Кіріспе

Марқа шіркеуі - Сербияның Белград қаласындағы Ташмайдан саябағында орналасқан Сербияның православие шіркеуі. Ол Серб-Византия стилімен Крстич ағайындыларымен 1940 жылы 1835 жылы салынған бұрынғы шіркеудің орнында салынған. Бұл - елдің ең үлкен шіркеулерінің бірі. Қасында кішкентай орыс шіркеуі бар.

Тарих

Киелі елші және евангелист Марқаға арналған шіркеу 1931-1940 жылдар аралығында Белградтың орталығында Ташмайдан саябағында соғыстар аралығында салынған. Ол 19 ғасырда салынған ағаштан салынған шіркеудің солтүстігіне қарай салынып, 1941 жылы қираған.

Ескі шіркеу

Бастапқы ағаш шіркеу 1835-1836 жылдары Белград митрополиті Петар Йованович (1833-1859) кезінде салынған. Негізгі доноры - саудагер Лазар Панча (1831 ж. Ол киелі Маркқа арналған және бұрынғы зираттың ішінде салынған. Бұл тікбұрышты ғимарат, оның сыртқы бетінің ауданы 11,5 х 21 м, ал ішкі ауданы 7,75 х 17,46 м. Сонымен қатар, осы шіркеудің доноры болған князь Милош Обренович, Топчидердегі Киелі елшілер Петр мен Пауылдың сарайлық шіркеуін салдырды (1834 жылы аяқталды). Екі шіркеудің де құрылысын архитектор Никола Живкович (1792-1870) басқарған. 1838 жылы ханзада Милан мен Шабац епискобы Гаврило Попович тікелей шіркеудің қасында жерленді. Май төңкерісінен кейін патша жұбы Александр Обренович I мен королева Драга Обренович осы шіркеуде жерленген. Шамамен 1870 жылы шіркеу 312 үйі бар Теразие және 318 үйі бар Палилула приходтарының орталығы болды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде австриялық әскерлермен қиратылған, содан кейін 1917 жылы қайта құрылған. 1941 жылы Белградты неміс бомбалау кезінде қатты зақымдалған, Грачаница монастыры жаңа шіркеудің үлгісі ретінде пайдаланылды. Қасиетті Сава шіркеуі оны басып алғанға дейін, Киелі Марк шіркеуі Сербияның ең үлкен шіркеуі болды. 2017 жылдың қарашасында шіркеудің алдындағы Ташмайдан саябағының кеңейтілуі ретінде қызмет ететін платоның толық қайта орналастырылуы басталды. Көлік тұрағы ретінде пайдаланылған ескі асфальт төсемі алынып тасталды. Архитектор Йован Митрович гранит тақталар мен жасыл аймақтардың жаңа, тегістелген комбинациясын жобалады. Жазық арал екіге бөлінеді, сол және оң. Оң жақ, "рәсімдік" жағы тұрақты түрде пішінді болады, гранит плиталары көлденең ырғақта орналасады, қызыл итальян гранитінің жұқа квадраттарымен үзіледі. Дизайн Микеланджелоның Римдегі Капитолий төбесіндегі ғибадатханаларының қасбетіне ұқсас. Бұл - шіркеудің көрінісін кеңейту. Сол жағында әртүрлі өлшемді және біріктірілген гранит тақташалардан жасалған "қаңқа-қаңқа" үлгісі болады. 2018 жылдың маусым айында Сербия Православ шіркеуінің 1990-2009 жылдар аралығындағы басшысы Патриарх Павелге ескерткіш Ташмайдан саябағындағы жаңадан аяқталған плато мен трамвай аялдамасы арасындағы жасыл аймаққа орнатылатындығы туралы хабарланды. Биік қола ескерткіштің авторы - Зоран Малеш. Паркка 2018 жылдың 13 қарашасында орналастырылды және 15 қарашада, Павленің қайтыс болған күнінде арналды.

Сыртқы

Шіркеудің қиылысын қоспағанда, ұзындығы, ені және биіктігі. Басқа бейнелер - Елшілердің Қауымдасуы және Литургистер, оларға Сент-Сава, Сент-Базиль Острог, Сент-Николай Жича, Сент-Петр Зимонжич және Патриарх Павел жатады. Бұл әлемдегі құрбандық үстелінің апсидасындағы ең үлкен мозаика деп саналады. Мұнда 10 - 15 мың шыны бөліктері бар. Мозаиканың басқа тақырыптары - елшілердің Евхаристиясы және қасиетті Сава, Острогтік Василий, Охридтік Николай және Патриарх Павел бейнелері. Ғимаратта үш құрбандық үстелі бар. Алғашқы екі қабатты қақпақпен қапталған. Алтаның оң жағында Киелі деспот Стефан Лазаревичке (1427 жылы қайтыс болған) арналған кішігірім құрбандық үстелі орналасқан, ал солтүстік жағындағы құрбандық үстелі Иеміздің тәні өзгерген күніне арналған. Ғибадатханаға кіргенде оң жақтағы оңтүстік қабырғада император Стефан Душанның (1331-55 ж.т.) мәрмәрден жасалған қабірі орналасқан. Императорды бастапқыда Призрен қаласына жақын жердегі Киелі Архангелдер монастырында жерледі. Монастырь ғасырлар бойы қираған күйде қалды. 1927 жылы жерді зерттеу барысында тарихшы С. С. Ол оларды Скопьеге жеткізіп, одан кейін Белградтағы Патриархат ғимаратына тапсырды. Мүсіндер 1968 жылдың 19 мамырына дейін сол жерде қалды, содан кейін олар Санкт-Марк шіркеуіне көшірілді. Қарама-қарсы, солтүстік жағында Сербия патриархы Германның (1991 жылы қайтыс болған) қабірі дәл сол стильде және дәл сол материалдан салынған. Император мен патриархтың қабірлерінің үстінде Дзюро Радлевич жасаған мозаикалар бар: "Император Душанның таққа отырғызылуы" және "Провидение көзі". Оның ішінде шіркеудің масштабты үлгісі түріндегі ауыр бал аралы да бар. Киелі үйдің ортасында орталық күмбездің астында 1969 жылы Драгомир Тадичтің жобасына сәйкес мыстан жасалған және академик мүсінші Драгутин Петровичтің қолынан шыққан дөңгелек шамшырақ орналасқан. Ғимараттың арғы жағында 2007 жылы қайта өңделген крипта орналасқан. Жаңа мармар жер орнатылды, ауа-райы мен желдеткіш, дыбыс жүйесі және қабірлер қайтадан қабылданды. Онда алғашқы шіркеуден көшірілген бірнеше қабірлер бар: Митрополит Теодосие (18151892), Ниш епискобы Виктор (17971888), Шабац епискобы Гаврило (Попович, 1811 1871) және Тимок епискобы Можие (18351896). Сонымен қатар, мұнда Александр Обренович пен Королева Драга (†1903), Ана Йована Обренович (†1880), Принц Милан М. Обренович (18191839) және Сержие М. Обренович († 1878) және ескі шіркеудің қамқоршысы Лазар Панчаның қабірі бар. Жалпы алғанда, өте үлкен склептің бүкіл кеңістігі аз пайдаланылады және галерея, музей немесе көрмелер аймағына жарамды. Қазіргі уақытта шіркеу қазынасы оңтүстік жағындағы бөлмеде орналасқан және онда иконалар мен құнды жәдігерлер жинағы бар. Ең құнды иконалар: XVI ғасырдан Мәсіхпен бірге Богоматерь; Иса Мәсіх Тақта, XVIII ғасырдың соңындағы икона; Тақта отырған Қасиетті Николай, 19 ғасырдың бірінші жартысындағы Киелі император Константин мен Елена императорлар; 1889 жылдан Киелі Димитрий мен Киелі Георгий, 1849 жылдан Киелі Богоматерь және Киелі Киелі Киелілер, 19 ғасырдың бірінші жартысындағы икона; 19 ғасырдың ортасынан Киелі Георгий мен Киелі Георгий, 19 ғасырдың ортасынан Киелі Богоматерьды тәжге кию, 19 ғасырдың ортасынан Киелі Константин және Елена императорлар (Құрметті Кресті жоғарылату), 19 ғасырдың ортасынан Киелі Богоматерь, Киелі Пайғамбар және Киелі Иоанн Креститель, 1863 жылдан Киелі Богоматерь, 1870 жылдан Киелі Иса Сава иконасы, 1872 жылдан Киелі Иса Иса Иконасы; Иконалар негізінен XIX және XX ғасырлардың көрнекті суретшілері мен суретшілерінің жұмыстары: Стива Тодорович, Никола Маркович, Димитрие Посникович, Владимир Войнович, Павле Чортанович, Лукиян Бибич, Васа Поморишач, Дьордже Попович, Ольга Крджалич және басқалар. XVI ғасырдағы Ходегетрия анасының иконасы Белградта сақталған ең көне екінші икона деп саналады. Әке, Ұл және Киелі Рухтың атынан біз осымен Югославияның астанасы Белградтың Корольдік қаласында, ескі Санкт-Марк шіркеуінің жанында, құдайдың осы шіркеуінің іргетасын қасиетті етіп, құдайдың қасиетті елшісі және евангелист Марқаға арналған, шіркеудің қамқоршы мейрамында, 25 сәуірде (жаңа күнтізбенің 8 мамыры) 7439 жылы жаратылыстан бастап және 1931 жылы біздің Иеміздің Инкарнациясынан бастап, Ұлылықпен билік құрған кезінде