Кіріспе

Инфрақызыл қарсы шара (IRCM) - зымыранның инфрақызыл бағыттау жүйесін шатастырып, оның нысанасын жіберіп алуы арқылы әуе кемесін инфрақызыл бағыттау ("жылу іздеу") зымыраннан қорғауға арналған құрылғы (электрондық қарсы шара). Жылу іздейтін зымырандар "Шөлдік дауыл" операциясы кезінде әуедегі шығындардың 80%-ына себепші болды. Инфрақызыл қарсы шаралардың ең кең таралған әдісі - жалынды жарылғыштар, өйткені жалынды жарылғыштардан пайда болатын жылу зымыран үшін жүздеген нысаналар жасайды. Ұшақ қозғалтқышынан шығатын жылуға сезімтал инфрақызыл датчик адам тасымалданатын әуе қорғанысы жүйелері (MANPADS) арқылы ұшырылатын зымырандарға қосылған. Реттеу жүйесі арқылы зымыран инфрақызыл жылу сигналына үйге жету үшін бағдарламаланады. MANPADS зымырандары тасымалданатын болғандықтан, олардың қашықтығы шектеулі, олар ұшырылғаннан кейін бірнеше секундтан кейін күйіп кетеді. Қауіпсіздік жүйелері әдетте ұшаққа, мысалы, ұшақтың фюзеляжына, қанатына немесе мұрнына кіріктіріледі немесе ұшақтың сыртқы бөлігіне бекітіледі. Жүйелердің орналасуына байланысты олар соғуды арттырып, ұшуды азайтады және пайдалану шығындарын арттырады. Олардың қымбаттылығынан мұндай қарсы шаралар жүйелері сирек қолданылады, әсіресе әскери ұшақтарда. Көп уақыт пен ақша жүйелерді тексеруге, күтіп-ұстауға, қызмет көрсетуге және жаңартуға жұмсалады. Бұл процедуралар әуе кемесін белгілі бір уақытқа жерге тұруға мәжбүр етеді.

Тарих

Әдеттегі адам тасымалданатын әуе қорғанысы жүйелері (MANPADS) зымырандарды ұшыратын зымырандар жылуға сезімтал инфрақызыл сенсорды қамтиды, мысалы, ұшақ қозғалтқышынан шығатын жылу. Ракетаның программасы бойынша, ол басқару жүйесі арқылы қызыл түсті жылу сигналын анықтайды. Сенсордың қақпағы ретінде айналатын торды пайдалану арқылы кіріс жылу сигналы модульделеді, және модульделген сигналды пайдалану арқылы борттағы процессор зымыранды нысанаға бағыттауға қажетті есептеулерді жүргізеді. Оның тасымалданатын көлеміне байланысты MANPADS зымыранының қашықтығы шектеулі, ал ұшырудан сөндіруге дейін бірнеше секундқа созылады. Соңғы жылдары зымыранды басқару жүйелері өте күрделі болды, нәтижесінде зымыранның әртүрлі түрлері пайда болды. Кейбірінде зымыран түрлі үлгіде кодталған торларды қолдана отырып, бірнеше толқын ұзындықтағы инфрақызыл сәулеленуді анықтайтын бірнеше сенсорлармен жабдықталған. Осы қауіп-қатерге байланысты әртүрлі қарсы шаралар қолданылады. Ракеталық ескерту жүйесі аймақты ракетаның ұшыру сигналдары үшін сканерлейді, мысалы, ракетаның құйрығының инфрақызыл немесе ультрафиолет белгісі. Ракета ұшырылуын байқайтын кезде әртүрлі қарсы шаралар жүйелері іске қосылады. Бір мысалда ұшақтан қызыл жарықтар немесе шайырлар шығарылып, зымыранның инфрақызыл немесе радар жүйесін шатастырады. Басқа тәсілдер жарық энергиясын жіберіп, зымыранның инфрақызыл датчиктерін шатастырады. Бір мысалда, когерентті емес фонарьлардың сәуле энергиясы зымыран сенсорларына бағытталады, оларды шатастырады және оларды тиімсіз етеді ("жолау"). IR зымырандар IR зымыранының IR детекторын соқырлататын жоғары қуатты IR тасымалдаушы сигналдарға бейім. Сонымен қатар, инфрақызыл зымырандар төмен қуатты инфрақызыл тасымалдаушы сигналдарға бейім, олар белгілі бір модуляциялық сигналдарды қолдану арқылы модуляцияланады, олар оның іздену жүйесін шатастырады және іздену жүйесін жалған нысананы іздеуге мәжбүр етеді. ИЖ зымыран қатеріне қарсы қолданылатын әдеттегі қарсы шараларға ИЖ зымыранды ИЖ шамдары мен/немесе ИЖ лазерлері арқылы шатастыратын немесе соқырлататын кедергілер жүйелері жатады. Бұл кедергілер жүйелері немесе кіріс IR зымыранының IR детекторын соқырландыру үшін жоғары қуатты IR тасымалдаушы сигналды немесе кіріс IR зымыранының IR детекторын шатастыру үшін модуляциялық сигналмен модульделген төмен қуатты IR тасымалдаушы сигналды жібереді. Инфрақызыл зымырандар арзан әрі қарапайым болғандықтан, олар қауіпті болып келеді. Бір бағалау бойынша, жер бетінен ауаға қарай оқ ату үшін 500 000-нан астам ракета бар және олар бүкіл әлем бойынша сатылуда. ИЖ жер-әуе ракеталарының (САМ) өлімге әкелуі және таралуы Desert Storm қақтығысында көрсетілді, өйткені Desert Storm-та АҚШ-тың тұрақты қанатты ұшақтарының шамамен 80% -ы жер бетіндегі, ИРАК САМ-ты қолданатын қорғаныс жүйелерінен болды. IR SAMS және IR әуеден ауаға зымырандарда қазіргі уақыттағы пайдаға болатын айла-шарғылардың тиімділігін нашарлататын жақсартылған қарсы қарсы шаралар (CCM) мүмкіндіктері бар іздеушілер бар. Адамды тасымалданатын әуе қорғанысы жүйелері (MANPADS) үлкен, болжамды және баяу ұшатын әуе қозғалысы ұшақтарына ең үлкен қауіп болып табылады. Бұл жүйелер қауіпті, қол жетімді, қолдануға оңай және оларды бақылау мен қарсы алу қиын. 1997 жылғы ЦРУ-ның баяндамасына сәйкес, MANPADS бүкіл әлемде кеңінен тарады, өткен 19 жылда азаматтық әуе кемелеріне қатысты 27 оқиғада 400-ден астам адам зардап шекті. Бұл жаппай таралу әуе қозғалысын жоспарлаушыларды әуе көпіріндегі қорғаныс жүйелерінің жоқтығына байланысты оптималдық емес миссия маршруттарын жиі таңдауға мәжбүр етті.

Инфрақызыл зымыран іздеу технологиясы

Бірінші буынның инфрақызыл зымыран іздеушілері, әдетте, спиннерлік желілерді қолданады. Пайдаланылатын үлгілер әр ізденушіге байланысты әр түрлі, бірақ принцип бірдей. Сигналды модуляциялау арқылы басқару логикасы инфрақызыл энергия көзінің зымыранның ұшу бағытына қатысты қайда екенін анықтайды. Соңғы үлгілерде зымыранның оптикалық элементтері айналады және айналатын сурет стационарлық торға (конустық сканер деп аталатын режим) немесе стационарлық детекторлар жиынтығына шығарылады, ол бақылау логикасымен өңделетін импульсті сигнал шығарады. Көбінесе иықпен ұшырылатын (MANPADS) жүйелер осы типті іздеушілерді, сондай-ақ көптеген әуе қорғанысы жүйелері мен әуеден әуеге зымырандарды (мысалы, AIM 9L) қолданады.

Негізгі қағидалар

Инфрақызыл іздеушілер инфрақызыл сәулеленудің күшті көзін (әдетте заманауи әскери ұшақтардағы реактивті қозғалтқыш) іздеуге арналған. IRCM жүйелері инфрақызыл сәулелену көздеріне негізделген, олардың интенсивтілігі нысанадан жоғары. Бұл хабарды зымыран қабылдайтын болса, әуе кемесінің бастапқы инфрақызыл сигналын басып, зымыранға дұрыс емес бағыттау сигналдарын береді. Осылайша зымыран нысанадан ауытқып, бұзылуы мүмкін. Инфрақызыл іздеуші бұғаттауышты бұзғаннан кейін (олардың әдеттегі көру өрісі 1 2 градус), олар нысананы қайтадан алуы сирек. Жарықтарды қолдану арқылы нысананың адасқан іздеушіге жаңа инфрақызыл көзді ұстап алуына себеп болады, ол шын нысанадан тез алыстайды. IRCM модульденген сәулеленуі іздеушіге бағыт-бағдар логикасында қате бағыт-бағдар командасын тудырады. IRCM тиімділігі кедергілер интенсивтілігінің мақсатты (немесе сигнал) интенсивтілікке қатынасымен анықталады. Бұл қатынас әдетте J/S қатынасы деп аталады. Тағы бір маңызды фактор - модуляция жиіліктері, олар зымыранның нақты жиіліктеріне жақын болуы керек. Спиндік сканерлік зымырандар үшін қажетті J/S өте төмен, ал жаңа зымырандар үшін қажетті J/S өте жоғары, радиацияның бағыттаушы көзі (DIRCM) қажет.

Жарық шамы

Жарық сәулелері инфрақызыл сәулелі нысаналарды жаратады, олар ұшақ қозғалтқыштарынан да күшті. Жарықтардың әсерінен зымыран дұрыс емес шешім қабылдайды. Ракета мақсатты жылдам бұзады.

Бағытты IRCM

DIRCM немесе Бағытты инфрақызыл қарсы шаралар энергия көзін жылжымалы мұнараға орнату арқылы осы ықтимал кемшілікті болдырмайды (FLIR мұнарасына ұқсас). Олар тек зымыранды іске қосу туралы ескерту жүйесімен белгіленгенде ғана жұмыс істейді және зымыранды іздеушіге дәл бағыттау үшін зымыранды пайдалану. Модуляцияланған сигнал іздеушіге бағытталуы мүмкін, ал модуляция схемасы әртүрлі іздеушілерді жеңуге тырысу үшін циклмен жүруге болады. Қарсы іс-қимылдың сәттілігі қауіптің іздену техникасына байланысты және зымыранның мүмкіндіктерін дұрыс талдауды талап етеді. Жүкті бақылау жүйелерін жою үшін DIRCM қуаттылығы жоғары деңгейді қажет етеді. Лазерлік қауіпсіздік мәселелері де ескеріледі. Израиль МУСИК (Multi Spectral Infrared Countermeasure) деп аталатын жүйені әзірлеу бағдарламасын жариялады, ол MANPAD-терден азаматтық ұшақтарды қорғау үшін жалын орнына белсенді лазерлерді қолданады. АҚШ әскері де осыған ұқсас жүйені өзінің тікұшақтарын қорғау үшін қолданады. Northrop Grumman компаниясының Әскери-теңіз флотының ірі әуе кемелеріне қарсы іс-қимыл департаменті (DoN LAIRCM) АҚШ-тың теңізшілер корпусының CH 53E, CH 46E және CH 53D платформаларына инфрақызыл қауіптен қорғауды қамтамасыз етеді. BAE Systems компаниясының AN/ALQ 212 жоғары деңгейдегі қауіп-қатер инфрақызыл қарсы шаралары (ATIRCM) тікелей инфрақызыл қарсы шаралар жиынтығының бөлігі АҚШ армиясының CH 47 Chinook тікұшақтарында орналастырылған. Бұл жиынтық барлық инфрақызыл қауіптер тобына қатысты қауіптерге қарсы қорғаныс береді. AN/ALQ 212 бірнеше зымыранға қарсы күресу үшін бір немесе бірнеше инфрақызыл тұйықтағыштарды қамтиды. IDEX 2013 көрмесінде Finmeccanica компаниясы, Selex ES өзінің Miysis DIRCM-ін іске қосты, ол барлық әуе платформаларына, айналымдық және тұрақты қанатты, үлкен және кіші.

Ортақ инфрақызыл қарсы шаралар (CIRCM)

Common Infrared Countermeasures (CIRCM) - АҚШ армиясының роторлы және тұрақты қанатты платформалары мен АҚШ әскери-теңіз флоты мен АҚШ Әскери-әуе күштері роторлы платформалары үшін қазіргі және болашақ IR қауіп-қатер жүйелеріне қарсы лазерлік IR қарсы шара. BAE Systems, ITT қорғаныс және ақпараттық шешімдер, Northrop Grumman және Raytheon жүйелері қарастырылды. 2015 жылдың тамызында Northrop Grumman келісімшартты жеңіп алды.