Кіріспе

Шотланд дәрігері және ғалымы Александр Гарден ФРСЕ ФРС (1730 жылғы қаңтар - 1791 жылғы 15 сәуір) - шотланд дәрігері, ботаник және зоолог. Гардения гүлінің аты оның атымен берілген. Ол көп жылдар бойы Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында тұрып, бос уақытын өсімдіктер мен тірі жаратылыстарды зерттеуге және Карл Линнейге үлгілерін жіберуге жұмсады.

Өмірбаян

Гардэн 1730 жылы қаңтарда Абердинширдің Бирсе қаласында, шіркеудің дін қызметкері Александр Гардэннің (1685-1756) ұлы болып дүниеге келді. 1740-жылдардың ортасында Маришал колледжінде медицинаны оқыды, сол жерде табиғат тарихына қызығушылық танытты. Екі жыл бойы теңіз флотында хирург көмекшісі болған соң, ол Эдинбург университетінде медицинаны жалғастырды. Оның ұстаздарының бірі Чарльз Алстон, Корольдің ботаник және Холирудтағы бақтың күзетшісі болды, онда дәрілік өсімдіктер өсірілетін; Алстон Бақтың ботаникаға деген қызығушылығының артуына әсер етті. Оңтүстік Каролинада медицинаны жүзеге асыру мүмкіндігі туды, сол жерде, алыс туысы, преподобный Александр Гарден, Чарльстондағы қауымға қызмет етуге барған. Жас бақ 1752 жылы сәуір айында келді және Принс Уильям приходында жұмыс істей бастады. 1754 жылы Маришал колледжі MD дәрежесін берді, ал келесі жылы ол Чарльстонға (ол кезде Чарльз Таун деп аталатын) көшіп барды, онда ол Элизабет Перонноға (1739-1805) үйленді. Олардың балалары Александр, Маргарет А., Хариот, Джульетта (Александр Фотеррингхамға үйленген) және Уильям болды. Гардэн тығыз жұмыс істейтін серіктес болды, бірақ оның ең үлкен құлшынысына уақыт тапты. Ол флора мен фаунаны жинап, зерттеді және оларды Лондондағы саудагер және зоолог Джон Эллиске және 1754 жылы Линнеандық жіктемені ашқаннан кейін Швецияда Карл Линнейге жіберуге жіберді. Бір-біріне ұқсас қызығушылықтары бар көршілері жоқ еді "Табиғи тарихты білетін бірде-бір жан жоқ" деп жазды ол Эллиске және оның ботаникалық және зоологиялық әңгімелері хат арқылы жүргізілді. Еуропаға жіберген пакеттеріне Лондон Корольдік қоғамының (1773) және Эдинбург Корольдік қоғамының (1783) негізін қалаушы мүшесі ретінде "құстар, балықтар, бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер, жәндіктер және өсімдіктер" кірді. Ол Лондонға түрлі магнолиялар мен Гордонияның кейбір үлгілерін жіберді және Стиллингия мен Фотэргилланың сипаттамаларын жазды, бірақ оның аты берілген өсімдіктің оның күш-жігеріне ешқандай қатысы жоқ, тіпті америкалық та емес. Линнейді Гардэннің атымен атауға итермелеу керек болды, ал соңында Эллис оны Гарденияны Кейп жасмығының атауы ретінде қолдануға көндірді. Оның зоологиялық қызығушылығы Гардэнді кошениль жәндіктері және бір кездері саз игуанасы деп аталатын Үлкен сирена (Sirena lacertina) туралы жазуға итермеледі. Гардэннің сиреналарының бірі әлі күнге дейін Лондонның Табиғи тарих мұражайында, банкада тұншықталған. Ол 1760 жылы Чарльстонда 2000 адамнан астам адамды егу кезінде науқас ретінде өзінің ғылыми білімін қолданды және қызыл түстінің (Spigelia marilandica) дәрілік қасиеттері туралы эссе жариялады. Американың Тәуелсіздік соғысы кезінде ол британдықтардың жағында болды және Камден шайқасынан кейін Корнуоллиске құттықтау хаттарын жіберді. Екі жылдан кейін оның мүлкі (соның ішінде 98 Broad Street) тәркіленді, ол Оңтүстік Каролинадан кетуге мәжбүр болды, ал 1783 жылы Лондонның Вестминстер қаласында тұруға кетті. Ол Корольдік қоғамның вице-президенті болды. Оның денсаулығы ұзақ уақыт бойы нашар болды және ол 15 сәуірде 1791 жылы Лондонның Сесил көшесінде туберкулезден қайтыс болды.