Кіріспе
Американдық автор, тілші және лексикограф Александр Харкави (, Александр Гаркави, Александр Гаркави; 5 мамыр 1863 жылы Новогрудко, Минск губернаторы, Ресей империясы (қазіргі Навагрудак, Гродно облысы, Беларусь) 1939 жылы Нью-Йоркте) - орыс тілінде туған американдық жазушы, лексикограф және тілші.
Alexander Harkavy (, Александр Гаркави, Aleksandr Garkavi; May 5, 1863 at Novogrudok , Minsk Governorate, Russian Empire (now Navahrudak, Hrodna Voblast, Belarus) 1939 in New York City) was a Russian born American writer, lexicographer and linguist.
Өмірбаян
Александр Харкави жекеменшік білім алып, ерте жаста филологияға деген сүйіспеншілігін білдірді. 1879 жылы Вильнюске барып, Ромм бауырластардың баспасында жұмыс істеді. 1881-1882 жылдары Ресей империясындағы қырғыннан кейін Харкави еврейлер қозғалысына қосылды. Өз қызметін Палестинаға бағыттаған "Билудан" айырмашылығы, "Ам Олам" АҚШ-та еврейлердің болашағын көрді. 1882 жылы Харкави АҚШ-қа көшіп барды, бірақ ауыл шаруашылығы ұйымына қосылуға немесе оны құруға қол жеткізе алмады, сондықтан өзін тіршілік ету жолын іздеп жүрді. Харкави 1885 жылы Парижде, 1886 жылы Нью-Йоркте, 1887 жылы Монреальде, 1889 жылы Балтиморда және 1890 жылы Нью-Йоркте болды. Осы жылдары Харкави оқыды, сабақ берді және алғашқы журналистік және ғылыми шығармаларын жариялады. Монреальда ол жергілікті еврейшілдердің арасында танымал болды және Сионға ғашықтардың бөлімшесін құрды, оның президенті болды. Харкави литографиялық түрінде идиш тіліндегі Die Tzeit (The Time) газетінің бір санын жариялады, бұл Канададағы алғашқы еврей газет. Сонымен қатар ол Канададағы яһудилердің алғашқы тарихын жазды. АҚШ-та ол "Пионеры свободы" анархистік тобының жұмысына қатысады. Балтиморда ол 1890 жылы "Дер Идишер Прогресс" (Иудей прогрессі) атты кітап шығарды. Ол "Еврей энциклопедиясына" қатысқандардың бірі болды. Харкави Жазбаларды ағылшын тіліне аударумен де айналысты. Ол Жаратылыс (1915 жылы басылып шыққан), Забур жырлары (1915 жылы басылып шыққан), "Масореттік мәтінге сәйкес Киелі жазбалардың жиырма төрт кітабы" (1916 жылы басылып шыққан) және басқа да кітаптарды ағылшын тіліне аударды.
Идиш тілінде жұмыс
Бұл еңбектің арқасында да, бүгінде идиш тілі тіл ретінде танылып келеді. Оның идиш сөздіктері оның сөздік қоры орташа қазіргі тілдік сөздік қоры сияқты кең екендігін және техникалық терминдер жетіспей тұрса да, ол идиомалық және сипаттамалық сөз тіркестерімен бай екенін көрсетеді.
Еврей энциклопедиясының библиографиясы
Е. Харкави, Дор Ешарим, Нью-Йорк, 1992 Бензион Эйзенштадт, Хакме Исраэль би Америка, Нью-Йорк, 1903, 33-бет Ха Леом (Харкавидің өмірбаяны), том. II, Нью-Йорк, 1903 Кеньон Циммер, "Барлық әлем - біздің еліміз": Америка Құрама Штаттарының иммиграциясы мен анархизмі, 1885 1940" (диссертация), Питтсбург университеті, 2010, 78-бет 81. Джонатан Д. Сарна, "Біздің алыстағы бауырларымыз" Александр Харкави Монреаль еврейлері туралы 1888 (ағыл. ), Канаддық еврей тарихи қоғамының журналында Vol. 7 No 2, 59-бет 61
Benzion Eisenstadt, Ḥakme Yisrael be Ameriḳa, New York, 1903, p. 33
Ha Leom (Harkavy's autobiography), vol. ii., New York, 1903
Kenyon Zimmer, "'The Whole World is Our Country': Immigration and Anarchism in the United States, 1885 1940" (dissertation), University of Pittsburgh 2010, p. 78 81. Jonathan D. Sarna, "Our Distant Brethren" Alexander Harkavy On Montreal Jews 1888 (engl. ), in: Canadian Jewish Historical Society Journal Vol. 7 no 2, S. 59 61