Кіріспе
Испан прелаты Торибио Альфонсо де Могровехо (16 қараша 1538 - 23 наурыз 1606) - испандық католик прелаты, 1579 жылдан өлімге дейін Лима архиепискобы қызметін атқарды. Ол университет профессоры болып тағайындалғанға дейін алдымен гуманитарлық ғылымдар мен заң мамандықтарын оқыды. Патша Филипп II-нің тапсырысы бойынша ол бұрынғы үкіметтік немесе сот тәжірибесі болмағандықтан, ерекше деп саналатын Бас инквизитор болды. Оның пәктігі мен білімділігі патшаның құлағына жетті. Инквизициядағы еңбегі патшаның мақтауына ие болды, ол оны Лима архиепископтығына тағайындады. Бұл туралы пап, Тюрибиус наразылық білдірген соң, растады. Могровехо 1578 жылы діни қызметкер болып тағайындалды, ал 1580 жылы Перуге өз миссиясын бастамас бұрын архиепископ болып бағышталды. Ол жерлестерді шомылдыру рәсімінен өткізіп, тәлім беруге кірісті. Ол жарты миллионға жуық адамды бекітті; олардың ішінде Лима Розасы мен Мартин де Поррес бар. Ол өлгеннен кейін де оның қасиеттілігі мен білімділігі туралы абыройы сақталып, ол қасиетті деп жариялануға шақыруларға әкелді. Рим папасы Иннокентий XI марқұм архиепископты жарылқады, ал Рим папасы Бенедикт XIII оны 10 желтоқсан 1726 жылы қасиетті деп жариялады. Екінші рет келгені төрт жылға созылды, ал үшінші рет келгені одан да аз уақытқа созылды. Турибий жолдар мен мектептер, сондай-ақ шіркеулер мен ауруханалар салуды ұйымдастырды. Ол осыларды өзі құрған жақын маңдағы монастырлардан да қамтамасыз етті. Турибиус ең кедейлерге деген қамқорлығы (келесі бөлімді қараңыз) кедей испандарға да қатысты. Олардың көмекке жүгінуіне колонияның әлеуметтік нормалары кедергі болды. Дегенмен, Тюрибиус көмегін еш уақытта көзге түспей-ақ жеткізді.
Toribio Alfonso de Mogrovejo (16 November 1538 – 23 March 1606) was a Spanish Catholic prelate who served as Archbishop of Lima from 1579 until his death. He first studied in the Humanities and Law before being appointed as a university professor. At the behest of King Philip II, he went on to become Grand Inquisitor, considered unusual given no previous government or judicial experience. His piety and learning had reached the ears of the king. His distinguished work for the Inquisition earned him praise from the king, who nominated him for the vacant Lima archdiocese. This was confirmed by the pope, under protest from Turibius. Mogrovejo was ordained to the priesthood in 1578, and consecrated as an archbishop in 1580, before setting off for Peru to begin his mission. An eminent and charismatic preacher, he set about baptising and catechising the indigenous people. He confirmed almost half a million people; these included Rose of Lima and Martin de Porres. After his death, his reputation for holiness and learning lived on, leading to calls for his canonisation. Pope Innocent XI beatified the late archbishop, and Pope Benedict XIII canonised him as a saint on 10 December 1726. His second visitation took four years, but the third was shorter. Turibius organised for the building of roads and schools as well as chapels and hospitals. He ensured these could be staffed from nearby convents, also instituted by him. Turibius' concern for the very poorest (see next section) extended also to destitute Spanish. Their seeking assistance was constrained by the colony's social norms. Succour from Turibius arrived nevertheless, often without the source coming to light.
Жергілікті халықтар
Турибийдің епископтық қызметі Франциско де Толедоның биылғы билік құрған он бір жылдығына сәйкес келді. Оның басқаруы Перудің жергілікті халықтарына кері әсерін тигізді, оның саяси және экономикалық тәртіпті орнатуының құны оны "Перудің ең жақсы вице-королі" деп атады. Лимадағы ауқымды жерлерден алыс жерде, энкомиенда дәстүрінен шыққан, қанаушылық қоғам өмір сүрді. Шахта жұмысшылары мен саудагерлердің әміршілері бай өмір салтын ұстап, жергілікті халықтың мәжбүрлі еңбегімен өркендеген. Толедо Инка империясының митасы кезінде бұрыннан қолданылып келген мәжбүрлі еңбек практикасын пайдаланып, оны кеңейтті. "Кемітулер" деп аталатын Толедо саясаты көптеген жергілікті халықтарды жаңа қоныстарға күштеп көшірді, олар жұмыс күшін шахталарда және басқа да испан кәсіпорындарында жұмыс істеуге, алым-салық пен салық жинау үшін және олардың христиандыққа айналуын жүзеге асыруға жинады. Осыған қарсы тұрып, Турибиус жергілікті тұрғындардың құқықтарын қорғаушы ретінде танылды. Испаниялықтар өздерінің байлығын жасау үшін өздерінің отандарына тартылды. Оларға қолда бар барлық құралдарды қолдануға ешқандай шектеу қойылмады. Турибий жиі зұлымдық, қатыгездік және христиандық моральға бей-жай қараудың шошынышты мысалдарын көрді. Қызметкерлердің заңсыз әрекеттерін жою мүмкін емес еді. Испаниядан қашықтықты жеңу мүмкін емес еді, ал вице-корольдікте байланыс кең аумақтағы жолдар арқылы жүргізілді. Ол жергілікті диалекттерді үйреніп, құқық пен бостандықтар үшін күресті, вице-корольдің билігі мен бақылауына қарсы тұрды. Ол тіпті мемлекеттік билік тарапынан қудаланған, бірақ оның шыдамдылығы мен табандылығы жеңіп шықты. Ақырында, Тюрибиус белгілі бір табысқа қол жеткізді. Сегізінші вице-король Гарсия Хуртадо де Мендоса "испан отарлаушыларының жерлестерді қанауына қарсы күш салды".
Клирикалық білім беру
Жақсы діни қызметкерлердің жетіспеушілігіне байланысты жергілікті тұрғындар арасында шомылдыру рәсімінен өткен, бірақ мәсіхшілік дін туралы аз білетін адамдар өте көп болды. Кейбір дін қызметкерлерінің мінез-құлқының өте қорқынышты болғанын түсінген Могровехо өзінің қарамағындағы діни қызметкерлерді реформалауды көздеді. Кейбіреулер бұл жағдайға наразы болды, бірақ вице-король тарапынан қолдау мен көмек күтілді. 1591 жылы ол Батыс жарты шардағы алғашқы семинарияны құрды. Ол жергілікті тілдерді үйренудің қажеттілігі зор екенін айтты. Зана қаласында ауыр халде жатыр. Ол Виатик алу үшін өз-өзіне қол сұқты, содан кейін көп ұзамай 1606 жылы 23 наурызда (Құдайдың қасиетті бейсенбісі) сағат 15:30-да қайтыс болды. Оның соңғы сөзі Иса Мәсіхтің айқышқа шегеленгені еді, Лұқа 23:46-да: "Ием, рухымды Сенің қолыңа тапсырамын" деп жазылған. Оның сүйегі Лимадағы архиепископтық соборға жерленді.
Қасиеттілік
Могровехоның ақталуы 1679 жылы Папа Иннокентий XI кезінде атап өтілді ("Laudeamus" паптық бұқада ратификацияланды). Паптың "Quoniam Spiritus" атты бұқашасында Папа Бенедикт XIII оны 1726 жылы 10 желтоқсанда әулие деп жариялады. Бір кездері 27 сәуірде атап өтілген Турибиус литургиялық мейрамы қазіргі уақытта 23 наурызда. Оның құрметі бір кездері Оңтүстік Америкамен шектелген, бірақ оның ізашарлық және тұрақты реформалары қазір оны кеңінен жайылтты. 1983 жылы Рим папасы Иоанн Павел II оны Латын Америкасының епископтарының қамқоршысы деп жариялады.