Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Флавий Ардабур Аспар (грекше: Ἄσπαρ, шамамен 400-471 ж.) – Шығыс Рим патрицийі және аланикалық-готикалық тегінен шыққан magister militum («әскербасшы»). Аспар жарты ғасыр бойы, 420-жылдардан бастап 471 жылы қайтыс болғанға дейін, Теодосий II, Маркиан және Лео I билік еткен кезеңде Шығыс Рим императорларына зор ықпал етті, соңында Лео I оны өлтірді. Оның өлімі Шығыс Рим саясатындағы германдық үстемдіктің аяқталуына әкелді. Аспар (авеста тілінде: Аспари) есімі иран тілдерінде «атпен жүруші» деген мағынаны білдіреді. Аспар 424 жылы батыс узурпаторы Равенналық Иоаннды жеңу және оның орнына Галла Плацидия мен оның ұлы Валентиан III-ті орнату үшін әкесінің жорығында маңызды рөл атқарды. Ол сондай-ақ вандалдар Африканы басып алғаннан кейін Гейзерикпен бейбіт келісімге келуге көмектесті. Аспар 434 жылы Африкадағы жорықтан кейін консул лауазымын иеленді. Ол өзінің ұлы Ардабурды тағайындауға мүмкіндігі болғанмен, оның орнына әскери бөлімдерінің бірінен белгілі емес трибун Леон I-ді таңдады. 470 жылы Аспар мен Исавриялық генерал Зенон арасындағы билік күресі кезінде Аспар императорды екінші ұлы Патрицийді цезар етіп тағайындауға және оған қызы Леонтияны үйлендіруге көндірді. Алайда, Константинополь дін қызметкерлері мен халқы арианды император бола алмауы керек деп есептегендіктен, тағайындалу туралы жаңалық естігеннен кейін қаланың ипподромында тәртіпсіздіктер басталды, оған Ұйықтамайтын монахтардың жетекшісі Марцелл бастау берді. Аспар мен Лео епископтарға Патриций император болғанға дейін православиеге өтетініне және тек содан кейін Леонтияға үйленетініне уәде беруге мәжбүр болды. 471 жылы Лео I және Исавриялықтар ұйымдастырған императорлық қастандық Аспар мен оның үлкен ұлы Ардабурдың өліміне әкелді. Патриций осы оқиғада қайтыс болған болуы мүмкін, бірақ кейбір дереккөздерде ол жараларынан жазылғаны айтылады. Оның өлімі Шығыс Рим саясатындағы германдық үстемдіктің аяқталуына әкелді. Аспардың әйелі – остгот, өйткені Ұлы Теодорих, остготтар патшасы, оның жүрегі туысы болды. Аспарға тиесілі цистерна бүгінгі күні де Стамбулда сақталған.
Flavius Ardabur Aspar (Greek: Ἄσπαρ, fl. 400471) was an Eastern Roman patrician and magister militum ("master of soldiers") of Alanic Gothic descent. Aspar exerted great influence on the Eastern Roman Emperors for half a century, from the 420s to his death in 471, through the reigns of Theodosius II, Marcian and Leo I, who, in the end, had him killed. His death led to the ending of the Germanic domination of Eastern Roman policy. and was of Alanic Gothic descent. The name Aspar (Avestan: Aspari) in Iranian languages means "Horse rider". Aspar played a crucial role in his father's expedition in 424 to defeat the Western usurper Joannes of Ravenna and to install Galla Placidia and her son, Valentinian III, in his place. He also helped to negotiate a peace treaty with Geiseric after the Vandal invasion of Africa. Aspar attained the consulship in 434 after campaigning in Africa. could have chosen his own son Ardabur, but instead selected an obscure tribune of one of his military units, Leo I. In 470, in an episode of the struggle for power between Aspar and the Isaurian general Zeno, Aspar persuaded the emperor to appoint his second son, Patricius, as caesar and give him in marriage his daughter Leontia. However, since the clergy and people of Constantinople did not consider an Arian eligible to become emperor, at the news of the appointment riots broke out in the city hippodrome, led by the head of the Sleepless Monks, Marcellus: Aspar and Leo had to promise to the bishops that Patricius would convert to Orthodoxy before becoming emperor, and only after the conversion would he marry Leontia. In 471 an imperial conspiracy organized by Leo I and the Isaurians caused the death of Aspar and of his elder son Ardabur. It is possible that Patricius died on this occasion, although some sources report that he recovered from his wounds. His death led to the ending of the Germanic domination of Eastern Roman policy. Aspar's wife was an Ostrogoth, as the Ostrogoth King Theodoric the Great was her nephew. A cistern attributed to Aspar still exists today in Istanbul.