Кіріспе

2-ғасырдың аяғында Шығыс Хан әулеті өкілі саясаткер Чэнь Гуй (190-шы жылдар), сыпайылық аты Ханю, Қытайдың Шығыс Хан әулеті кезінде өмір сүрген қытай саясаткері.

Отбасылық тарихы және ертедегі мансабы

Чен Гуидің ата-бабалары мекендеген жері (әлдекім, туған жері де) Хуайпу округінде (浦縣), Сяпи командирлігінде (下郡), Сю провинциясында (徐州), қазіргі Лианьшуй округінде, Цзянсуда болды. Ол мемлекеттік қызметкерлердің отбасынан шыққан. Оның ағасы Чэнь Цюй (陳球) император Линг тұсында Хан үкіметінде жоғары лауазымдарды атқарған. Чэнь Цюйдың ұлдары Чэнь Ю (陳) және Чэнь Конг (陳) командирлік әкімші болып қызмет етті.

Ерте мансап

Чэнь Гуй өзінің мансабын Бэйхай штатындағы Джу округінің префекті (劇縣; қазіргі Шогуангтан оңтүстікке қарай, Шандонг) ретінде бастады. Ол біраз уақыттан кейін отставкаға кетті, бірақ кейіннен маокай (茂才; көрнекті мемлекеттік қызметші) болып тағайындалды және Джибей патшалығының (қазіргі Тайань, Шандун) канцлері (相) болып тағайындалды. Кейіннен ол Пэй патшалығының (қазіргі Пэй округі, Цзянсу) канцлері болып тағайындалды. 197 жылдың басында Юань Шу өзін Шоучунда (壽春; қазіргі Шоу округі, Анхуй) император деп жариялады. Бұл әрекет Шығыс Хан әулетінің бас императоры Сианьға қарсы опасыздық деп саналды. Юань Шу Чэнь Гуиге былай деп жазды: "Бұрын Цинь әулеті құлатылғанда, империядағы барлық батырлар билік үшін күресуге кірісті. Ақырында, ең ақылдылар мен батыллар ғана Аспан мандатын иеленуге қол жеткізді. Қазір Хан империясы хаостың күйінде және құлаудың алдында тұр. Бұл - батырлардың салтанатты жетістіктерін көрсететін уақыт. Біз бір-бірімізді жылдар бойы танимыз. Маған көмектескіңіз келмей ме? Егер маған қосылуға дайын болсаңыз, менің ең сенімді кеңесшім боласыз". Сол кезде Чен Гуидің екінші ұлы Чен Ин (陳應) Сю провинциясының астанасы Сяпиде (下; қазіргі Пизьчжоу, Цзянсу) болған. Юань Шу өз адамдарын Чен Инді тұтқындауға жібермекші болды, ал Чен Инді өзіне қосылуға мәжбүрлеу үшін оны барымта ретінде пайдалануды көздеді. Чэнь Гуй Юань Шуға жауап ретінде былай деп жазды: "Өткенде Цинь әулеті құлдырады, өйткені ол қысымшылықпен, қатал және төрешіл түрде билік жүргізді, бұл халықты көтеріліп, оны құлатуға мәжбүр етті. Хан әулеті құлдырап кеткен болса да, Хан империясы соңғы жылдары Цин империясына ұқсамайды. Император сарайында генерал Цао өзінің батылдығы мен даналығын императорды қолдауға және жемқор шенеуніктерден бұзылған орталық үкіметке тәртіп пен тұрақтылықты қалпына келтіруге жұмсайды. Ол Хан империясының барлық жауларын жойып, халыққа бейбітшілік сыйлайды. Хан әулетін қайта жаңғырту үшін басқалармен бірге жұмыс істейсіз деп күткен едім, алайда сіз сатқындыққа барып, өз бастарыңызға апат әкелуді шештіңіз. Сенің осылай істегеніңді көргенде, жаным ауырады! Егер сен өкініп, қайта орала алсаң, қателіктеріңді түзетуге әлі де уақыт бар. Бұл туралы мен сізге тек өткен қарым-қатынасымыз үшін ғана айтып отырмын. Бұл сөзді естігеніңізді ұнатпауыңыз мүмкін, бірақ бұл менің жүрегімнің түпкі түкпірінен шыққан сөз. Ал сендер мені өз мүдделерімді ойлап, сендерге қосылуды сұрайсыңдар.

Lü Bu қызметі

196 жылы Лю Бу Лю Бейден Сю провинциясын қолға түсірді. Чен Гуи мен оның үлкен ұлы Чен Денг Лю Буның қол астына кіруге мәжбүр болды. 197 жылы Юань Шу өзін император деп жариялағаннан кейін Лю Бумен одақ құруды ұсынды және ұлы мен Лю Буның қызының некелерін ұйымдастыруды ұсынды. Чэн Гуй егер екі әскербасы одақтас болса, хан орталық үкіметінің қауіп-қатерінен қорқады, сондықтан ол Лю Буға Юань Шумен ешқандай байланыста болмауды кеңес берді. Ол сондай-ақ Лю Буды императорлық астана Сюйдағы (許; қазіргі Хючан, Хэнань) император Цзянь мен Хан орталық үкіметін басқаратын военаласы Цао Цаомен достық қарым-қатынас орнатуға шақырды. Лю Бу Чен Гуидің кеңесіне құлақ асып, Юань Шудың ұсынысын қабылдамады. Ол сондай-ақ Юань Шуның хабаршысы Хан Инді (韓) тұтқындап, патшалық астана Сюйға тұтқын ретінде жіберді, онда Хан Инді көпшілік алдында өлім жазасына тартты. Осыдан кейін Чен Гуй Лю Будан Чен Денгті өзінің өкілі ретінде Цао Цаомен кездесуге жіберуін өтінді, бірақ Лю Бу бас тартты. Алайда, Хан орталық үкіметі Лю Буға сол жақ генерал (左將軍) болып тағайындалуды ұсыну үшін елші жібергеннен кейін, Лю Бу өте қуанышты болды, сондықтан Чэнь Денгті Сюге Цао Цао мен Хан императорлық сарайына алғыс айту үшін жіберді. Сюйда Чэнь День Цао Цаоға Лю Буды жоюға шақырды және Сюй провинциясындағы Цао Цао үшін кене ретінде қызмет етуге келісті. Цао Цао сонымен қатар Чен Дэнді Гуанлинг командирлігінің (廣陵郡; қазіргі Хуайань, Цзянсу) әкімшісі (太守) лауазымына көтерді және Чен Гуидің жалақысын 2000 дан астыққа арттырды. Юань Шу Лю Будың сөзінен бас тартқанына ашуланды, сондықтан Хан Сяньмен және Ян Фэнмен одақтасып, өзінің генералы Чжан Сюнды (張) Лю Буға шабуылға жіберді. Лю Бу Чен Гуиге: "Юань Шу маған шабуыл жасауға күш жібереді, өйткені мен сіздің ұсынысыңызды орындадым. Енді не істеуім керек?" Чен Гуй: "Хан Сянь, Ян Фэн және Юань Шу арасындағы одақ олардың күштерінің ерікті жиналысымен қалыптасады. Олар ортақ жоспарды әзірге шешпегендіктен, ұзаққа созылмайды. Олар бір-біріне байланған тауық сияқты, бір-бірімен қатар жүре алмайды. Менің ұлым Денг оларды ажыратуды жоспарлап отыр". Лю Бу Чен Гуидің кеңесіне құлақ асып, Хан Сянь мен Ян Фэнге хат жазып, оларды өз жағына кетуді шақырды және соғыс олжасын олармен бөлісуге уәде берді. Хан Сянь мен Ян Фэн қатты қуанғандықтан, олар Лю Буға қосылып, Сяпиде (下; қазіргі Пизьо, Цзянсу) Чжан Сюнды жеңіп, Юань Шуның офицерлерінің бірі Цзяо Руйды (橋) тұтқындады. Юань Шудың әскерлері ауыр зардап шекті, оның көптеген сарбаздары өзенге құлап, суға батып кетті. 1989/1999 жылдардағы Сяпи шайқасы кезінде Чэнь Гюй зейнеткерлікке шыққан, ал Чэнь Денг Лю Буды жоюда Цао Цаоға көмектесті. Чен Гуй қай кезде қайтыс болғаны белгісіз.