрықты нұсқасы болды. 908 spyder Solar Productions компаниясы, актер Стив Маккуиннің кино продюсерлік компаниясы. Герберт Линдж / Джонатан Уильямс жүргізген бұл машинада Маккуиннің фильмі үшін жарыстың бейнелерін түсіру үшін камералар орнатылған. NART Ferrari-ден 312P машиналарын сатып алды, ал екеуі прототип санатына кірді. Хили үшінші (және соңғы) рет өзінің прототипімен, енді ашық үстіңгі арақашықты және үлкен Repco 3 литрлік V8 машинасымен оралды. Оны Роджер Эневер мен Эндрю Хеджес жүргізетін болады. Кіші моторлар санатында жаңа өндіруші болды. Француздық жарыс жүргізушісі, автокөлік өндірушісі Гай Лижиердің жаңа JS 1 прототипі болды, оның 1,8 литрлік Ford Cosworth FVC қозғалтқышы 240 ат күші шығарды. Лижье оны Жан-Клод Андруэмен бірге жүргізді. Сонымен қатар, екі Porsche 910 жекеменшік машинасы, әрқайсысы әртүрлі қозғалтқышпен үш Chevron B16 болды, олардың ішіндегі ең қызықтысы инновациялық Mazda Wankel ротациялық машинасы болды. GT санатында тағы да Porsche 911 жекеменшік автокөліктері басым болды. Көптеген машиналар жаңа 2,2 литрлік қозғалтқышпен жабдықталған. Сондай-ақ, жаңа Porsche моделі де болды, 914/6. 1991 жылы 6 кубометрлік қозғалтқыш 100 ат күші шығарып, автомобиль бәсекелес 911-ге қарағанда 40 кг жеңіл болды. Ол "Тото" Вейедің француз командасы "Сонауто" командасымен жарысқа шықты, оны Гай Чассеуил / Клод Балот Лена жүргізді. Ол 1951 жылы "Порше" командасына "Ле-Ман"да бірінші жеңісін берген болатын. Ралли маманы Анри Гредер екі Chevrolet Corvette-ді ұсынды, олар қатысушылар тізіміндегі ең үлкен көліктер.
Практика
Ұзақ құйрықты 917-ші ұшақтар өте жылдам болды. Бірақ бұл Педро Родригестің Wyer 917K-да бастапқы жылдамдығын орнатып, Стоммеленнің айналым рекордын 3:21.9 есебімен бір секундқа бұзғаны. Бұл Ferrari 917K-дан жылдам болса да, Nino Vaccarella жаттығудың алғашқы түні 3:20.0 жылдамдықты бағындырған кезде үлкен шумақ туғызды. Содан кейін бейсенбі күні Вик Элфорд 3:19.8 есебімен жарысқа шықты, ол Ваккарелладан сәл жылдам болды. Оның алдында, 14-ші орында, Брабхам / Северттің Матрасы (3:32.2) ең жылдам прототип болды, 17-ші орында Стоммеленнің Альфа Ромеосы болды. Алайда, бір жыл бойына дамығаннан кейін, Matra-лар өкінішті болды - өткен жылғы 3 литрлі Porsche-ге қарағанда үш секундқа баяу болды. 1971 жылдан бастап жарыстар жылжымалы стартпен басталды. Осы жылы ойынды сағат 16.00-де бастауды жоспарлаған болатын. Барлығы да жақсы жолға шықты және бірінші айналымның соңында Эльфорд Сифферт пен Родригесті, содан кейін Мерзарио мен Вачкарелланың Феррарилерін бастап шықты. Сағат 1.45-те Иккстің шабуылдары қайғылы аяқталды. Ол Сифферттен құтылуға тырысып жатқанда, Ферраридің артқы тежегіштері Фордтың шиканына жақындағанда істен шықты. Ол құмға соғылып, оның үстінен ұшып, жалынға айналып, жарыс шебері Жак Аргуды өлтіріп, тағы біреуін жарақаттады. Иккстің өзі зардап шекпеген. Барлығы 4 Ferrari шығарылғаннан кейін, Ferrari-дің Porsche-ге қарсы күресі аяқталды. Сифферт/Редман JWAE Porsche күшті жүгіруін жалғастырып, таңғы сағат 2-ге дейін 10 айналымға үлкен басымдыққа ие болды.
Финиш және жарыстан кейінгі
Соңғы сағаттарда жетекші орындардың басым бөлігі өзгермеді. Қалған екі Chevron жарыстың соңғы жартысында екі қозғалтқышты да қайта құруды қажет еткеннен кейін алаңның артында жүгіріп жүрді. BMW қозғалтқышы бір рет істен шыққаннан кейін, жылдам Косворт қозғалтқышы бар автомобиль 2 литрлік прототиптер класындағы жалғыз тірі қалған көлік ретінде жалғасты. Алайда, 90 минут қалғанда оны тоқтатты. Матрас пен Альфадан ұзаққа созылып, NART 312P 6-шы орынға көтерілді, бірақ 3 сағат қалғанда ол ауыр ақаулық туды. Бұл командаға жарылғыш шамды ауыстыруға көп уақыт қажет болды және олар мақсатты қашықтықты жете алмайтынын білді. Ақырында Maison Blanche-ге жақындаған соңғы айналымда электр тогы жиналғанда, көрермендер қоршауды асып, Адамовичті сызыққа, 10-шы машинаға итеріп жіберді. Ханс Херман мен Ричард Эттвуд қызыл-ақ түсті No. 23 Porsche Salzburg 917K бес айналымда жеңіске жетті. Жаңа Martini Racing командасының керемет дебюті кезінде Джерард Ларрусс пен Вилли Каухсен психоделикалық 917 ұзын құйрығында екінші орынды, ал Руди Линс пен Хельмут Марконың 908/02 үшінші орынды иеленді. Өте қатал және қате бағыттауды естігеніне қарамастан, Пози / Бакнум NART Ferrari жалғастырды және төртінші орынмен марапатталды. Бельгиялық Феррари бір айналымға жетпей, бесінші орынға ие болды. Француз Corvette GT-нің алғашқы үйі болғанымен, ол қажетті ең төменгі қашықтықты орындамады, сондықтан GT сыйлығы Ballot Léna / Chasseuil-дің 914/6-ына бір айналым артта қалды. Олар тежегіштерді, тіпті дөңгелектерді ауыстырмай-ақ, керемет жүгірді. Алайда, бұл жыл да жүргізушілердің өлімі мен жарақаттануына байланысты өте ауыр болды. Жарыстан екі апта бұрын Ле-Манның бұрынғы жеңімпазы Брюс Макларен өзінің жаңа машинасын сынақтан өткізген кезде қаза тапты. Бұл жарыста Alfa Romeo-ны жүргізуші Пирс Курейдж F1 Голландия ГР-і кезінде қайтыс болды. Қауіпсіздік мәселесін атап өту үшін 1965 жылы Ле-Манда жеңімпаз атанған Жохен Риндт Монцада қаза тауып, өлімнен кейін ғана F1 әлем чемпионы атанды. Отыз жылдан кейін екінші орынға ие болған Мартини Порше мен оның психоделикалық бояу схемасы қоғамдық сауалнамада "Ғасырдың Ле-Ман автокөлігі" деп танылды.
Стив Маккуиннің " Ле-Манс " фильмі
Осы жылғы жарыста белгілі бір орынға Стив Маккуиннің кинокомпаниясы Solar Productions келді, олар Джон Стерджес режиссерлік жасаған жарыстың айналасында көркем фильм түсірді. Ол кезде Голливудтың ең қымбат акшн-жұлдыздарының бірі болған Маккуин жарысқа "Порше 908 спайдер" сатып алған болатын. Питер Ревсонмен бірге ол Себрингте 12 сағаттық жарыста екінші орынды иеленді. Ол қазіргі F1 әлем чемпионы Джеки Стюартпен JWAE Porsche 917 машинасын бөлісуге келісті, бірақ оның өмірді сақтандыру компаниясы оны Ле-Манға сақтандырудан бас тартты. Алайда, JWAE фильмге екі автомобиль мен бірнеше механиктерді жеткізді. 908 жарысқа қатысып, жарыстың бейнелерін түсіретін камералармен жабдықталған. Сценарийдің Gulf Porsche жеңісіне қуанып, Porsche олардың жұмыс жүргізушісі Герберт Лингеге Джонатан Уильямспен бірге камера машинасын жүргізуді тапсырды. Осы себеппен Энцо Феррари фильмге автокөлік беруден бас тартты, ал фильмде бейнеленген Феррарилерді Жак Сваттерс Экури Франкоршамп ұсынды. Сынып жеңімпаздары қалың әріппен көрсетілген.
'Note *: Not Classified because insufficient distance covered.
Аяқталмаған
Поз Class No Team Drivers Шасси Двигательді Шиналар Жағдай DNF P3.0 34 Дональд Хейли Мотор Компаниясы Роджер Эневер Эндрю Хеджес Хейли SR XR37 Репко 740 3.0L V8 264 Электрлік (24 сағат) DNF S5.0 25 Porsche Konstruktionen Salzburg Вик Эльфорд Курт Ахренс Jr. IIIB Chevrolet 4.9L V8 109 Трансмиссия (10р) DNF GT2.5 43 J. P.
79 Engine (7hr) DNF P3.0 32 Equipe Matra Elf Jack Brabham François Cevert Matra Simca MS650 Matra 3.0L V12 76 Engine (7hr) DNF P3.0 30 Equipe Matra Elf Patrick Depailler Jean Pierre Jabouille Matra Simca MS650 Matra 3.0L V12 70 Engine (7hr) DNF GT2.5 59(reserve) J. Égreteaud(private entrant) Jean Égreteaud Jean Mésange Porsche 911S Porsche 2247cc F6 70 Engine (8hr) DNF P2.0 50 Automobiles Ligier Guy Ligier Jean Claude Andruet Ligier JS1 Ford Cosworth FVC 1786cc S4 65 Electrics (8hr) DNF S5.0 10 North American Racing Team Gelo Racing Team Georg Loos Helmut Kelleners Ferrari 512S Ferrari 5.0L V12 54 Accident (7hr) DNF S5.0 22 JW Automotive Engineering David Hobbs Mike Hailwood Porsche 917K Porsche 4.5L F12 49 Accident (5hr) DNF P3.0 38 Autodelta SpA Teodoro Zeccoli Carlo Facetti Alfa Romeo T33/3 Alfa Romeo 3.0L V8 43 Accident (5hr) DNF S5.0 7 SpA Ferrari SEFAC Derek Bell Ronnie Peterson Ferrari 512S Ferrari 5.0L V12 39 Accident (4hr) DNF S5.0 8 SpA Ferrari SEFAC Arturo Merzario Clay Regazzoni Ferrari 512S Ferrari 5.0L V12 38 Accident (4hr) DNF GT+5.0 1 Écurie Léopard Jean Claude Aubriet Joseph Bourdon Chevrolet Corvette C3 Chevrolet 7.0L V8 37 Accident (5hr) DNF S5.0 15 Scuderia Filipinetti Mike Parkes Herbert Müller Ferrari 512S Ferrari 5.0L V12 37 Accident (4hr) DNF S5.0 14 Scuderia Filipinetti Jo Bonnier Reine Wisell Ferrari 512S Ferrari 5.0L V12 36 Accident (4hr) DNF S5.0 21 JW Automotive Engineering Pedro Rodriguez Leo Kinnunen Porsche 917K Porsche 4.9L F12 22 Engine (4hr) DNF P2.0 48 Levi's International Racing Team Julian Vernaeve Yves Deprez Chevron B16 Mazda 10A Twin Rotor (1964cc equivalent) 19 Engine (4hr) DNF S5.0 6 SpA Ferrari SEFAC Nino Vaccarella Ignazio Giunti Ferrari 512S Ferrari 5.0L V12 7 Engine (1hr) DNF P3.0 37 Autodelta SpA Toine Hezemans Masten Gregory Alfa Romeo T33/3 Alfa Romeo 3.0L V8 5 Engine (2hr)Sources:
Басталмаған
Pos Class No Team Drivers Шасси Денис ДНС S5.0 17 Гранд Багам жарыс командасы Робин Ормес Дэвид Пропект Лола Т70 Mk. IIIB Chevrolet 4.9L V8 DNS P3.0 28 Martini International Racing Team Андре де Кортанце Дитер Споерри Руди Линс Porsche 908/2 Porsche 3.0L F8 Практикалық апат DNS P3.0 39 Солтүстік Америка жарыс командасы Тони Адамович Сэм Пози Ferrari 312P Купе Ferrari 3.0L V12 Қосалқы автомобиль DNS GT2.5 41 Wicky Racing Team Sylvain Garant Jean Mésange Porsche 911S 2195cc F6 ДНҚ S2.0 68 R. Johnson (жеке қатысушы) Рой Джонсон Эрвин Барнс Chevron B8 BMW 1991cc S4 DNA S5.0 24 Porsche Konstruktionen Salzburg Ханс Генрих Рико Штейнман Дитер Споерри Porsche 917K 4.5L12 F6 ДНҚ S5.0 26 Дж Дж Джэки Автомобильдік инженерлік Porsche 917К Стив Стюарт Маккуин Porsche 917К 4.512 F2.5L ДНҚ 5452 Грантиер (жеке) Фредрик Верриер) Фредрик Верриер Porsche 907
Жылу тиімділігінің индексі
Поз сынып No Команда Жүргізушілер Шасси Скор 1 S5.0 3 Martini International Жарыс командасы Жерар Ларрусс Вилли Каухсен Porsche 917L 0.89 2 GT2.0 40 Établissements Sonauto Клод Бэллот Лена Гай Чассейл Porsche 914/6 GT 0.80 3 P3.0 27 Martini International Жарыс командасы Гельмут Марко Руди Линс Porsche 908/2LH 0.79 4 S5.0 23 Porsche Konstruktionen Зальцбург Херр Хансманн Ричард Атвуд Porsche 917K 0.77 5 GT2.5 47 Экури Люксембург Николас Кооб Эрвин Кремер Porsche 911S 0.75