Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирак Республикасының құқықтық жүйесі 2003 жылы Баас партиясының құлдырауына әкелген АҚШ басқарған басып алудан кейін ауыспалы кезеңде. Иракта жазбаша конституция, сондай-ақ азаматтық, қылмыстық және жеке мәртебе туралы заң бар. 2008 жылдың қыркүйегінде Ирактың барлық оң заңдарын (тек араб тілінде) пайдаланушыларға тегін онлайн қолжетімді ететін толық деректер қоры - Ирактың құқықтық деректер қоры іске қосылды.
The Republic of Iraq's legal system is in a period of transition in light of the U. S. led invasion in 2003 that led to the fall of the Ba'ath Party. Iraq does have a written constitution, as well as a civil, criminal and personal status law. In September 2008, the Iraqi Legal Database, a comprehensive database that makes all Iraqi positive law freely available (only in Arabic) to users online, was launched.
Конституциялық құқық
Қазіргі Ирак Конституциясы 2005 жылдың қазан айында ұлттық референдумда мақұлданды және жаңа республикалық үкіметтің форматын және ирак халқының құқықтары мен міндеттерін белгілейді. Анбар, Саладин және Ниневия провинцияларының қарсылығына қарамастан, жалпы дауыс беру саны 63 пайызды құрады, 90 пайыздан астамы оны қабылдауға дауыс берді. Конституция бірнеше азаматтық бостандықтарды, соның ішінде сөз бостандығын, дін бостандығын, бейбіт жиналыс бостандығын, сөз бостандығын, еркін баспасөзді және жеке өмірге ие болу құқығын уәде етеді. Мұндай жеке бостандықтардың барлығы екі негізгі ерекшелікпен қамтамасыз етіледі: Ирактың өкілді кеңесінің бұл бостандықтардың мағынасын анықтау құқығы бар және ешқандай бостандық ислам моралімен қайшы келмеуі керек. Ислам - ресми мемлекеттік дін, және исламның "талашсыз" ілімдерін бұзатын заңдар қабылдана алмайды немесе қолданылмайды. Ирак Конституциясының ресми ағылшынша аудармасы Ирак үкіметінің веб-сайтында қол жетімді. Алайда, заңгерлер 2005 жылғы Ирак Конституциясының сәтсіздіктерін, әсіресе оның саяси салдарынан болатын апатты жағдайларды сынға алады. Мысалы, Халықаралық дағдарыс тобының бағалауы осы негізгі заңда көрсетілген федералды үкімет жүйесі этникалық бөлінуді көтермелейді және плюрализмді жасайды. Бұл жаңа ирак конституциясының әлсіздігі деп аталады.
The current Constitution of Iraq was approved in a national referendum in October 2005 and stipulates the format of the new republican government, and the rights and responsibilities of the Iraqi people. Despite the rejection of the provinces of Anbar, Saladin, and Nineveh, the overall turnout was 63 percent, with more than 90 percent voting for its adoption. The Constitution promises several civil liberties including freedom of speech, freedom of religion, freedom of peaceful assembly, freedom of expression, a free press, and a right to have a private life. All such personal liberties contain two main exemption clauses: the Iraqi Council of Representatives has the power to define what these freedoms mean, and, that no freedom may conflict with Islamic morality. Islam is the official state religion, and no law may be enacted or enforced that violates the "undisputed" teachings of Islam. An official English translation of the Iraqi Constitution is available online at the Iraqi government's homepage. There are legal experts, however, who criticize the failure of the 2005 Iraqi Constitution, particularly with respect to its perceived disastrous political consequences. For instance, an evaluation of the International Crisis Group revealed that the federal system of government outlined in this fundamental law encourages ethnic divisions and manufactures pluralism. This is blamed for the so called weaknesses of the new Iraqi Constitution.
Жеке мәртебе заңдары
1959 жылғы Ирактың жеке мәртебе туралы заңы (кейіннен өзгертілген) Иракта тұратын мұсылмандар арасындағы неке, ажырасу, балаларды асырау, мұрагерлік, сый-тарту және басқа да осындай діни мәселелер бойынша дауларды шешу үшін діни соттардың әдістерін реттейді. Осы шешімдер Ирактың құқықтық жүйесінің басқа ережелеріне қайшы келмейтін болса, міндетті болып табылады. Христиандар, яһудилер және басқа азшылықтар жеке мәртебе туралы заңмен, азаматтық заңмен және жеке мәртебе туралы өздерінің құқықтық жүйелерімен қамтылған. 2003 жылы Ирактың Уақытша басқарушы кеңесі 29 желтоқсанда 137 қаулы шығарды, ол мұсылман соттарының некеге және ажырасуға қатысты мұсылмандар арасындағы барлық дауларды шешу өкілеттігін кеңейтті. Бұл қаулыны әкімші Пол Бремер ирақтық әйелдердің құқықтарын бұзады деген негізге сүйене отырып, ішкі және халықаралық адам құқықтары жөніндегі топтар наразылық білдіргеннен кейін қабылдамады. Ағылшын тіліндегі аудармасы Америка адвокаттар қауымдастығының веб-сайтында бар.
The 1959 Iraq Law of Personal Status (as subsequently amended) governs the manner that religious courts may settle disputes among Muslims living in Iraq in the area of marriage, divorce, custody of children, inheritance, endowments and other similar religious matters. These rulings are binding, unless they conflict with some other provision of the Iraqi legal system. Christians, Jews and other minorities are covered partly by the Personal Status Law, partly the Civil Law and partly their own personal status legal systems. In 2003 the Iraqi Interim Governing Council issued Resolution 137 on 29 December that expanded the power of Muslim courts to rule in all disputes among Muslims concerning marriage and divorce. It would appear that this Resolution was overruled by Administrator Paul Bremer after domestic and international human rights groups protested the resolution on the grounds that the imposition of Islamic law would erode Iraqi women's rights. An English translation exists on the American Bar Association website.
Әскери құқық
Ирақ әскерінің қазіргі ұйымдық-тәртіптік негізі 2003 жылы шығарылған 22 және 23-ші Бремер бұйрықтарынан бастау алады.
The current basis for the organization and discipline of the Iraqi military originates from Bremer Orders Number 22 and 23 issued in 2003.
Жеке сектор құқығы
Жеке сектордың негізгі анықтамасы 1997 жылғы No 21 компаниялар туралы заңның 8-бабында келтірілген: "Жеке сектордағы компания жеке сектордан тыс екі немесе одан да көп адамның келісім бойынша құрылады, жеке капитал пайдаланылады". 8-бапта, сонымен қатар, жеке акционерлік немесе жауапкершілігі шектеулі компанияларды қамтитын ереже бар, егер мемлекет капиталдың 25% -дан аз үлесін алса. Халықаралық деңгейде жеке сектор ұлттық экономиканың тікелей мемлекеттік бақылауға жатпайтын және экономикалық пайда үшін басқарылатын негізгі бөлігін білдіреді деп жалпыға бірдей қабылданған.
The fundamental definition of the private sector was mentioned in article 8 of the Law of Companies No 21 (1997) states: "A private sector company is established on the agreement between two or more persons outside the nation sector, using private capital." Article 8, in addition, obtains a provision that includes private joint stock or limited liability companies whenever the state gets a share of less than 25% of the capital. Internationally, it is universally accepted that the private sector represents the key part of the national economy that is not under direct state control and that is run for economic profit.
Сайлау құқығы
Пол Бремер саяси партиялар мен үкіметтік емес ұйымдарды заңдастырды, ал саяси партияларды реттейтін нақты ережелерді 2004 жылғы Ирактың тәуелсіз сайлау комиссиясы қабылдады. Осы ережеге сәйкес, Ирактың саяси партиясы сайлау бюллетенінде өзінің қолдау тапқан кандидаттарын көрсетуге құқығы болу үшін Комиссияда тіркелуі керек. Саяси партияны тіркеу үшін 2,5 миллион ирақтық динар, екінші партияны тіркеу үшін 7,5 миллион динар және бес жүз ирақтық азаматтың қол қоюы қажет.
Paul Bremer legalized political parties and NGOs, and the specific rules regulating political parties were enacted by the 2004 Independent Electoral Commission of Iraq. Under these rules an Iraqi political party must register with the Commission in order to be entitled to have its endorsed candidates appear on the election ballot. Registration of a political party (aka "political entities") includes paying a filing fee of 2.5 million Iraqi dinars, a second party registration fee of 7.5 million dinars and petition signatures from five hundred Iraqi citizens.
Халықаралық құқық
Ирак үкіметі түрлі халықаралық шарттар мен құжаттарды ратификациялады.
The Iraqi government has ratified various international treaties and documents.