Кіріспе

Көлік экономикасында уақыт құны - бұл жолаушының жолға жұмсаған уақытының мүмкіндік құны. Бұл дегеніміз - саяхатшы уақытын үнемдеу үшін төлейтін немесе жоғалған уақыттың орнын толтыру үшін төлейтін сома. Көлікті жақсартудың басты себептерінің бірі - жолаушылардың үнемдейтін уақыты. Уақыт мәндерінің жиынтығын пайдалана отырып, көлік жобасының экономикалық пайдасын оларды шығындармен салыстыру үшін өлшеуге болады (осылайша шығындар мен пайданы талдаудың негізін құрайды). Әсіресе, жол жүру уақытында үнемдеу (немесе, бұл мәселеде, көбейту) көлік жобасының тұтынушы артықшылығындағы өзгерістің бір бөлігі болып табылады.

Жұмыс істемейтін уақыт

Бұл жұмыс орнынан тыс уақыттағы уақыт, оның ішінде жұмысқа бару және қайту, демалыс сапарлары. Бұл уақыт нарықта бағаланбағандықтан, оны тек қана нақтыланған артықшылық немесе көрсетілген артықшылықты талдау әдістері арқылы бағалауға болады, онда жолаушылардың жылдам, қымбат режимдер мен баяу, арзан режимдер арасындағы нақты немесе гипотетикалық таңдауларын тексеруге болады. Мысалы, егер жолаушы алты сағатқа созылатын автобусты 10 фунт стерлингке немесе төрт сағатқа созылатын пойызды 30 фунт стерлингке таңдау мүмкіндігіне ие болса, онда егер жолаушы пойызды таңдаса, оның уақытының құны сағатына 10 фунт стерлинг немесе одан да көп болады (себебі олар екі сағаттық жол уақытын үнемдеу үшін кем дегенде 20 фунт стерлинг жұмсауға дайын). Бір жұп таңдаудан уақыттың нақты мәнін азайтудың қиындығы уақыт мәндерін анықтау үшін гипотетикалық жағдайларды (декларацияланған артықшылық техникасы) қолдануды білдіреді. Жұмыс істемейтін уақыттың мәні пайдалылық теориясымен тығыз байланысты.

Уақыттың құндылығын болжау

Уақыттың құндылығын уақыт бойы тұрақты деп қарастыруға болмайды. Уақыт - бұл шектеулі игілік, ал өнімділік пен табыс өскен сайын уақыттың салыстырмалы құны да артады. Тарихи тұрғыдан алғанда, уақыт құнының болжамы жеке табыс өсуімен тығыз байланысты, бұл практикалық қолданбаларда әдетте ЖІӨ өсуімен шамаланады. Табыс пен уақыт құнының арасындағы байланысты болжауда айтарлықтай белгісіздіктің болуынан пайдаланып, табысқа эластикалық ретінде өлшенетін салыстырмалы қарапайым "бармақ ережесі" бағалауларын қолдану кең таралған. Жалпы алғанда, серпімділіктің қандай болуы керектігі анық емес, ал теориялық тұрғыдан алғанда, жеке сапарлар үшін табыс серпімділігінің бірлік болуы керектігінің себебі жоқ, өйткені жеке адамдар немесе үй шаруашылықтары қосымша табыспен уақытты үнемдеуді қалай бөлетіндігі жеке таңдауының мәселесі.